Jet,
Niet alleen het boek kan een voorzet geven. Ik vraag me zelfs af of de groep jonge lezers die helemaal op hun eentje die weg naar de Literatuur afleggen, geholpen door de boeken, groot is. Hebben we de meesten onder ons niet net veel gehad aan bezielende leerkrachten, enthousiaste boekenvrienden,…? Ik denk dat het gesprek over boeken minstens even belangrijk is, zo niet belangrijker. Het gesprek met die ander, met andere inzichten, andere ervaringen, waardoor iets wat nog net niet in je bereik lag, plotseling wel bereikbaar wordt. Daarom is de KJV zo waardevol, daarom zijn leerkrachten die het leesvirus weten over te brengen, zo belangrijk.

In boekenvriendschap,

Jet

ik ben het eens met jullie beiden, Jet en Karin. Maar! “ze leggen wel het boek opzij en geloof me, ze lezen het na een aantal jaar niet meer opnieuw, omdat ze iets gemist hebben”… Daar kan ik het NIET mee eens zijn. Zelf heb ik OOK als kind een boek weggelegd omdat ik het niet goed vond (de zomer van dat jaar), en dat heb ik een aantal jaar later wél opnieuw gelezen. Ook nog toen ik nog “jeugd” was. En ook: het ene kind is toch het andere niet? Daarom is de vraag die nu bijna standaard opduikt in de KJV: “Zou je het boek lezen als het niet op de lijst stond?” zo waardevol. Soms is het antwoord: “Neuh!”, maar andere keren vinden ze het juist verrijkend, de juryleden, omdat het een “ander” soort boek is, eentje dat ze niet gewend zijn. En dan vinden ze dat wél (of ook niet, en daar is inderdaad niets mis mee, Astrid Lindgren indachtig) goed.

Laat me dit eerst duidelijk stellen: mijn vraag gaat inderdaad niet meer over Duivendrop. Ik vind dit een goed, mooi (in de betekenis die jij er in je laatste stukje aan geeft) en ook toegankelijk boek. Maar het gaat wel om de vraag in hoeverre je de jonge lezers, voor wie literatuur een braak terrein is, op weg kan helpen. Ik ben zelf altijd op zoek naar die voorzet, die niet uitleggerig wordt. Uit respect voor die jonge lezer, die het ook niet allemaal uit het niets kan halen….Voorzetten zoals Joke van Leeuwen die kan geven, of Sylvia Vanden Heede in Vos en Haas en de dief van Iek. Dan heb ik het zeker niet over morele voorzetten, god beware me, die tijd hebben we wel gehad. Hoewel, geloof het of niet, hier maakt Weber in Duivendrop net wel een uitschuiver. Hij laat Alexander zich expliciet afvragen of hij niet net als Jubes een gevangene van regeltjes is. Regeltjes van zijn moeder dan..Dat hoefde nu net niet, dat hadden de toon en het verloop van het verhaal al wel duidelijk gemaakt!
Wie veel leest, groeit. Volledig akkoord. En kinderen gaan niet er niet dood van dat ze alle draadjes etc nog niet meepikken. Neen, maar ze leggen wel het boek opzij en geloof me, ze lezen het na een aantal jaar niet meer opnieuw, omdat ze iets gemist hebben. Jammer toch? Dat moeten we toch ook onder ogen durven zien?
Ik weet dat ik nu advocaat van de duivel speel, maar dat komt omdat ik als recensent altijd op zoek ben naar dat evenwicht tussen literatuur en toegankelijkheid. Zoals Dirk Weber die bijna gevonden heeft.

Evengoed vrienden in de literatuur, Jet

Laat ik het meteen zeggen: ik heb Duivendrop nog niet gelezen, daar kan ik dus weinig over zeggen.Maar het is een veel ruimere vraag, natuurlijk.

Volgens mij heeft het er vooral mee te maken hoe een auteur dat dan doet. Je praat over een voorzet. Een klein voorzetje geven, een begin van een uitleg zo in het verhaal integreren dat het heel natuurlijk overkomt, is niet makkelijk. Een kleine voorzet is, integendeel, een kunst. De praktijk lijkt te suggereren dat het al gauw uitleggerig, of gekunsteld wordt. En dan doet het, inderdaad, afbreuk aan het literaire gehalte. Vind ik.

Een andere vraag is natuurlijk: móét het dan? Neen toch. Literatuur is net zo goed wat niet gezegd wordt als wat wel gezegd wordt. Literatuur, ook kinderliteratuur, lees je evengoed tussen als in de regels. Dat is iets wat je als lezer leert. Je leert het terwijl je leest. Van lezen ga je groeien als lezer. Aidan Chambers zei daarover een tijdje geleden nog: je groeit vooral van datgene wat eigenlijk nog net buiten je bereik ligt, wat je nog net niet helemaal kent.

Is het erg dat een jonge lezer ondertussen niet alle draadjes, motieven, symbolen meepikt? Neen toch. Twee jaar geleden, het was rond deze tijd, ik herinner het me nog precies omdat mijn buik bol stond van verwachting, las ik This Is All van Aidan Chambers. Ik vond het een prachtig boek, met een verhaal dat me naar adem deed happen, een bijzonder rijk verhaal ook, dat bovendien op een erg knappe manier was opgebouwd. Anderhalf jaar later las ik het opnieuw en zag ik vanalles wat ik die eerste keer niet had gezien. Toch was ook die eerste keer een erg aangename leeservaring.