Cultuuroverdracht en onderwijs
Naar aanleiding van het verschijnen van zijn boek Schipbreuk. Over kennis, cultuur en beschaving praatte Herman Jacobs met Cyrille Offermans. Het interview, onder meer over cultuuroverdracht en onderwijs, is deze week te lezen in het blad Knack. Alvast enkele citaten:
‘Het is een bijna Rousseau-achtg misverstand dat je de zelfstandigheid van kinderen bevordert door ze aan hun lot over te laten. Je kunt er niet van uitgaan dat kinderen helemaal uit zichzelf interesse ontwikkelen voor vakgebieden zonder dat er iemand is die daar het zinvolle, het ook voor hun persoonlijke leven belangrijke kan van uitleggen.’
‘Als er in schoolboeken al vragen gesteld worden die met kennisverwerving te maken hebben, dan wordt bijna altijd toch eerst naar de mening van de leerlingen gevraagd. Vraag één naar aanleiding van een tekst is altijd: “Wat vind je er zelf van?” En dan is natuurlijk in principe elk antwoord goed. En zo zijn er heel veel van die zeer op subjectieve beleving gerichte vragen in het onderwijs doorgedrongen, die d eleerlingen het gevoel geven dat wat zij vinden echt heel erg belangrijk is, ook in objectievere zin, in vergelijking met wat specialisten te vertellen hebben.’
’Als ik zie wat ik mijn leerlingen begin jaren zeventig allemaal extra aanreikte bij het handboek literatuur, op stencils nog… Toen ik die onlangs opnieuw onder ogen kreeg, dacht ik, Jezus Christus, heb ik dat toen écht allemaal verteld aan die kinderen? Dat was dertig jaar later volslagen onmogelijk geworden. De belezenheid, en alles wat je cultureel referentiekader kan noemen, is zó ontzettend achteruitgegaan, dat ik alleen nog met weemoed naar die stencils kon kijken, en beseffen dat dat nu veel te veel gevraagd zou zijn.’
Dit is een spontane, eerste reactie, want ik heb het interview met Offermans nog niet gelezen. Maar die eerste reactie is: “Ja, alsjeblieft, laat de leraar eventjes weer doceren, met gepaste mate, zeker, maar laat hem weer aan het woord, laat hem EERST kennis overdragen, vooraleer de (latere en zeker nodige)vraag komt ‘Wat vinden jullie ervan.” ?
Ik heb in mijn loopbaan van meer dan dertig jaar in de humaniora, en op alle niveaus (ook technisch en beroepsniveau)ervaren: je moet éérst bagage aanreiken, en die voldoende aanreiken. Je moet kinderen EERST bronnen aanreiken en ze leren gebruiken ook, vooraleer je ze in het wilde weg laat zoeken. Ik ben ook zéér pro het instuderen van leerstof die parate kennis moet worden, en zeer zeker ook wat de cultuur betreft! Ik vind het zo jammer dat onze kinderen soms nog zo weinig parate historische en culturele achtergrond hebben en dat ze nog zo weinig referentiekaders hebben bij het lezen… Naar wat ik van verschillende pedagogen hoor, klinkt die roep gelukkig ook weer steeds harder in het onderwijs. Maar, laat ik eerst het interview lezen,
In boekenvriendschap,
Jet
Wij kijken verbaasd naar hoe weinig jongeren hoeven te lezen op school, net zoals in onze schooltijd de volwassenen van toen verbaasd keken naar hoe weinig wíj hoefden te lezen. Waarmee ik maar wil zeggen dat het waarschijnlijk de oplossing niet is om jongeren net zo veel te laten lezen als wij of zelfs als onze ouders. Maar wat dan wel?
Jet: helemaal mee eens.
Ted: ik snap je opmerking wel hoor, dat er vroeger evengoed geklaagd werd enz. Maar het gaat denk ik niet alleen om hoeveel er gelezen wordt, het gaat om een pedagogisch principe: dat onderwijs niet alleen te maken heeft met de leerling aanzetten tot het mondig vertolken van een mening, maar dat er ook, eerst, kennis moet worden aangereikt, dat je de leerlingen bagage moet meegeven opdat ze beter gefundeerd tot een eigen mening kunnen komen.