Een gemeen spelletje / Julia Jarman
In deze anti- pestweek las ik per toeval een pestverhaal dat mij bijzonder aangreep: Een gemeen spelletje van Julia Jarman, uitgegeven in de reeks ‘Levensecht’ van uitg. Clavis. Het verhaal speelt zich af op een Engelse middelbare school. Hoofdpersonen zijn Toby en Danny, 13 jaar vermoed ik. Zij waren vriendjes in de kleuterklas en hun ouders zijn nog altijd bevriend. Toby groeide uit tot een doordeweekse puber, geen braniejoch, geen herrieschopper, maar toch blij als hij bij het populaire groepje van de klas geduld wordt. Danny groeide een beetje ‘anders’ uit: hij is leergierig, leert zichzelf bijv. Latijn, draagt het haar wat langer dan zijn leeftijdsgenoten en is net iets anders gekleed. Echt wereldvreemd is hij niet, eerder naïef, een typische risee. Toby heeft het moeiliijk wanneer Danny opnieuw bij hem op school komt en hoopt dat Toby opnieuw zijn vriend zal zijn. Of beter: vooral zijn moeder hoopt dat. Maar Toby wordt verscheurd: hij ziet wat er met Danny gebeurt en hoe hij gepest wordt door het populaire viertal van de klas. Maar als hij Danny helpt, komt hij onvermiijdeljk zelf in de underdogprositie terecht. Hij bekijkt dus alles wat er rond Danny gebeurt van op afstand en zorgt dat de pesterijen niet te veel uit de hand lopen. Op een schooltrip naar Normandië loopt het wel uit de hand. Het populaire groepje sluit Toby in hun rangen en verhoogt het pesterijgehalte tegen Danny. Ze dagen hem uit (cf I’m the king of the castle…)en zorgen ervoor dat hij achtergelaten wordt in een museum. Danny verdwaalt op de terugweg, wordt meegenomen door een oude verzetsheld die in hem een Engelse piloot vermoedt, en wordt slechts op het nippertje gered.
Waarom greep dit verhaal me zo aan,dat ik het naast Peter Pohls ‘We noemen hem Anna’ (1987/1993) en I’m the king of the castle van Susan Hill (1970) op mijn boekenrek zet?
In de eerste plaats, het is een sterk verhaal met sterke personages. De onmacht van Toby, zijn verscheurdheid tussen Danny en zijn populaire vrienden, zijn schuldgevoelens en hoe hij er niet mee om kan gaan, vooral ook zijn onmacht om zijn leerkrachten in te lichten, de stap die hij niet kan zetten- of die hem verhinderd wordt te zetten… Daarnaast de hoop van Danny dat hij in Toby een steun zal hebben op school, en dan het groeiend ongeloof dat zelfs Toby hem laat vallen. Het geslingerd worden tussen hoop en wanhoop. De manier waarop hij met de pesterijen omgaat, hoe hij ieder moment van de dag op zijn hoede is en zich afvraagt of hij nu gelukkig was of niet, en toch weer zijn naïviteit en dikke huid, waardoor hij niet aanvoelt dat zijn klasgenoten hem een aansteller vinden als hij voor de zoveelste keer zijn kennis etaleert. Daarenboven legt Jarman via de pesterijen van de pestkoppen het mechanisme van het pesten bloot: waarom roept Danny bij hen zo’n aversie op? Is er een tastbare reden waarom ze Danny willen wegpesten? Dit vond ik eerder ook in ‘Zij noemen hem Anna van Pohl. De pestkoppen krijgen een gezicht en een karakter, van dom tot meeloper en treiteraar. Maar het is vooral Nick, het brein achter de pestkoppen, die scherp geportretteerd is : de uiterliijk charmante, beleefde leerling, die iedere leerkracht én zijn ouders misleidt. OP het ogenblik dat hij dan toch door de mand valt, last Jarman een sobere, maar aangrijpende scène in tussen Nick en zijn vader. Ook de slotzin van het boek, waar Toby voor de tweede keer moet kiezen, en het nu bewust doet, is sterk. De leerkrachten worden bovendien realistisch voorgesteld, in hun macht en onmacht.
