Het mooiste kinderboek aller tijden
Op 16 maart is het zover: dan wordt de grootste der groten bekend gemaakt, het mooiste kinderboek allertijden. Stemmen kan nog steeds via www.hetmooistekinderboek.be… Doen!
De shortlist toont aan de ene kant geen verrassingen: 2 maal Roald Dahl, Astrid Lindgren en Harry Potter. Bijna een voorspelbare uitslag, zeg maar. Aan de andere kant, komen er ook minder bekende namen voor (Heksenfee, Eefje Donkerblauw) wiens aanwezigheid op die shortlist minstens opvallend te noemen is.
Voor mijn bachelorpaper ging ik opzoek naar de mechanismen die ervoor zorgen dat een jeugdboek uitgroeit tot een klassieker. Literatuur op die manier bekijken (trachten een objectief onderzoek uit te voeren) is op zich al geen sinecure. Literatuur is niet in pasklare één op één resultaten te vatten. En dat is maar goed ook. Toch bleek dat er met de echte groten (en dan heb ik het noodgedwongen opnieuw over Lindgren en Dahl) wel degelijk iets aan de hand is. Alle parameters die ik bedacht en onderzocht heb, leverden hetzelfde resultaat op: deze boeken zijn voorbestemd om de tand des tijds te trotseren. Deze boeken zijn gewoon ”echte” klassiekers. Aan het einde van mijn zoektocht – die me dus een heel jaar heeft bezig gehouden – was ik tegelijk tevreden en ontevreden met de antwoorden die ik ontdekt had. Ik besloot te concluderen dat elke klassieker (dus ook elk boek dat op deze shortlist voorkomt) een soort metafysische dimensie heeft, een zesde zintuig, iets unheimlichs dat niemand kan vatten maar dat iedereen naar de keel grijpt. Op zich is dat natuurlijk een goedkope conclusie; toch blijft het een gedachte die ik zowel rationeel als gevoelsmatig blijf steunen.
Wat de winnaar betreft… Ik ben zeer blij dat ik het grote commerce-canon Potter moet concurreren met boeken waar minder economisch kapitaal in geïnvesteerd is. We moeten ons zeer bewust zijn van de sturende invloed die grote uitgeverijen, films en commercie in de kinderboekenwereld op ons hebben. Ik ga niet beweren dat de Potterboeken slecht geschreven zijn, integendeel zelfs, maar ze hebben van in het begin toch ook een serieuze duw in de rug gekregen. Daar blijft geen enkele lezer ongevoelig voor. Kritisch blijven is de boodschap! Persoonlijk is mijn pronostiek: Dahl (GVR), Potter, Kruistocht in spijkerbroek (hoewel misschien niet in die volgorde). Dahl is natuurlijk wel bevoordeeld aangezien er twee boeken in de shortlist staan. Maar toch. Het zou, als ik al mijn theorietjes en onderzoekjes vergeet en gewoon denk aan dat heerlijke leesgevoel, een verdiende winnaar zijn.
Interessant Karen! De metafysische dimensie in Eefje Donkerblauw, De oma van Jules en Heksenfee heb ik persoonlijk niet gevonden, ik was erg verrast dat ze shortlist hebben gehaald.
Wat je prognostiek betreft: misschien is Dahl wel juist in het nadeel omdat hij twee boeken in de shortlist heeft staan! Zo worden de stemmen van de Dahl-fans immers over twee boeken verdeeld.
Volgens mijn eigen prognoses wordt het een strijd tussen Harry Potter, Pluk van de Petteflet, Fantasia, Matilda en Kruistocht in spijkerbroek.
De GVR, mijn eigen favoriet, gaat het zoals het er nu voorstaat niet halen.
Ik deel je verrassing over de drie genoemde prentenboeken, Richard. (Vanessa Joosen daarover in De Standaard gisteren: ‘Er stonden ook veel prentenboeken in de lijst van 99 waar sinds begin dit jaar op kon worden gestemd. En ik denk dat er actief gelobbyd is voor sommige boeken. (lacht) Ik heb toch wel een aantal mailtjes gekregen om op een bepaald boek te stemmen.’
Richard, zo had ik het nog niet bekeken! Ik zag gisteren een reportage op KARREWIET (Ketnet) en het blijft me toch opvallen hoe populair Dahl nog altijd is. Toegegeven, het zijn ook schitterende boeken. Fanatasia lijkt met net iets te genrespecifiek om in de prijzen te vallen. We zullen zien.
Wat de prentenboeken betreft: Karin, insinueer jij nu dat hun selectie niet helemaal legitiem verlopen is? Kan dat hun opvallende aanwezigheid verklaren? Ik blijf me erover verbazen dat ze op de shortlist staan. Het lijkt bijna een complot :-)
Nog even over de metafysische dimensie. Ik ben wanhopig opzoek dit fenomeen nader te kunnen omschrijven. In dat opzicht ben ik een sterke ‘gelover’ van de blinde-vlekken-theorie van Iser. Maar toch. Als iemand het zesde zintuig van een echte klassieker nog beter kan verklaren, let me know!
