Boeken

Nieuwe en minder nieuwe kinderboeken, warm aanbevolen (of net niet).

Nieuws

Het reilen en zeilen in de wereld van het kinderboek en de leesbevordering.

Ons gedacht

Onze mening over wat er gebeurt in de kinderboekenwereld, genuanceerd én ongezouten.

Elders gelezen

Lezenswaardige artikelen, opmerkelijke websites, kortom: alles wat u gezien moet hebben.

Extra

Wedstrijden, oproepen, leuke wetenswaardigheden, en meer ditjes en datjes.

Home » Zonder rubriek

Geen Zoen, maar alle lof

Door op 16/05/2008 – 08:499 reacties

De jury van de Gouden Zoen plaatste in haar juryrapport ook een boek in de kijker dat ze erg graag een prijs had willen geven, maar er ten slotte toch geen besloot te geven. Opmerkelijk? De jury had er een duidelijke reden voor:

‘Van alle literaire jury’s in Nederland en Vlaanderen heeft de Gouden Zoenjury 2008 het wel het gemakkelijkst, denkt menigeen. Onmiddellijk na verschijning van dat ene, vuistdikke boek gonsde het al dat die titel weliswaar reglementair kansloos was, maar – meer dan welke titel ook – de Gouden Zoen zou verdienen. (…)
Wat dat betreft willen we niet ongezegd laten dat het eerdergenoemde Dit is alles van Aidan Chambers ook voor ons een van de belangrijkste en mooiste boeken uit 2007 is. De hooggespannen verwachtingen waarmee ieder van ons eraan begon, werden door de auteur ten volle waargemaakt. Dit in elk opzicht spectaculaire boek over de weg naar volwassenheid van Cordelia Kenn, maakte zelfs zoveel indruk dat we een tijdje niet in staat waren een volgend boek te gaan lezen. Graag hadden we het bekroond met het maximale waarin het reglement voorziet voor vertaald werk, een Zilveren Zoen, als we zeker hadden geweten dat Dit is alles niet zóveel aan leesvaardigheid en begripsvermogen vraagt, dat de meeste jongeren tussen 12 en 16 jaar het op enig moment moedeloos aan de kant zouden schuiven.
We hadden het boek het voordeel van de twijfel kunnen geven. Dat zou hebben betekend dat we de lezersgroep een ander, eveneens bijzonder maar toegankelijker boek hadden moeten onthouden. Dat wilden we niet. Zelfs wie vindt dat je niet alles in een boek hoeft te bevatten om er toch iets van op te steken, zal beamen dat lezers soms gewoon nog te kort komen en beter even kunnen wachten.’

Ik was dertien toen ik Je moet dansen op mijn graf las en de wereld even stopte met draaien. Het was het boek dat én mijn leven én mijn kijk op boeken veranderd heeft, diepgaand. Ik weet het, Je moet danden op mijn graf is een pak ‘toegankelijker’ dan Dit is alles – ‘toegankelijk’ wordt weer een sleutelwoord – maar daar staat tegenover dat er nu, in tegenstelling tot twintig jaar geleden, een hoop goede adolescentenliteratuur bestaat: jongeren van nu kunnen – kúnnen! – er ook met een andere literaire bagage aan beginnen. Ik kan me voorstellen dat Dit is alles voor sommige jongeren van vijftien, zestien net zo’n openbaring kan zijn als Je moet dansen op mijn graf destijds voor mij was… dus ook van mij mag het boek in de kijker!

9 reacties »

  • Marjo zegt:

    Enkele uitzonderingen daargelaten denk ik toch dat de jury gelijk heeft: de jeugd schuift dit boek niet eens terzijde, erger nog: ze lenen het niet eens omdat het zo lijvig is!
    Jammer, maar ik begrijp het wel..

  • Ik ben het zeker niet met de jury eens. Bij een literaire bekroning gaat het om de kwaliteit en niet om de toegankelijkheid. Met precies dezelfde redenering die de jury thans hanteert kan, bijvoorbeeld, poëzie geheel opzij gezet worden.
    De overweging van de jury klínkt zorgzaam voor jonge lezers en hun worsteling met leesvaardigheid, maar het is tegelijkertijd een miskenning van de waarde van kunst.
    Ook bij de nominaties voor de Penselen (de prijzen voor de beste illustraties in Nederland) zie je een verschuiving in de richting van het (commercieel) toegankelijkere boek.
    De vraag die onmiddellijk opdoemt is: heeft de CPNB (Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek, dat de Griffels en Penselen organiseert) de regels voor de prijzen gewijzigd of komt de kentering uit de jury’s zelf?

  • Excuses: ik bedoelde Griffels én Zoenen.

  • Thomas zegt:

    Een jury die jeugdliteratuur bekroont, doet dat vrijwel altijd niet alleen maar op basis van literaire criteria, want ze bekronen een boek voor een bepaalde leeftijdscategorie. Bij de Griffels worden boeken bekroond die uitgegeven zijn vóór een bepaalde leeftijdscategorie, de Zoenen zijn gaan naar boeken die verschenen zijn vóór jongeren van 12 tot 16.

    Het boek van Chambers is volgens de jury geen boek dat bekroond moet worden omdat het bij 12- tot 16-jarigen niet goed genoeg zal ‘landen’ om een bekroning de moeite waard te maken – het valt daarmee buiten de wedstrijd. Net als dat Jan Simoen geen Griffel krijgt, omdat zijn boek voor te oude kinderen is om voor een Griffel in aanmerking te komen. Net als dat Jeroen Brouwers of D. Hooijer geen Zoen krijgen. Er zullen heel misschien jongeren zijn die hun boeken (al) kunnen waarderen. Maar de waarde van hun kunst wordt toch niet miskend, omdat ze hier alsnog buiten de wedstrijd vallen?

