Vrijdag.
Toch wordt dit geen Books & Looks.
Vandaag wil ik iemand in herinnering brengen.

Enkele dagen geleden was het tien jaar geleden dat Gregie de Maeyer overleed. Het nieuws van zijn overlijden, hij was amper zevenenveertig, veroorzaakte een grote schokgolf in de Vlaamse kinderboekenwereld. Die was niet alleen een talentvol illustrator en begenadigd auteur kwijt, maar ook een pionier, een wegbereider, een creatieve duizendpoot, een warmmaker, een vriend, een man die ons even gul liet delen in zijn ideeën en zijn enthousiasme als in de vruchten van zijn eigen talent. Zonder hem zou de Vlaamse kinderliteratuur er vandaag helemaal anders hebben uitgezien. Want in mijn boekenkast is de betekenis van Gregie véél groter dan alleen maar de rij boeken waar hij als auteur of illustrator op vermeld staat.

Natuurlijk is die rij op zich al indrukwekkend genoeg. Op de oudste boeken in mijn kast staat zelfs alleen zijn voornaam vermeld: Herrie in Oedekerke en De toverbolhoed, beide ‘avonturen van James Piccobello’. 1979 lees ik in het colofon. Ik was acht toen. Alleen al het feit dat ze door de jaren heen zijn meegereisd in mijn boekenkast, zegt iets over hoe graag ik ze gelezen heb. Van het verhaal herinner ik me niets meer, al zal ook dat wel aangesproken hebben: een noodzakelijke voorwaarde, toen, op mijn achtste. Wel herinner ik me nog dat de tekeningen, met hun talloze puntjes en soms streepjes, me fascineerden. Van James Piccobello tot het drieluik Fietsen – Mama – In de put, wat zowat de laatste boeken moeten zijn geweest die Gregie zélf heeft geïllustreerd: de evolutie is enorm. Over Fietsen schreef ik eerder al, het is een van de boeken waarin Gregie niet alleen naar voren komt als een ijzersterk illustrator, maar ook als een groot auteur.
Het rijtje boeken stopt niet bij dit drieluik. Gregie evolueerde verder. De man die ik zo nog ‘Het moet bougeren!’ hoor zeggen, met zijn stem die als geen ander kon galmen, was zelf voortdurend in beweging. Fietsen was een keerpunt, een stijlbreuk. Na het drieluik wilde Gregie alweer nieuwe wegen verkennen, wilde hij weer iets helemaal anders. Ditmaal zocht hij het niet meer in zijn eigen illustratieve kunnen, maar in het werk van andere kunstenaars. De man die begonnen was als illustrator van andermans teksten, schreef nu en liet zijn teksten ver-beelden door anderen. Na de Driejaarlijkse Prijs van de Vlaamse Gemeenschap voor Fietsen had hij daarvoor wellicht een beroep kunnen doen op de grootste gevestigde waarden uit de illustratorenwereld. Dat deed hij, bewust, niet. Hij wilde iets anders, iets écht nieuws, ging samenwerken met een cartoonist, een beeldend kunstenaar, een fotograaf. De samenwerking met Koen Vanmechelen leverde een ander meesterwerk op: Juul.

Maar die rij boeken zegt niet alles over het belang van Gregie voor de Vlaamse kinderliteratuur. Koen Vanmechelen, Alex Deyaert, Karl Meersman hadden het voorrecht die nieuwe wegen samen met Gregie de Maeyer te bewandelen. Talloos zijn diegenen die door Gregie op weg gezet werden, die schouderklop na schouderklop kregen, die geënthousiasmeerd, gestimuleerd, geprikkeld werden, die, mede dankzij Gregie, gedreven werden hun ding te doen, hun grenzen te verleggen, hoger, verder te reiken. Niemand zal ooit kunnen zeggen in welke boeken dat geresulteerd heeft, velen hebben in het verleden verteld over hoe Gregie de Maeyer deze rol heeft gespeeld voor hen.

Daar houdt het niet op.
Gregie de Maeyer was een van de eersten in Vlaanderen die hamerde op het belang van een verzorgde vormgeving voor kinderboeken. Ik denk dat de betekenis daarvan nauwelijks kan overschat worden. Gregie heeft als vormgever de hand gehad in hoe honderden boeken er gingen uitzien, en heeft daarmee trends gecreëerd die gretig navolging kregen én die het uitzicht van de kinderliteratuur grondig veranderden.
Gregie was ook een van de eersten in Vlaanderen die hamerde op het belang van een professionelere aanpak van de jeugdliteratuur. Het nooit-aflatende enthousiasme waarmee hij daar zijn schouders onder zette, is alweer van een belang gebleken dat nauwelijks te overschatten is.

Bedankt Gregie.