De ontvoering van Danny door een oude verzetsstrijder lijkt wat overtrokken, maar zorgt ook voor spanning en geeft Jarman de kans om de term ‘fascisme’ te verklaren door de link te leggen tussen hedendaagse pesterijen en de betekenis van het fascisme van WOII: de combinatie van machtsdrang en het opwekken van angst. En het geeft Toby een tweede kans en de lezer ook wat hoop: De bekommerde Toby is in wezen niet veranderd. Jarman schrijft dit expliciet uit, samen met de boodschap ‘fascisten moeten worden tegengehouden’.
Wat mij vooral getroffen heeft zijn de sterke karaktertekeningen, het blootleggen van het pestmechanisme, en ook de rol van de volwassenen (ouders én leerkrachten). Een boek dat in deze anti- pestweek op een genuanceerde manier inzicht geeft, bovendien goed geschreven is en dus verdient om gepromoot te worden!
Jet
Dankjewel voor deze leestip Jet!
Een ander indrukwekkend ‘pestboek’ vind ik ‘Een andere Elliot’ van Graham Gardner. Ook dat geeft een goed inzicht in het mechanisme van pesten , hoe iemand een pester wordt, en hoe iemand uitgekozen wordt als pispaaltje.
Hoi,
Als pestslachtoffer in een ver, ver verleden vind ik dat er niet genoeg boeken daarover kunnen verschijnen. Daar had ik namelijk heel wat aan, ik ontsnapte trouwens door te lezen.
‘Tirannen’ door Aidan Chambers, mag die ook in dat rijtje?
Groetjes,
Inge
Dag Inge,
Natuurlijk mag Chambers in het rijtje, en ik zou er nog wel zo’n tiental kunnen opnoemen. Ik heb -ook in een ver verleden- in Leesidee een artikel over ‘Pesten’ gepubliceerd. Ik was achteraf ‘ziek’ van het lezen… Maar in dit geval hier waren Pohl en Hill me de boeken die me spontaan te binnen schoten, vooral vanwege het inzicht in het mechanisme van het pesten en ook de vorm van uitdaging die er in zit. Hoe dan ook, ik hoor graag van je of Jarman inderdaad met inzicht geschreven heeft, en hoe het boek overgekomen is.
In boekenvriendschap, Jet
Ik was eraan begonnen en heb het na een paar hoofdstukken terug dichtgeklapt. Het zag er zeker niet slecht uit. Misschien moet ik toch eens verder lezen.
Moet je doen Stefan!
Dag Jet,
Omdat mijn laptop meer dan 5 weken in herstelling was, ben ik nu mijn achterstand aan het inhalen met het lezen van alle berichten op Verteleens. Ik ben weer blij verrast te lezen dat jij Een gemeen spelletje’ ook zo goed vindt. Het boek ligt hier klaar voor mijn Tienerboekenrekje in het mei nummer van de Bond. Ik vond het ook raak verteld . Vooral de verscheurdheid van Toby is authentiek beschreven.
Heb je De woorden van zijn vingers van Marian De Smet (Clavis) al gelezen? Het benieuwd me wat je er van vindt? In mijn onderwijscarriere was ik een tijd pedagogisch begeleider van de school voor doven en slechtzienden in Hasselt en ik weet dat slechthorende en dove jonge mensen het moeilijk hebben in de wereld van de horenden. Misschien was ik daardoor zo aangegrepen door het verhaal? Ik ben even gaan googelen en las dat ze in Heverlee de opleiding tot kleuterleidster volgde maar ik ken ze daar niet van. Voor mijn kinderboekenekje van maart het ik ook een prentenboek van haar besproken: Ik woon in twee huizen, over hoe een kind de echtscheiding vn zijn ouders beleeft . Ik las ook een minder enthousiaste bespreking van Jürgen Peeters.’gebrek aan literariteit ‘, noemt hij het.
Iets anders:
De voorbije weken heb ik veel oude boeken en materialen weggegooid omdat we ruimte nodig hadden voor een extra kinderkamer ( ja, op onze oude dag!) voor als onze zoon die in de UK woont met zijn gezin ( 4de kleine kan alle dagen geboren worden) hier komt logeren. Ik kon natuurlijk niet nalaten van hier en daar nog eens te lezen wat ik ooit schreef over kinderboeken en over het leesonderwijs op school. Het is niet te geloven, maar 30 jaar geleden schreef ik al kritische teksten over niveaulezen, AVI etc op school en hield ik al pleidooien voor voorlezen , leesplezier, boekpromotie in de klas… Ik werd er een beetje neerslachtig van want als ik zie wat er op de school van mijn kleinkinderen gebeurt, kan ik niet anders besluiten dan dat die teksten nog steeds actueel zijn.