    Het is alleen droevig dat er dit jaar nog geen prijs bestaat voor zestienplusboeken.

  • Karin zegt:

    Ik volg je wel in dat leeftijdsargument, Thomas, maar ook weer niet helemaal ;-) Het is ook weer niet zo simpel dat het gewoon zonneklaar 16+ is, dat heeft de jury ook weer niet gezegd. (Zelf plakte ik er, nog voor deze bekroning, spontaan 15+ op, waarmee het natuurlijk wel weer binnen die categorie valt.) Probleem is natuurlijk dat zo’n leeftijdsaanduiding geen exacte wetenschap is… En dit boek is duidelijk een grensgeval en grensgevallen zijn vaak moeilijk. En de vraag is dan natuurlijk hoe je die beoordeelt. En daar heeft Ted weer een punt: moet het dan gaan om toegankelijkheid?

    Het is inderdaad jammer dat er geen prijs bestaat voor zestienplusboeken. Misschien is het nog jammerder dat de leeftijd zo exact begrensd wordt, dat doen we met prijzen voor volwassenenliteratuur toch ook niet? De adolescentenliteratuur is al een tijdje een domein bij uitstek waar auteurs grenzen verkennen (dat is niet vreemd natuurlijk) en in het beste geval verleggen, misschien moet dat maar eens mee in rekening worden genomen bij de toekenningscriteria voor een prijs die net dit soort literatuur wil bekronen.

    In mijn stukje schreef ik iets over Je moet dansen op mijn graf, ook van Aidan Chambers. Dat deed ik niet zomaar. Nu lijkt het misschien niet zo, maar twintig jaar geleden was ook dat een boek dat op het randje balanceerde, een boek dat de jeugdliteratuur over de eigen grenzen heen tilde. (Mede door dat soort boeken ontstond net een aparte prijs voor twaalfplusboeken.) Toch had (en heeft) het zijn jonge lezers. Ik geloof heel erg dat datzelfde geldt voor Dit is alles.

  • Karin zegt:

    Ondertussen is de discussie ook opgepikt door Ted van Lieshout (zie http://tedvanlieshout.web-log.nl/tedvanlieshout/) en Aidan Chambers zelf (zie http://aidanchambers.blogspot.com/2008/05/kisses.html).

    Erg to the point is Ted van Lieshouts opmerking ‘Wat Chambers al jarenlang verkondigt is dat jongeren het beste verdienen en dat draagt hij met zijn boeken uit’.

    Aidan Chambers heeft een aantal vragen en bedenkingen, die niet zozeer gaan over waarom een boek van hem geen prijs heeft gekregen, wel over het wezen van literaire prijzen: ‘ the thoughts provoked by the Dutch Jury aren’t simply to do with whether or not Dit Is Alles is worth a prize, but rather whether book prizes should only be given to books which a majority of readers will find within their grasp at the expense of recognising books which offer more than the majority can manage.’
    Zijn bedenkingen zijn zeer lezenswaardig en interessant en hij nodigt de lezers uit te reageren. Zeker doen! (Maar reageer vooral ook hier!)

  • marije zegt:

    Voor mij zit het hele probleem in die leeftijdscategorieeen. En boek krijgt niet een prijs voor de kwaliteit alleen, maar in vergelijking tot boeken in diezelfde categorie. Maar het gebeurt mij vaak genoeg dat het bij het discussieren van jeugdliteratuur een groot deel van de discussie gaat over de juiste leeftijdscategorie voor het boek. Blijkbaar is het nogal moeilijk te bepalen voor welke leeftijd het boek het meest geschikt is. En als we dat niet weten, weten we ook niet met welke boeken we het moeten vergelijken en van welke stapel boeken het nou het beste zou moeten zijn om een prijs te winnen. Een categorie 16+ toevoegen zal wat dat betreft weinig helpen (al heb ik er geen bezwaar tegen) want wat doe je met boeken op het randje? krijgt een boek straks in de categorie 12-15 geen prijs want voor oudere lezers en in de categorie 16+ ook niet want voor jongere lezers?

  • Eveline zegt:

    Het probleem zit ‘m in een vastomlijnd beeld dat de jury heeft van ‘de lezer’ tussen 12 en 16. Ze staan er onvoldoende bij stil dat er een wereld van verschil zit tussen de lezers uit deze (en uit elke, maar vooral uit deze) groep, en de passendheid van dit boek bij de leeftijdsgroep is dus een slecht argument. Er zullen zeker jonge lezers met veel ervaring een wat filosofische aanleg zijn die Dit is alles kunnen waarderen, en anderen die, zoals de jury stelt, zover nog niet zijn. Zoals er bij elke bekroning lezers zijn voor wie dat boek uitstekend geschikt is en anderen voor wie niet. Zolang er geen definitie is van de gemiddelde lezer is dit een zeer oneigenlijk argument.

  • [...] dit meer een prijs voor het soort boeken dat de jury van de Gouden Zoen in haar allerlaatste editie niet kón bekronen, dan een vervanger voor die Zoenen. De boeken tot 12 jaar komen in aanmerking voor een Griffel, de [...]

Reageer!

Reageer onderstaand, of trackback van uw eigen website. U kunt ook de reacties ontvangen via RSS.

U kunt deze HTML tags gebruiken:
<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Deze website is Gravatar-enabled. U kunt uw eigen wereldwijd gebruikte G(lobally) R(ecognized) avatar verkrijgen op Gravatar.

Houd mij op de hoogte van nieuwe reacties. Of abonneer jezelf op deze discussie zonder te reageren.