Heel veel kinderen, in het eerste leerjaar of groep 3, zetten dezer dagen hun allereerste leesstapjes. Als het goed gaat, gaat daarmee een hele wereld voor ze open. Hoe gaat dat, dat avontuur dat leren lezen heet? En gaat dat goed? Beter met AVI, of net niet?
Vertel eens…

In de boekentassen van de kinderen die net aan hun leesavontuur begonnen, in het eerste leerjaar (groep 3), zaten de afgelopen weken niet alleen de eerste leestaken, maar ook folders voor tijdschriften die zich specifiek op de groep van de beginnende lezertjes richten.  Omdat leren lezen belangrijk is, omdat het niet alleen om techniek maar ook om leesplezier gaat, omdat de groep van de eerste lezertjes en misschien vooral hun ouders een dankbare, commercieel interessante doelgroep zijn. Een greep uit het aanbod.

Allereerst een nieuwkomer – of toch in de tijdschriftenwereld: Het blad van Vos en Haas, een samenwerking van de uitgeverijen Van In en Lannoo. Vos en Haas zijn in de wereld van de eerste lezers natuurlijk geen onbekenden, het zijn overbekende én erg geliefde figuren, sinds dit schooljaar hebben ze hun eigen tijdschrift, dat uitkomt in twee edities: eentje voor het eerste leerjaar en eentje voor het tweede leerjaar. Dat zijn overigens geen totaal verschillende bladen: een groot deel van de inhoud is dezelfde, met een aantal bladen die per leerjaar verschillen. De ontdekking deed me toch even fronsen. Het verhaal over Vos en Haas, ‘Heet!’, wordt op één en dezelfde plek tweemaal verteld, voor beginnende en gevorderde lezers. Dat gaat dan zo:

vos zit in de zon
- puf puf!
-wat is er, vos?
- de zon is heet, zo heet!
- kom dan in het hol

Vos zit in de tuin.
De zon schijnt.
Dat is heet!
Vos puft en zucht.
‘Wat is er Vos?’ vraagt Haas.
‘Ik heb het veel te warm!’ klaagt Vos.
‘Kom dan binnen,’ zegt Haas.
‘Binnen is het lekker koel.’

De reden lijkt me duidelijk, het drukken van de kosten, maar de aanpak overtuigt me niet. Wat doe je, in het geval van een kersvers lezertje, met die twee versies? De moeilijkere gewoon negeren of zelf voorlezen? Gewoon een tweede keer hetzelfde verhaalfragmentje, maar dan in wat meer woorden, minder beperkt, en, laten we eerlijk zijn, met veel natuurlijker zinnen en dialogen? Ik weet niet hoe het met uw eerste lezer zit of zat, maar de mijne zou snel zijn keuze gemaakt hebben: voorlezen, mama! Bovendien zijn nog een hoop bladzijden gewoon dezelfde.
Een jammere keuze, maar goed, laat me even verder kijken. Niet alles draait om Vos en Haas, en wellicht is dat maar goed ook: variatie mag, moet er zijn. Het blad is wat dat betreft een mooie mix van herkenbaar en nieuw. Het oogt bovendien erg aantrekkelijk. De vele Vossen en Hazen van Thé Tjong-Khing, mooi als altijd, spelen daarin natuurlijk een bijzonder grote rol, maar evengoed bijvoorbeeld de illustraties van Jan de Kinder bij een voorleesverhaal van Dirk Nielandt en in het algemeen de verzorgde vormgeving. De inhoud dan. Een zelfleesverhaal, een samenleesverhaal, een voorleesverhaal, een stripverhaaltje, enkele woord- en letterspelletjes, een vragenspelletje, een punt-naar-punt-tekening, één telspelletje, een knutselidee, een receptje. Allemaal leuk en fijn, maar ook heel klassiek aanbod, zal blijken. En bovendien erg gefocust op taal en lezen.
Wil je het blad graag zelf eens doorbladeren, klik dan hier. Een abonnement (10 nummers) kost 25 euro.

Het tweede foldertje. Maan roos vis, van uitgeverij Zwijsen, een blad dat aansluit bij de leesmethode die in Vlaanderen veruit het meest gebruikt wordt (volgens Zwijsen door 75% van de scholen): Veilig leren lezen. Dat is meteen ook een belangrijk verkoopsargument voor het tijdschrift: ‘Het tijdschrift maan roos vis groeit mee met de letterkennis van de kinderen. In elk nummer staan letters en woorden die ze net leerden lezen.’ Het richt zich exclusief op kinderen in het eerste leerjaar of groep 3.
Het blad is erg kleurrijk, maar kan me op illustratievlak veel minder bekoren dan Het blad van Vos en Haas. De tekeningen zijn vlakker, uniformer, minder prikkelend.
De inhoud dan. Een tekst om zelf te lezen, een voorleesverhaal, een stripje, een receptje en spelletjes. Daarin zit een pak meer variatie: de vragenspelletjes zijn minder ‘simpel’ (lees prikkelender), de focus ligt minder exclusief op taal en lezen, in de leesspelletjes zit veel meer variatie.
Zelf doorbladeren? Dat kan hier. Een abonnement kost 26,95 euro, daarvoor krijg je 20 nummers.

