Kinderen en mooi; Mooi voor kinderen?
Ik heb met veel plezier en interesse alle berichten over ‘Wat is mooi’ gelezen. Ik vind er overal stukjes van mezelf, maar mag ik het ook eens over kinderen en mooi hebben?
Ik beperk me tot de combinatie kleuters en prentenboeken. Kleuters die prenten ’lezen’ , terwijl jij voorleest uit al dat moois van jou.
Van jou, daar gaat het om. Hoe zeer mis ik de kinderen in al die teksten over mooi!
Ik lees wat wij mooi vinden, waar wij de streepjes zetten, wat wij noteren.
Natuurlijk, we bekijken boeken vanuit onze achtergrond en met de referenties die we hebben, en met een hele ervaring achter ons. En we zijn vast van plan om onze (klein-)kinderen te leren kijken, te leren zien, te leren smaken, door ze een grote variatie aan te bieden, van Disney tot en met Klaas Verplancke.
Maar soms moeten we toch beseffen dat we té hard bezig zijn. En toegeven dat vooral kleuters zich geen artistieke illustraties laten opdringen.
Een anekdote:
Ik las gisteren met Siene(net 5) en Fran(bijna 4) uit de Verhalen van Kikker en Pad van Arnold Lobel. Ze konden er maar niet genoeg van krijgen. Ze zuchtten van zaligheid toen ze zagen hoe dik het boek wel was: nog zoveel verhaaltjes!!! Maar ik voelde ze schuiven en achter de blaadjes kijken, tot Fran tenslotte vroeg:”Oma, waar staan de echte tekeningen?”
Ik ben gek van de tekeningen van Lobel, ik voelde me dus in mijn wiek geschoten:
“Fran, zijn dit geen echte tekeningen?”
“Maar oma, ik zie ze bijna niet en ze zijn zo oud!!! En waar staat dat…?”
“Ja,” deed Siene er nog een schepje bovenop, “en zo bruin!”
Exit Arnold Lobel.
Tot mijn grote verwondering hebben ze dan weer geen moeite met de illustraties van bijvoorbeeld Gerda Dendooven of Klaas Verplancke. Zolang ze maar stroken met de tekst, en enigszins herkenbaar blijven! Dan mag de wolf of de mama nog zo expressionistisch getekend zijn.
Tekeningen moeten kloppen. Als Stefan Boonen in Met opa naar zee zegt dat er zeven kinderen mee gaan, dan mag Marja Meijer er geen zes tekenen (wat ze ook niet doet!). Ze kijken bovendien wie wie zou kunnen zijn. Anders is het ‘niet mooi’.
Niet juist, niet herkenbaar = niet mooi. Zo simpel is het soms voor kleuters. Zoek dan maar eens een compromis tussen hun en ons oordeel over ‘mooi’!
Jet
Ik merkte onlangs dat de kleuren in twee boeken die ik voorlas niet klopten. De witte badhanddoek van in de tekst was blauw of groen op de prent. Grijze haren van een oude dame bleken op de prent helemaal niet grijs te zijn. Dat geeft aanleiding toe afleiding waardoor het verhaal voor een stuk onderbroken wordt. Jammer.
Tekeningen voor kinderen moeten vooral herkenbaar zijn en niet te serieus of somber. Vooral veel kleurtjes en veel grappige details maken het voor hen leuk (en voor mij ook).
Een kleuter en ‘mooi’
Toen mijn kleuter nog heel klein was, dacht ik dat hij niet zo te vinden zou zijn voor heel kunstzinnige tekeningen in prentenboeken, maar al heel gauw bleek dat ze voor hem zelfs herkenbaarder waren dan voor zijn ouders… Een niet gevormde geest staat wellicht meer open voor experimenten, was onze conclusie. En hij houdt van allebei: van heel klassiek getekende beren en van Kikker en Pad, maar ook van heel zwierige en kunstzinnige tekeningen. Wat hij dan weer ‘niet mooi’ vindt, zijn boeken over ruzie maken, zoals ‘Echte vrienden’ van Manuela Olten. Dat het goed afloopt, doet er zelfs niet toe. En wellicht is het ook niet toevallig dat de tekeningen in dat boek vrij sombere kleuren hebben, wat de aantrekkelijkheid voor kleuters niet verhoogt.