We zijn nu aan het inpakken voor een weekje sneeuw in Italië, maar later wil ik daar wel eens iets over schrijven.
In boekenvriendschap ( zoals jij zo mooi schrijft)
Anita
Net de Engelse versie van 1999 van Julia Jarman gelezen; ‘Hangman’. Het begin van het boek vond ik goed. Die sinistere sfeer waardoor je het gevoel krijgt ‘hier staat iets ergs te gebeuren’. In het midden van het boek vroeg ik me af of een intelligent iemand wel zo gehoorzaam, zo weinig in staat zichzelf te verdedigen en zo weinig zelfredzaam kan zijn als het slachtoffer Danny. Ik associeer buitenbeentjes nu eenmaal meer met rebelsheid dan met gehoorzaamheid. Hij doet ook helemaal niets voor zichzelf, hij zorgt niet voor zichzelf, hij is geen beetje ‘zelfbeschouwend’ ook. Hij wil bijvoorbeeld geen normaal kapsel (en dat voor iemand die zo gehoorzaam is, zijn leerkracht en zijn moeder geven immers aan dat hij zijn haar moet laten kappen), hij houdt in het museum niet de tijd of de groep in de gaten (wat je bij uitstek zou moeten doen als je buiten de groep staat), hij vergeet zijn tas in het museum (met zijn geld en naamkaart met logeeradres in). De afhandeling van het verhaal in Frankrijk (het ‘optreden’ van de Franse jongen) en terug thuis vond ik vrij ongeloofwaardig. Hier zat ik niet meer in het verhaal, maar stond er als een observator naast. De ‘fascist’ Nick, de meeloper Toby en de blinde mollen van leerkrachten vond ik dan wel weer knap getekend. Het is al lang geleden dat ik ‘Tirannen’ van A. Chambers gelezen heb, maar ik weet nog dat ik dat erg goed vond. Mijn citaten:
p. 28: He put out the light and she said, ‘You’re not afraid of the dark are you, Dan?’ He said, ‘No.’ ‘What are you afraid of?’ ‘People,’ he said, because it was true. He didn’t understand people. Light followed dark and dark followed light. But you never knew what people were going to do next.
p. 35: The prat deserved everything he got.
p. 37-38: He [Nick] was outraged that Mrs Pepper told him off when it was all Danny Lamb’s fault. He didn’t know how to act. Of course he had a friendship problem. He didn’t have to wear his hair like that. He didn’t have to say such prattish things. He didn’t have to get his mummy into school to get them all into trouble and change the school rules just for him.
p. 39: Mrs Pepper felt that she had sorted things out.
p. 43: Unfortunately, Mrs Pepper’s talk to 7Y hadn’t the effect she intended. A lot of the class resented being made to feel guilty about Danny. Most people hadn’t done anything bad to him. They didn’t want to do anything bad to him, but they didn’t want to spend their breaks with him either.
p. 49: They told him [Danny] not to take any notice of Nick. Tim said he was a nasty piece of work, but unfortunately none of the teachers realised.
p. 56: He [Nick] couldn’t stand Danny now. It was hard to explain – and he didn’t try – but the mere sight of him made him feel as if something inside him was going to explode. He didn’t want Danny to come on the French trip. It would spoil it, like it had spoilied Lindley High. Before Danny came everything had been all right.
p. 62: Teachers hated fuss-pot parents, anyway.
p. 63: Nick doodled a row of SSs in the steamed-up window as the words softly softly came into his head. He mustn’t do anything to Danny that he could be blamed for. Even if it was good for him. In fact if the prat had the sense to keep out of their way, it might be better just to ignore him, just like his dad had ignored him once, for a whole week, when he’d done something to annoy him. That hurt. Yes, that would probably be the best.
p. 87: Like most teachers she was blind most of the time.
p. 123: Nick began to feel angry. Why didn’t people do as they were told?
