Hannu, Hannu / Geir Gulliksen
Toen ik klein was, had ik een broer. Zijn schoenen waren groter dan de mijne. Mijn kleren waren zijn kleren geweest voor ik groot genoeg was om ze te dragen. Hij was mijn grote broer, hij paste op mij, en hij vertelde mij van alles wat niemand anders zei.
‘Er zijn aardbevingen waar niemand iets van merkt,’ zei mijn broer.
‘In het binnenste van de aarde zit een vulkaan,’ zei hij.
‘Jij bent nog zo klein,’ zei hij, ‘ik zal op je passen.’
Zo klein was ik niet, in elk geval was ik niet zo lang klein, maar mijn broer zei dat altijd.
Hannu, Hannu / Geir Gulliksen (Lannoo, 2007)
In een bijzonder stijl vertelt de Noor Geir Gulliksen het verhaal van twee broers. De jongste, de ik-figuur, blijft naamloos. Zijn broer wordt Hannu genoemd, maar dat is niet zijn echte naam. Wat zijn echte naam wel is, komen we niet te weten. Met de ouders van de jongens is van alles aan de hand, maar wat precies moeten we tussen de regels door lezen. De jonge verteller ziet wel veel, maar begrijpt de dingen (nog) niet. Hannu begrijpt het wel en is daarom vaak van huis. Op een dag gaat zijn broertje met hem mee.
Een klein verhaal voor lezers vanaf 12 jaar.
Dag Richard,
Dit boekje viel mij ook meteen op. Ik recensserde het eerder in Kerk en Leven. Dit was mijn tekst:
(…) Even getroffen was ik door het poëtische, maar even toegankelijke verhaal van de Noorse schrijver Geir Gulliksen, Hannu Hannu. Een volwassen man blikt in zijn verhaal terug op die ene zomer met zijn grote broer. Die broer was zijn grote toeverlaat die hem over zijn levensangst heen hielp, maar zelf als onrustige zoeker de weg kwijt raakte. Gulliksen dringt met zijn taal bijna schroomvallig, maar heel diep binnen in de emoties van de kleine jongen. Met suggestieve woorden en zinnen roept hij zijn kindertijd op en schept hij een beklemmende sfeer. Volwassenen herkennen het verhaal als een metafoor voor het volwassen worden, jonge lezers zullen gejaagd verder lezen, nieuwsgierig om te weten wat er met die broer gebeurd is. Een heel mooi uitgegeven, breekbaar boekje dat nazindert.
Inderdaad een heel bijzonder boekje. Mijn favoriete passages:
p. 6: Ik hield van huilen. (…) Ik dacht dat niemand in de hele wereld mij kon helpen.
p. 11: Ik deed de deur open, liep naar binnen en was alleen. Ik was het liefste thuis.
p. 17: Ik zat op het bankje naar de anderen te kijken. De grote kraaien klapwiekten om de boomtoppen en jammerden naar elkaar, en de andere kinderen sprongen, holden en klommen, ze kibbelden en giebelden, en ik bedacht wat ik zou gedaan hebben als ik een van hen was geweest. Maar dat was ik niet. Ik was mij, meer niet. En net als alle anderen was ik het liefst mezelf.
p. 32: Ik wist niet wat een bibliotheek was. Ik had het woord BIBLIOTHEEK nog nooit gehoord, het klonk in mijn oren veel te ingewikkeld. Wie weet was het wel ver weg, wie weet was het moeilijk om de weg daar naartoe te vinden. Wie weet verdwaalde ik wel en vond de weg naar huis niet meer terug. Wie weet kwam ik onderweg wel iemand tegen die tegen me ging praten.
p. 44: ‘Niet verdrietig zijn,’ zei papa. ‘Je bent nog klein. Er zijn een hoop moeilijke dingen, maar jouw leven is nog maar net begonnen. Later wordt het erger, snap je? Dan komt de ene moeilijke dag na de andere. Dan zul je nog wel eens terugdenken aan deze zomer en ernaar terugverlangen.’
‘Nee,’ zei ik. ‘Ik geloof van niet.’
p. 46: ‘Het is toch niet zo erg om verdrietig te zijn?’ zei ik. Ik herinner me dat ik dat zei, en nú weet ik dat het waar is.
p. 53: Het is lang geleden dat dit gebeurde, maar die dag herinner ik me nog goed. Nu ken ik niemand meer van de mensen die ik toen kende.
p. 65: ‘Nog even en we hebben geen eten meer nodig,’ zei Hannu. ‘Nog even en we hebben geen eten of drinken meer nodig. Nog even en we hebben geen stoelen of slaapzakken, geen school of schoolvakantie, geen schoenen of schone kleren meer nodig. Nog even en we hebben geen mama en papa meer nodig, nog even en we redden ons zonder alles.’
p. 67: Stel je het donker voor. Stel je het donker voor dat zo donker is, dat wat om je heen is, niet meer bestaat. Stel je het donker voor – zó donker dat je niet merkt of je je ogen open hebt. En dat je het ook niet meer zo nodig hoeft te weten. Uiteindelijk is het donker alles wat je weet, het gaat dwars door je heen, je bént nu het donker, en niet meer dan dat. Maar het was niet goed.
p. 69: Ik draaide me finaal om en tastte in het rond, en begon te kruipen in een donker dat zo donker was dat ik onmogelijk kon weten of ik het was die daar was.
p. 83: Ik zag haar, zij zag mij niet, en ik dacht: ze lijkt een beetje op me. Konden zij en ik maar vrienden worden, dacht ik. We werden nooit vrienden, ik zag haar nooit meer terug, maar dat is niet zo belangrijk. Het belangrijkste is dat ik het dacht, en dat ik het wilde. Alles zou makkelijker voor me worden nadat ik dat gedacht had, maar dat wist ik toen nog niet.
Uit: Geir Gulliksen, Hannu, Hannu (Lannoo, 2007)
Een prachtboek, ook dankzij de formidable vertaling van Bernadette Custers!
jap zupah menschen