Wat een interessant stuk Jet.
Zoals je weet heb ik ook enige praktijkervaring op dat vlak, met een Groot Ventje van vierenhalf en een Klein Ventje van bijna twee. Ik was vooraf zeer benieuwd wat het zelf hebben van kinderen en het van nabij kunnen mee ervaren van hun ‘lees’ontwikkeling zou doen met mijn eigen inzichten, voorkeuren,…
Ik heb er van het prille begin voor gekozen véél en veel verschillende boeken aan te bieden. Ik geloof namelijk heel sterk dat de smaak gevormd wordt door het aanbod. En daarom vind ik het belangrijk veel aan te bieden. (Dat geldt trouwens ook voor heel andere dingen dan boeken…)
En wat ik dan zie doet me denken: het gaat niet om al dan niet artistiek. Jij noemt Gerda Dendooven en Klaas Verplancke al. Ik kan er daar nog wel enkele aan toevoegen. Wolf Erlbruch bijvoorbeeld, vindt mijn Groot Ventje erg goed. Sara Fanelli sprak hem heel erg aan. De boeken van Hervé Tullet: een succes! Het boek ‘Kloddertje’, toch heel ‘artistiek’ van opzet: een schot in de roos én zelfs de aanzet voor mijn toch echt niet zo creatieve kleuter om ook zoiets te gaan doen. Het valt dus allemaal wel mee.
En tegelijk vindt hij ook boeken met veel ‘toegankelijkere’ tekeningen leuk. En ik heb gemerkt hoe de dynamiek van de peer group werkt: sinds hij naar school gaat, is Groot Ventje veel gevoeliger voor hypes die zich voor mij aan de andere kant van het spectrum bevinden: Cars, om er maar eentje te noemen :-)
En dan denk ik: kijk, zo krijgt hij een heel brede waaier aangeboden. Dat is toch een goede basis om je smaak op te vormen?
En natuurlijk zijn er die hij niet leuk vindt. Terwijl ik ze wel mooi vind. Jij noemt Kikker en Pad. Ik moet meteen denken aan Halewijntje van Jaap de Vries. Dat mocht meteen weer in de kast. Waren het de zwartwittekeningen? De kleuters van nu zijn kleur, kleur, kleur gewend, en ik merk wel dat het ontbreken van kleur hen niet bevalt. Jip en Janneke is daar overigens een zeer grote uitzondering op.
Twee anecdotes tot slot.
Eergisteren lazen Groot Ventje en ik het spiksplinternieuwe Droomkonijn van Daan Remmerts de Vries. Heel artistiek en, o help, een roze cover. Ik vreesde dus het ergste, met mijn kleuter die bij de vriendjes op school niet alleen een grote liefde heeft ontwikkeld voor Cars, maar ook een even grote afkeer van de meisjeskleuren roze en paars. Maar neen, hij vond het geweldig. En hij heeft de hele tijd commentaar zitten geven op hoe hij dacht dat de illustraties gemaakt waren, welke stukjes geschilderd, welke uit papier gescheurd en opgeplakt, en waarom, en of hij dat mooi of grappig of lelijk vond. Ik was erg verrast, eerlijk gezegd.
En afgelopen weekend ging hij bij een vriendje spelen. Hij zou een boek meenemen, als kleine attentie. Ik liet hem kiezen. En wat werd het? Een boekje over Mini van Kitty Crowther, ‘want dat is zo’n leuk boekje’.
En voor wie zich afvraagt waar Klein Ventje in dit verhaal blijft: zijn ‘boekenvoorkeur’ is nog minder duidelijk, maar de favorieten zijn tegenwoordig ‘Maan waar ben je?’ van Emile Jadoul (een herhaling van wat destijd smet Groot Ventje gebeurde), de Kareltjesboeken van Rotraut Susanne Berner, Gonnie, Nijntje… En Bumba. :-)
En wat als je de pedagogen en psychologen aan het woord laat? Zijn er bloglezers bij? Ik ben benieuwd!