Onlangs heb ik ‘Walking naked’ (‘Verraad’) van Alyssa Brugman gelezen, dat over dezelfde thematiek gaat: pesten op school. Dit boek heeft me sterk aangesproken. Mijn citaatjes:
p. 120: Maybe it was something instinctive in me, something from way back in evolutionary make-up? Maybe we are wired to keep away from people who are weak or injured? They attract predators. And while we recognise the need for compassion, something deep down makes us wary.
p. 170: Life is full of second chances, if you stick around.
p. 171 (einde): Perdita was the most uncompromising person I have ever met, and when I think of her now, that is the quality I admire the most. It’s also the quality that made her choose to die. I think she gave up on the world, and gave up on me, too soon. The thing that most disappoints me, is that Perdita was not around to see that I too have learned the enterprise in walking naked.
Het boek dat ik voor ‘Hangman’ gelezen heb, is een absolute uitschieter: ‘Holes’ van Louis Sachar: origineel verhaal, ingenieuze opbouw van de plot, pijnlijke onrechtvaardigheid, lijden in de woestijn, de manier waarop het heden met het verleden te maken heeft, hoe de cirkel rond gemaakt wordt door het beklimmen van een berg, en het verrassende einde. Knap. Zo knap dat ik geen citaten heb… Behalve de uit het Lets vertaalde lullaby voor het groeiende varken:
“If only, if only,” the woodpecker sighs,
“The bark on the tree was just a little bit softer.”
While the wolf waits below, hungry and lonely,
He cries to the moo-oo-oon,
“If only, if only.”
Nog een paar boeken die ik de laatste tijd gelezen heb én die indruk op me gemaakt hebben: ‘1001 gangen’ van Jeroen van Haele & Myriam Kalaï en het schitterende ‘Finding Violet Park’ van Jenny Valentine.
Mijn favoriete citaten uit dit laatste:
p. 46: The main thing about my mum is that she’s sad. Life isn’t turning out for her the way it was supposed to.
p. 81: Because the person in Mum’s notebook isn’t Mum, it’s Nicky, who she is when she ’s alone, and she’s not the person I thought she was. Not better or worse, just different, more complicated, less loveable I suppose, more real.
p. 83: You always forget your parents ever had a childhood, and they admit they’re wrong so rarely they kind of brainwash you into thinking the’re perfect. But boy has my mum made some mistakes. I get the impression she regrets every single thing she ever did, pretty much. Like she never really knew who she was in the moment and only worked it out afterwards when it was too late.
p. 85: For me doing nothing is pretty much the aim but at some point that must change because doing nothing makes my mum sad.
p. 92: After all, how well do mothers know their sons?
p. 117: It occurs to me that all most people do when they grow up is fix on something impossible and then hunger after it.
p. 118: And the thing about everyone else in my family is we are so busy being miserable and down all the time about impossible stuff that being miserable and down has started to become normal and strangely comforting.
Heel wat anders dan ‘Confessions of Georgia Nicolson: Angus, thongs and full-frontal snogging’ van Louise Rennison. Dit soort oppervlakkige pietpraat over make-up en jongens is niet echt aan mij besteed, vrees ik. Ik heb er wel uit onthouden dat tieners er een flagrant gebrek aan begrip en respect voor volwassenen op na houden, en het kan geen kwaad om dat een beetje vast te houden.
De tweede Penderwick, ‘Bij de Penderwicks in de straat’, van Jeanne Birdsall, was dan weer een lichte teleurstelling voor mij. Dat kon ook niet anders, met mijn hemelhoog gespannen verwachtingen… Ik vind het eerste deel rijker, met meer actie en spanning ook. (Waarmee ik niet wil zegen dat het een spannend actieboek is, helemaal niet zelfs). Het tweede was een beetje te voorspelbaar voor mij. Maar het blijft leuk om eens een degelijk feel-good-boek te lezen.
Ik weet dat Ingelin Angerborns ‘De dag dat ik een hond wilde zijn’ hoge toppen scoort voor het ogenblik, maar geef mij maar het eerste, ‘Als ik niet toevallig de hond van tante Doris verwisseld had’, dat vond ik het beste. Het tweede ‘Als ik niet toevallig de waarheid gezegd had’ vond ik al een stuk minder geloofwaardig.