Kikje van uitgeverij De Eenhoorn is een heel andere formule. ‘De eerste 5 maanden van het schooljaar bestaat Kikje uit een leeskaart in kleur (AVI 0 en AVI 1) en een werkschrifje in zwartwit (8 blz., A4). De laatste 5 maanden van het schooljaar ontvangen de abonnees een boek voor eerste lezers (32 blz., A5, in kleur, geniet) en een werkschriftje(8 blz., A4, zwartwit).’Van de kleurenleeskaart is online helaas geen voorbeeld te vinden. In de tweede helft van het het schooljaar krijgt je kind met dit abonnement telkens een eerstelezersboek, uitgegeven bij De Eenhoorn, waarvan het ene al meer aanspreekt en verrast dan het andere.
Het ‘werkblaadje’ dan. Eerlijk: het oogt meteen een pak minder aantrekkelijk, zo’n zwartwitblaadje, en ook qua vormgeving is het een pak minder spannend. Komt het daardoor, of door de vermelding bovenaan van een vakinhoud (taal, rekenen, wero – wereldoriëntatie) dat het werkboekje meteen ook meer overkomt als een werk- dan als een speelboekje, meer schools dan ludiek? Het werkboekje bestaat uit één zelfleestekstje, van Riet Wille, origineel geïllustreerd door Marjolein Pottie, een knutseltip, een stripverhaaltje en een stuk of wat spelletjes, vooral gericht op taal, rekenen en, dat hadden we nog niet eerder, schrijfmotoriek.
Wil je het werkblaadje zelf inkijken? Klik dan hier. Een abonnement kost 20 euro, voor 10 werkboekjes, 5 leeskaarten en 5 eerstelezersboekjes.

Daarmee is Kikje eigenlijk een tussenvorm tussen de tijdschriften voor eerste lezers en de boekenabonnementen waarvoor eveneens foldertjes in de boekentas steken. Boektoppers van uitgeverij Van In biedt je 5 AVI-boeken voor 15 euro: twee AVI 1′s, twee AVI 2′s en één AVI-3, ‘mooie boeken op het juiste niveau’, aldus de folder. Bij Zwijsen krijg je met Leesleeuw voor 29,95 euro 10 AVI-boeken, die, uiteraard, de leesontwikkeling van het kind ‘perfect’ volgen. Puur financieel is zo’n boekenabonnement wellicht interessant: je betaalt amper drie euro voor een boek. En het is ook lekker makkelijk natuurlijk, om de zoveel tijd komt er gewoon een boek, zonder dat je ervoor naar bibliotheek of boekhandel moet. Daarmee lijken de voordelen me ook opgesomd. Veel fijner en ook veel meer meer aangewezen lijkt het me de leesontwikkeling van een kind gewoon te volgen en daar op regelmatige tijdstippen op in te spelen, samen naar bibliotheen of boekhandel te gaan en samen een boek uit te kiezen, een boek dat misschien niet perfect het gemiddelde AVI-niveau voor dat ogenblik van het schooljaar heeft, maar dat alvast het streepje voor heeft dat het je kind aanspreekt.

Hebben wij uiteindelijk een abonnement genomen? Ja, toch wel. De keuze viel op Het blad van Vos en Haas, en dan eigenlijk vooral omdat ons lezertje er weg van was – de bekendheid van de twee dierenfiguren deed goed haar werk. Het werd overigens de versie voor het tweede leerjaar, omdat die beter aansloot op het leesniveau en omdat de spelletjes al wat uitdagender leken.

Maar evengoed krijgt hij BoekieBoekie, een ‘tijdschrift voor iedereen (maar speciaal voor kinderen van 6 tot 14 jaar) over kunst en literatuur’, maar een prachtig blad, waar elk nummer weer de creativiteit en de originaliteit van de bladzijden afspatten en waaraan telkens weer de grootste namen meewerken. . Géén eerstelezersblad, geen AVI-materiaal, maar wat maakt het uit? Wat onze lezer kan lezen, kan hij lezen, en de rest lezen we lekker samen of lezen we voor. En ondertussen genieten we van de originele vormgeving en de vaak prachtige illustraties.