De volgende dag komt de zon op.
Net als altijd.
Het meisje gaat water halen.
Het lijkt een gewone dag.
Net als altijd.

Maar de kat spitst zijn oren.
Hij zwaait met zijn staart
Zijn snorharen trillen.
Er is iets bijzonders.
Het zit in de lucht.

Het is een gevoel van flieren en fluiten.
Van achterstevoren en binnenstebuiten.
Je kunt het niet zien en je kunt het niet horen.
Je voelt het gewoon op je klompen aan.

Nog eens wat anders dan al dat ge-AVI, een mooie, poëtische tekst, zonder rare kunstgrepen en onnatuurlijke toegevingen om aan een of ander niveau te voldoen.
Dacht u dat, bij het lezen van het bovenstaande fragment?
Dan hebt u het mis.
Toch wat dat AVI-niveau betreft.
Het stukje komt uit Helden op sokken van Annie Makkink, volledig… AVI-5. En misschien wel het mooiste AVI-boek dat er ooit geschreven is.
Helden op sokken , over een naamloos meisje, Zus, en haar al even naamloze tien broers, die door het leven gaan met een nummer, Eén tot Tien, begint als een sprookje:

Lang, heel lang geleden,
toen de worst en het spek aan de zoldering hingen
en de dieren nog wat te vertellen hadden,
woonde er ergens
- niet zo ver hier vandaan -
een meisje.

Met dat meisje gebeurt in het begin niet zoveel. Elke dag opnieuw, als haar tien broers de deur uit gaan, op avontuur, maakt zij spek met bonen. En worst, voor de broer die de wedstrijd van de dag heeft gewonnen. Ze wordt gezelschap gehouden door haar kat. Als de tien broers ‘s avonds naar bed gaan, gaat  Zus met de kat naar buiten. Met zijn tweeën kijken ze naar de maan en dromen van avontuur. Op een dag vindt Zus het welletjes. Ze wil ook op avontuur. De kat gaat mee, en Eén ook. En dan beleeft Zus  en Groot Avontuur, waar haar broers nog niet eens van zouden durven dromen…
Het verhaal begint als een sprookje, en leest ook als een sprookje – al is het dan niet een van de ‘bekende’ oude verhalen. Dat heeft heel veel te maken met hoe Annie Makkink het vertelt. Of beter, met haar taal. Makkink weet feilloos korte en langere zinnen af te wisselen om zo een krachtig ritme te creëren, precies gepast voor wat ze wil vertellen, of het nu gaat om het liedje dat Eén zingt: ‘Het is een liedje van verlangen. Van ver weg en dichtbij’, of over de moed die de broers in de schoenen zinkt als hun Zus in een groot avontuur terechtkomt:

Langzaam lopen ze naar hun broertje toe.
Hun ogen vol tranen.
‘Hou maar op,’ zegt Tien.
‘Ze komt niet terug,’ zegt Negen.
‘Ze is verloren,’ zegt Acht.
‘Reddeloos verloren,’ zegt Zeven.
‘We gaan naar huis,’ zegt Zes.
‘We nemen de bal mee,’ zegt Vijf.
‘Als herinnering,’ zegt Vier.
‘We zullen haar nooit vergeten,’ zegt Drie.
‘Nooit ofte nimmer,’ zegt Twee.

Dan beginnen ze te huilen.
Ze snikken en snotteren.
Ze janken en jammeren.
Ze huilen tranen met tuiten.

Allemaal. Op Eén na.

Makkink speelt met taal, en ze doet dat meesterlijk. Ze speelt met het ritme, met bestaande uitdrukkingen waar ze een net iets andere draai aan geeft, met figuurlijke en letterlijke betekenissen, met herhalingen en opsommingen. Elke zin is een genot om te lezen.
Ondertussen vertelt ze een prachtig verhaal, over hoe rollenpatronen zich kunnen vestigen én hoe ze doorbroken kunnen worden. Over moed en helden die niet altijd helden zijn. Over samenhorigheid en wat angst daarmee doet.

Willemijn vertelt een verhaal.
Van Roodkapje en de Boze Wolf.
Van de Gelaarsde Kat.
Van Kleinduimpje.
Of van Helden op Sokken.
Het zijn mooie verhalen.
Griezelig mooi.
Vooral van Helden op Sokken.
Dat waren echte helden.
Ze gingen op reis, de wijde wereld in.
Een wereld vol van gevaar.
Maar ze lieten elkaar niet in de steek.
Dat is hun lievelingsverhaal.

Helden op sokken is een prachtig boek, waarin de krachtige taal en het al even krachtige verhaal versmelten tot iets sprookjesachtigs. Een juweeltje. En dat op AVI-niveau. Alstublieft!

(En dan heb ik het nog niet gehad over de ronduit schitterende illustraties van Marit Törnqvist…)