Ik heb genoten van ‘Het tweede boek over Wim’ van Wim Hofman (van sommige schrijvers ‘spaar ik een boek’, want ik vind het sneu om alles al gelezen te hebben van de echt goede schrijvers… Maar helaas zijn er al vele uitgeput…). Ik heb fijne leestijden beleefd met: Lisa Boersen, Jani Kekke en de blauwe dagdromer; Kevin Brooks & Catharine Forde, Een vrijkaartje naar een ander; Wendela Walta, Verder dan ver; Michael Morpurgo, Private Peaceful en de vierde ‘wilde kippen’ van Cornelia Funke. Een afwisseling van de zwaardere en lichtere thematiek kan geen kwaad vind ik. Een ontdekking voor mij is Mel Wallis de Vries, met ‘Fout’, een spannende en ontspannende novelle (77 p) over jaloezie in tienerrelaties, die escaleert in horror. ‘Whisper. Een huis vol geruchten’ van Isabel Abedi vond ik best interessant, maar de climax-scène aan het eind vond ik iets te ongeloofwaardig. Verder las ik ook ‘Gaijin’ van Tine Bergen en ‘Vluchtgevaar’ van Mario Demesmaeker, boeken waar ik toch wat aanmerkingen op heb. ‘4’ van Ted van Lieshout is meer van hetzelfde als ‘3’ (maar dat vind ik niet erg…) en een heel knap prentenboek vind ik ‘Voor jou, voor wie anders?’ van Edward van de Vendel & Martijn van der Linden. Joke van Leeuwens ‘Een halve hond heel denken. Een boek over kijken’ beantwoordde aan mijn verwachting. Van Margaret Mahy lees ik alles wat ik in het Engels kan vinden, zij is een schrijfster die me nooit teleurstelt. En ik heb toevallig twee boeken gelezen die over dezelfde thematiek gaan, allebei over een meisje dat op haar elfde (al dan niet zogezegd) een misdrijf pleegde en op haar 17e/18 weer in de (Britse) maatschappij komt, met een nieuwe identiteit: ‘You’ van Sandra Glover en ‘Looking for JJ’ van Anne Cassidy. Ik geef de voorkeur aan het tweede boek, hoewel ik van beide schrijvers ook andere boeken las en ik ze allebei erg apprecieer.
Ik ben achter die ‘Waaidorp’-reeks van Annie M.G. Schmidt aangegaan, die je eerder vermeldde op deze blog, Jet. Ik heb Waaidorp 1 (met: Hoog en laag, De tunnel, De bril van opa, Het lege huis) al gevonden en ben de bundel Waaidorp 2 ook op het spoor. Ik begrijp eigenlijk niet waarom die fijne eerste-lezers-verhalen niet eens herdrukt worden. Met de tekeningen van Mance Post. Ik heb met mijn veellezertje ook ‘Durf voor drie’ gelezen van Bart Moeyaert (voor mij was het fijn herlezen), en dat zijn tenminste levensechte, herkenbare verhalen en niet van die zeemzoeterige, wensvervullende rommel die voor eerste lezers verschijnt.
En ik ben de schrijfster aan het herlezen die het meeste indruk op mij gemaakt heeft als tiener: Tonke Dragt. Dit gooit me op een eigenaardige manier terug in mijn tienerjaren… toen alles nog wonderlijk was, zoals in het gedicht ‘Ooit’ van Ienne Biemans, in ‘Paperasje ging op reis’ (geïllustreerd door Jan Jutte):
Ooit
Ooit woonde ik in een luchtkasteel
met één toren
en één kanteel
Eén venster
één poort
één gracht.
Eén zwaan voor het overvaren
eens in de zoveel jaren,
als ik moe was van het vele
met schaapjeswolken spelen.
Ooit, toen, bliksem en donder,
was mijn leven pas
een wonder!
Dag Hilde,
Ik ben onder de indruk van jouw lectuur en je ijver om citaten te noteren! Ik ben nog meer onder de indruk van het feit dat je de Engelse versies leest. Mag ik vragen waar je die op de kop tikt? Ik denk dat ik hier héél veel moeite zou moeten doen om die (toch niet zo evident gekende auteurs) in de boekhandel te vinden…De Engelse versie lezen, zou ik uit persoonlijke belangstelling doen. Als je de boeken in functie van de kinderen leest, moet je dat wel doen in vertaling. En gelukkig, er zijn tegenwoordig heel goeie vertalers.
