Belofte maakt schuld, ik had nog meer ‘uitgelezen’ beloofd.

Mag het iets luchtigers voor de donkere dagen, en met (verre) vakantiedagen in het vooruitzicht? Juffrouw Pots van Tosca Menten is een grappige  detective,  geënt op de dooddoener van een gruwelijke vervangjuf. Het verhaal start vanuit een originele invalshoek. De  pechvogels Kaya en haar vriendje Simon besluiten tot een permanente winterslaap.  Kaya geeft het op om  op te tornen tegen een briljante broer en Simon is te dik om veel te ondernemen. Maar het vreemde gedrag van de vervangster, juffrouw Pots, stoort hun rust. Bovendien neemt ze Simon als mikpunt van haar pesterijen, en is de directeur als de dood voor juf. Pots. Kaya en Simon gaan op onderzoek en ze raken ongewild verwikkeld in een verrassend avontuur. Origineel? Niet echt, er zijn wel meer auteurs die van gemene juffen een karikatuur maakten. Tosca Menten voegde er gewoon, maar op een frisse, leuke manier eentje aan toe; ze creëert knotsgekke situaties en heeft een humoristische, vlotte pen. En zelfs al zullen 1O-11-jarigen wel vroeger dan Kaya het mysterie achter juffrouw Pots door hebben, toch blijft het verhaal spannend genoeg om door te lezen. Gewoon, een leuke verademing, dit boek!

Wat ernstiger is Moeder nummer nul  van Marjolijn Hof.  Met ‘ernstiger’ bedoel ik niet ‘moeilijker’, integendeel. Moeder nummer nul is het verhaal over Fé, of Fejzo. Hij komt uit Bosnië en is als baby geadopteerd. Hij heeft een iets ouder (Chinese) zusje Bing. Fé zit in het laatste jaar van de basisschool. Hij zou een broer kunnen zijn van Florian Knol van Guus Kuyer, of ook van een van de jongetjes van Martha Heesen: hij is ‘een denkend’ kind. Je vindt hem bij voorkeur met zijn schetsboek bij de dierenvijver in het park, of thuis, op zijn kamer, met zijn ‘dierenplakboek’. Is hij een ’softie’? What’s in a word, zo komt het helemaal niet over. Fés denk- en gevoelswereld zal ongetwijfeld samenvallen met die van vele elf- of twaalfjarigen. Fé vermoedt dat zoenen vies is, maar de eerste vlinders in zijn buik kan hij niet loochenen. Hij is stiekem jaloers dat zijn vriend hem te vlug af is bij een vriendinnetje en thuis loopt hij omzichtig om zijn puberende zus heen. Marjolijn Hof schrijft zo inlevend vanuit zijn denk- en gevoelswereld, dat hij voor leeftijdsgenootjes meteen herkenbaar is. Als volwassene sluit je hem  onvoorwaardelijk in je hart. Maar het allerbijzonderste van het verhaal is Fés bewustwording dat hij een adoptiekind is. Die gedachte dringt beetje bij beetje bij hem door. Hij weet zelf niet of hij ze wel leuk vindt, maar iets dwingt hem om op zoek te gaan. En om een desillusie voor te zijn, gaat hij fantaseren over zijn biologische moeder. Dat hij ze ‘moeder nummer nul’ noemt, heeft allesbehalve met een negatieve appreciatie te maken. Het is zuivere vriendelijkheid tegenover zijn ‘echte’ moeder, zijn moeder nummer één. De relatie tussen hem en zijn ouders is dan ook opperbest, misschien wat té geïdealiseerd, maar goed, het bestaat ook en het hoeft niet altijd kommer en kwel te zijn. Marjolijn Hof heeft het verhaal trouwens gebaseerd op eigen ervaringen als adoptiekind, lees ik op de flap. Hof schrijft mooi, doordacht, overwogen, gevat en met gevoel voor humor. Ze laat je direct in het hoofd van Fé kijken, zonder dat het kinderlijk, kinderachtig, of net té opgefokt volwassen  is. Een voorbeeld dat aantoont hoe Fé over zijn adoptie nadenkt en fantaseert (hij heeft zopas een gesprek gehad met een zwerver  in het park):

‘Als er een moeder nummer nul was moest er ook een vader nummer nul zijn. Ik was niet achterlijk, ik wist waar de baby’s vandaan kwamen. Ik had altijd al geweten dat er een vader nummer nul moest zijn, maar had me nooit echt afgevraagd wie dat was. Ik kwam uit de buik van iemand anders. Zo werd er bij ons thuis over gepraat. Dat ik ook uit de piemel van iemand anders was gekomen, daar hadden we het nooit over. En wie weet was er nog meer. Er zouden ook broertjes en zusjes nummer nul kunnen zijn. Broertjes of zusjes die na mij of voor mij waren geboren en die niet weg waren gegeven. En op en oma nummer nul, bestonden ook. Een hele wereld nummer nul tolde in mijn hoofd rond. Het was te veel. Ik had genoeg aan één vader en één moeder. Aan de opa’s en oma’s die ik kende en aan Bing. Eén Bing was meer dan genoeg.

Ik zag ze voor me: moeder en vader nummer nul en een heel stel kinderen. Ze woonden in het park en ze lagen samen onder een oude jas. Ze hadden allemaal een mes. Er waren bijna geen eenden meer over.

Moeder nummer nul schoof een stukje op. ‘Kom er maar bij,’ zei ze.

‘Neen,’ zei ik.

‘Je kijkt op ons neer.’

‘Nee,’ zei ik.

‘Ik weet dat we mislukt zijn,’ zei moeder nummer nul.’

‘Dat hindert niet’

‘Gelukkig maar. Dan kunnen we met je mee naar huis.’

‘Ik weet niet of mijn moeder dat goed vindt’

Ze begon te lachen.’Je moeder? Ben je wel goed bij je hoofd? Wie is hier je moeder? Nou?’

Ze blies haar drankadem in mijn gezicht.

En Hofs manier om een situatie voor te stellen (Fé is voor het eerst bij Jeroen, de maatschappelijke helper):

‘Ik gaf hem een hand. Slapjes, maar het kon niet meer over want hij had me al losgelaten’

Benieuwd naar dit ‘denkend’ kind? Lezen maar (uitg. Querido)

In boekenvriendschap, Jet

Zou volgende zin toekomstige lezers van Hofs stijl ku