De MOOI-factor
Mooi!
Mooi?
Mmmmm mooi…
Of net niet?
Wat maakt een kinderboek mooi?
Als ik kijk naar mijn lijstje met favoriete boeken dan blijk ik van de meest uiteenlopende boeken te houden: van de avonturen in het verleden in Kruistocht in spijkerbroek tot de ontdekkingsreizen in de toekomst in Torenhoog en mijlen breed. Van de kolder in Alice in Wonderland tot de serieuze problemen in de boeken over de Tillermans. Van boeken voor jongere kinderen zoals Pluk van de Petteflet tot adolescentenromans zoals Jan, mijn vriend.
Waarom vind ik ze mooi? Wat zijn de gemeenschappelijke kenmerken van deze toch heel verschillende boeken?
Het antwoord is simpel: ik vind boeken mooi als ze de MOOI-factor hebben.
M Een boek moet Meeslepend zijn. Het moet zo geschreven zijn dat ik het niet wil neerleggen. En als ik het lezen dan een keer moet onderbreken, het verhaal blijft spelen in mijn hoofd en ik niet kan wachten tot ik verder kan lezen. Dat kan komen door spannende gebeurtenissen, door mysteries die langzaam ontsluierd worden, of door innemende personages die me intens doen meeleven.
O Misschien wel het belangrijkste is Originaliteit. Mooie boeken zijn originele boeken, die verhalen vertellen die nooit eerder verteld zijn. De originaliteit kan liggen in de personages, de tijd of de plaats waar het boek zich afspeelt, de gebeurtenissen, of de vorm waarin het verhaal verteld wordt.
O Verder moet een boek Onvoorspelbaar zijn. Tijdens het lezen wil ik verrast worden, op het verkeerde been gezet worden. Er moeten onverwachte dingen gebeuren, ik moet geen tien bladzijden van tevoren kunnen voorspellen wat er staat te gebeuren.
I Tot slot wil ik Inspiratie. Een boek moet meer zijn dan alleen een verhaaltje. Achter de zinnen moeten andere zinnen zitten, niet alles hoeft verteld te worden. Ik wil aan het nadenken gezet worden. Als het boek uit is moet het me blijven bezighouden.
Behalve deze vier (soms overlappende) factoren zijn er nog wel andere te noemen. Ik vind het fijn als een boek Avontuurlijk, Dik, Fantasierijk, Geloofwaardig en Grappig is.
Maar hoeveel factoren ik ook opnoem, er zullen altijd boeken zijn die ik erg mooi vind terwijl sommige factoren ontbreken. Net als er boeken zijn die wel alle juiste eigenschappen hebben en me toch maar matig kunnen boeien. Hoe dat komt? Dat is dan waarschijnlijk de X-factor, de metafysische dimensie van Karen.
Richard
Dit stuk vind ik mooi gezegd, Richard.
Edward Tulane was één van mijn meest woelige leeservaringen. Prachtig gewoon dat boek.
Groetjes,
Inge
Dat is gesproken, Richard, bedankt: het inspireert me.
Het doet me ook plezier te lezen dat zelfs jij, met je allesomvattende MOOI-parameters me kan volgen in mijn metafysische dimensie. Het lijkt er dus sterk op dat de vraag eigenlijk nooit te beantwoorden is. Wat geeft een klassieker net dat ietsje meer, wat maakt een verhaal werkelijk onsterfelijk?
Misschien moeten we ook af en toe de wens naar 1 antwoord vergeten en loslaten. Misschien moet ik wat minder nadenken (hoewel mijn opleiding dat van me vraagt) en meer genieten. Hier. Nu. Meteen.
Juist, Richard, en van al die kenmerken is originaliteit waarschijnlijk de moeilijkste. Want de originaliteit hoeft niet in het thema te zitten (hoeveel keer horen we niet:”Ja, waarover moeten we nog schrijven, alle thema’s zijn al gepasseerd…), maar, zoals jij schrijft, in de aanpak van de personages, de vorm etc…
Een mooi boek leg je niet weg, daar wil je blijven in lezen. En voor mij geldt daar nog bij: dan grijp ik naar potlood en papier om mooie zinnen, of zelfs woorden te noteren. Op papiertjes die dan toch weer ergens verloren gaan, maar ik kan het niet laten. Zoals dit, nog maar eens in Duivendrop: ” Je bent een slechte leugenmaker”
En:” Er is maar één hoofdkussen. We liggen in bed met onze hoofden zo dicht bij elkaar dat een gedachte makkelijk kan overspringen.”
Laat me nu niemand vertellen dat ik alles maar in een boekje moet noteren. Ik heb tientallen dergelijke boekjes, maar die heb je dan net niet bij de hand op zo’n dwingend moment!
In boekenvriendschap, Jet
Bij mij zijn het potloodstreepjes in de marge, Jet. Potloodstreepjes bij mooie woorden, mooie zinnen, mooi geformuleerde gedachten.
En als ik denk aan al die boeken op mijn bovenste plank, dan zie ik in ze allemaal potloodsdtreepjes staan. Ik kan me eigenlijk niet voorstellen dat ik een boek prachtig zou vinden, maar dat er geen streepjes in de marge zpouden staan. Een mooie taal blijft vorm mij toch essentieel: een boek is uiteindelijk toch een talig kunstwerk, en de kwaliteit van die taal bepaalt toch heel sterk mijn oordeel.
Ik mis de belangrijkste factor, Richard. Een boek moet vooral taalkundig (zeg maar gerust literair) wat te bieden hebben. Laat dat weg en een boek kan volgens mij nooit mooi zijn.
Helemaal mee eens Stefan. Ook voor mij is dat het belangrijkste element. Een boek is uiteindelijk, hoe je het ook draait, een talig iets. Ik kan me eigenlijk niet één favoriet boek voor de geest halen dat niet echt mooi geschreven is.