Wat je schrijft over Julia Jarmans boek, kan ik gedeeltelijk begrijpen. Maar, zoals ik al schreef, het verhaal vind ik hier eigenlijk bijkomstig. Het gaat om de emoties (de verscheurdheid zoals Anita in haar reactie schrijft) van Toby. Die zijn héél authentiek. En dat Danny zo’n vreemd type is, dat vind ik helemaal niet ongeloofwaardig. Ze bestaan zeker, die wereldvreemde jongens (meisjes) en ze zijn de eerste slachtoffers van pesterijen! En zelfs al gedraagt hij zich extreem vreemd, ook hij staat volgens mij vooral in functie van Toby.
Wat de andere boeken betreft: daar reageer ik later nog op! Behalve op AMGSchmidt: de Waaidorpen zijn opnieuw uitgegeven hoor (In 2 delen, geloof ik) . En inderdaad, ik ervaar ze nog altijd als topklasse en een vorobeeld.
In boekenvriendschap,
Jet
Dag Jet,
Het is zeker zo dat de emoties en de verscheurdheid van Toby goed uit de verf komen. Wat er eigenlijk gebeurd is (en ik durf het bijna niet te zeggen), is dat ik halverwege het boek ineens vlagen van lichte antipathie voelde voor het slachtofferpersonage Danny… En dat kan toch niet de bedoeling zijn… Wat Toby gedaan (of nagelaten) heeft, wordt naar mijn gevoel niet rechtgezet door op het einde naar de uitgesloten Nick toe te gaan (dat gaf me een wrang gevoel). (Het is wel hoopvol voor de toekomst natuurlijk.) In ‘Een andere Elliot’ van Graham Gardner, ook een beklijvend boek over pesten, is Elliot wel sterk genoeg om (net) op tijd zijn daden recht te zetten.
De Engelse jeugdboeken die ik lees, leen ik meestal in de bib van Oostende (zoals Hangman) of de bib van Brugge. De Fnac (ook de Brugse) heeft een aanbod, en verder is er natuurlijk Sterling Books, Wolvengracht 38 in Brussel (niet ver van het begin van de Nieuwstraat), een absoluut heerlijke boekenwinkel! Als ik in Brussel ben, probeer ik er altijd eens binnen te springen. Ik lees ook Franse jeugdboeken, maar ik ben voor het moment nog niet zo goed op de hoogte van goede schrijvers of goede boeken (behalve dan van het aanbod dat ook in het Nederlands is vertaald). Ik heb lijsten van prijswinnaars van de laatste jaren, en ik probeer aan die boeken te geraken. Dat lukt nauwelijks via de bibliotheken, maar ik heb in de kerstvakantie een steengoede tweedehands boekenwinkel ontdekt hiervoor: Evasions, Zuidstraat 147, Brussel (ze hebben een aparte winkel voor jeugdboeken, op nr. 147, en voor boeken ‘voor volwassenen’, ook in de Zuidstraat, niet ver van De Slegte). Ook handig is dat zowel Sterling Books als Evasions open is op zondagmiddag vanaf 12 uur. Ik bestel ook Engelse boeken bij onze plaatselijke De Standaard Boekhandel (voor mij de dichtste boekenwinkel), en dat gaat vlot.
De versie van Waaidorp die ik te pakken kreeg dateert van 1979 en is al een beetje versleten…
Hartelijke boekengroet,
Hilde
En deze ben ik nog vergeten: Corman Boekhandel in Oostende (Wittenonnenstraat, als het er nog is want het is al een tijdje geleden dat ik er nog kwam, ik moet er dringend weer eens naartoe). Ze hadden altijd een knap aanbod anderstalige boeken.
Dag Anita,
Fijn dat je mijn boek ‘De woorden van zijn vingers’ graag gelezen hebt. Ik ben ook erg benieuwd wat andere ‘vertel eens’ bloggers er van vinden. En wat die recensie van Jürgen betreft…het is slechts één mening. Ik haal de bruikbare tips er uit en denk er voor de rest het mijne van. Het fijnst zijn de reacties van mensen uit de (D)dovenwereld, hun mening telt voor mij dubbel en het grootste compliment dat ze me kunnen geven is dat het herkenbaar is.
Ook bedankt voor de aandacht voor mijn prentenboek in ‘De Bond’.
Wat Heverlee betreft…ik ben er in 1997 afgestudeerd. Werk(te) of studeer(de) je er?
Op mijn site vind je mijn mailadres.
Groetjes,
Marian
-
Het is inderdaad een raar verhaal, zelf snap ik het niet helemaal maar heb het toch wel uit gelezen :)
Gelukkig werd ik nooit gepest op school.