Jet
Ik lees zo hier zo vaak over ‘mooie’ en over ‘leuke’ boeken. Laten we de begrippen niet door elkaar halen. ‘Mooi’ gaat veel verder dan ‘leuk’. En ik geloof er wel in dat als je kinderen vroeg genoeg (van het allereerste begin!) in contact brengt met artistieke boeken, dat je hen wel kan leren openstaan voor ‘mooie’ boeken. Maar dat is nu net het codewoord: leren. Aan leuke boeken valt niets te leren, aan mooie wel.
Zoonlief (5 jaar) houdt wel van verhalen voor het slapengaan, maar verder kunnen boeken hem niet boeien. ‘Omdat ik er niet echt kan met spelen’, zegt hij. Hij heeft nochtans veel mooie en leuke boeken, een breed gamma ook, want ik wil zijn smaak niet sturen. Maar nee, die liefde voor boeken is er niet, hoe erg ik dat ook vind.
Hij gaat liever zelf aan de slag. Zo maakte hij al enkele boeken met massa’s tekeningen waarbij ik dan een beetje tekst mocht schrijven. Ook wel leuk, maar stilletjes hoop ik toch dat hij ooit nog door de lees- of vertelmicrobe gebeten wordt. Of is dit ijdele hoop?
Mijn zoontje van twee stond er deze avond op twee boekjes mee te nemen naar zijn bed. Twee boekjes met kartonnen bladzijden. Eén in de vorm van een bus en één in de vorm van een tractor. Het allereerste woordje dat hij ooit zei. Niet mama, papa, nee. ‘Takteu’ Tja.
Van mijn dochters moet ik af en toe een aantal boeken laten ‘verdwijnen’ uit hun bed. Als ik dat niet zou doen, zouden hun hoofdkussens na een week een centimeter of twintig hoger liggen. Er liggen altijd wel een pak boeken onder. Tiny, sprookjes, strips alles kan en mag. Er is altijd één constante : het moeten leuke verhalen zijn met kleurrijke illustraties.
Ach, … Het ene kind is ECHT het andere niet, en het hangt ervan af wat mama en papa zelf kiezen, of waarheen ze hun kinderen een beetje sturen. Zelf heb ik de ervaring met de boekjes van “De Babysittersclub”, flutboekjes van hier tot Tokio, maar ik las ze graag: de avonturen van een babysitter. Elk boekje is voor driekwart hetzelfde. Maar inderdaad: leuk moet je niet leren, mooi wel. En het komt echt wel goed… Maar: @Jet: wij schrijven toch met negen volwassenen rond kinderboeken? Dan is het toch logisch dat we “onze” mening neerschrijven? Er zijn blogs genoeg en sites genoeg die wél voor kinderen schrijven, toch?
Nog even: Het is wel grappig, wat Fran en Siene vertellen over de tekeningen van Lobel, ook al zie ik er wel een echte kikker en pad in. Maar ik vind ze ook nogal “groot” en soms donker. Wat vinden Fran en Siene dan wel echte tekeningen, behalve die van Klaas Verplancke en Gerda Dendooven? (Nou moe, dat zijn ook vaak geen “mooie” tekeningen, maar dan heb ik het vooral over Dendooves tekeningen, die ik vaak expressie vind missen…;-)
Jet, je zoekt naar consesus tussen jou en de kleutertjes. Ik begin me af te vragen of dit wel een haalbare/wenselijke eis is?! Ik heb het gevoel dat de hele kinderboekenwereld toch over die magie beslist dat die consensus steeds op miraculeuze wijze wel ontstaat. Vraag me niet hoe het komt.
Aan de andere kant wordt die consensus ook behoorlijk verstoord door commerciële belangen; ik ga je mijn uitwijding daarover besparen! :-)