Karen, ik insinueer niks hoor :-) Richard schreef verrast te zijn door die prentenboeken (ik was dat ook), en ik citeerde even wat daarover in De Standaard was verschenen. Wat er in dat artikel (citaat) gezegd wordt heeft ook niks met al dan niet legitiem te maken. Het is het Idool-fenomeen he: dan krijg je mailtjes van stem op X want dat is de vriendin van de zus van het lief van mijn broer….
Wat klassiekers betreft… Heb je Tobie Lolness van Timothée de Fombelle al gelezen? Dat is volgens mij een klassieker in wording. Dat zeg ik niet vaak, maar bij dit boek was dat gevoel overweldigend. Zie ook http://aangetekend.blogspot.com/2008/01/klassieker-in-wording.html
Het Idoolfenomeen bij kinderboeken… stel je voor!
Ik zit nog met een ei (het is dan ook bijna Pasen :-) Ik volg een vak migrantenliteratuur, waarin de emancipatie van die literatuur verdacht veel lijkt op wat 15 jaar geleden met he feminisme gebeurde: populariteit vanuit een mindeheidspositie. Hoe zit dat bij de kinder- en jeugdliteratuur? Afgezien van het feit dat deze literatuur binnen het overkoepelend systeem nog steeds een minderheid is, zijn er binnen deze lit. zelf ook minderheden? Ik denk aan migranten, prentenboeken, poëzie?! Wat denken jullie?
Karen, als ik jouw klassiekerscriterium van de unheimliche metafysische dimensie aan een boek moet koppelen, kan er, eerlijk gezegd, toch niets anders uit komen dan Harry Potter. Werkelijk waar. En die overweging maak ik los van het ‘economische kapitaal’ dat erin gestoken is – of nee, misschien kán ik dat niet loskoppelen. Maar doet dat ertoe? Is de vergelijking daarmee nou echt oneerlijk? (Overigens begreep ik je zin over de ‘commerce-canon’ niet helemaal?) De boeken zijn het belangrijkst en het best, ik ken geen Potter-liefhebber die dat betwist.
Ik bespeur ook een soort huivering tegen zulke ontzettend recente klassiekers – Potter heeft zijn sporen nog niet verdiend, lijkt het, daar moeten eerst nog wat generaties overheen. Maar ja. Ik vraag me heel ernstig af of we ooit nóg een Harry Potter krijgen.
Karin, enig idee over welk boek Vanessa het had? Of misschien wil Vanessa dat zelf toelichten? ;)
Thomas, die commerce-canon was een blijkbaar mislukte woordspeling op canon en kanon. In ieder geval, ik heb als lezer de magie van de Potterboeken wel ontdekt, maar ik kan er niet omheen dat het Disney gehalte dat ze stilaan krijgen me wat in de weg staat. Dat doet uiteraard niets af aan de kwaliteit van die boeken, maar het vertekent het werkelijke beeld. Zoveel promotie, ja, dat noem ik oneerlijke concurrentie.
In ieder geval, steun ik je visie wat betreft “recente” klassiekers. Aan de andere kant, is het ontzettend boeiend en nuttig om over zulke boeken voorspellingen te maken. Als ik jouw reactie lees, dan concludeer ik dat je ervan overtuigd bent dat Potter populair zal blijven (een echte klassieker dus!). Benieuwd wat de toekomst zal brengen, maar ik denk dat je wel eens gelijk zou kunnen krijgen. Dat ligt in de eerste plaats aan een schitterende manier van schrijven, maar dat zal ook liggen aan de “markt” die de boeken gesteund heeft.
Ondertussen ben ik begonnen met mijn zoektocht naar de metafysische dimensie. Ik ben benieuwd waar de tocht me zal brengen.
Wat Harry Potter betreft, ik erger me eerder aan alles rond de boeken. De boeken lijken me eerder een stevige kapstok waaraan films en allerlei prullaria gehangen worden waarmee zoveel mogelijk mensen zoveel mogelijk geld willen verdienen. Ik las zelf voorlopig alleen nog maar het eerste boek en ik prijs mezelf gelukkig dat ik pas achteraf de film zag. Ik vond de film ontgoochelend. Mooie passages werden geknipt en de kleine humoristische dingetjes die ik tussen de regels opgepikt had in het boek, waren helaas door een slechte leerling-tovenaar verbannen naar duistere oorden om er voorgoed te verdwijnen…
Dan is de verfilming van Lord of The Rings (gelukkig) veel beter geslaagd. Dat neemt niet weg, dat de boeken het verdienen om gelezen te worden. Net zoals (nog maar eens – gelukkig) vele andere, minder bekende boeken. Hierbij reken ik ook die van eigen bodem.
Ik heb in elk geval op GVR gestemd. Hup Roald hup. Maar die stroopfabriek van vorig jaar indachtig, geloof ik niet echt meer zulke verkiezingen. Eigen boek eerst. En appelen en peren etc.