De vergeten genomineerde
Ooit kocht ik tijdens een Italiaanse vakantie, op het Venetiaanse eiland Murano, een glazen uiltje. Het diertje was niet groot, het was ook niet bijzonder mooi, maar als je het naar het licht hield, had het een gouden glans. Ik wilde het na thuiskomst aan een bevriend auteur geven, die al enkele keren – naar mijn mening zeer onterecht – naast de felbegeerde literaire prijs had gegrepen.
Ik was nog maar goed en wel thuis of de auteur in kwestie kreeg… de Gouden Uil.
Jarenlang heeft het kleine diertje, verpakt in een donkerblauwig gemarmerd papieren zakje, in een ‘cadeautjesdoos’ gehuisd, naast mini-uitgaven van dierenverhalen van Toon Tellegen, houten autootjes en mooie bladwijzers – klaar om op onverwachte momenten een medemens te verblijden, te feliciteren of een hart onder de riem te steken. Maar u begrijpt dat ik een goudachtig glanzend uiltje niet zomaar weg kon schenken. Het dier bleef waar het was.
Tenminste, dat dacht ik toch.
Enkele weken geleden dook ik weer in de cadeaudozen. Maar hoe ik zocht, de vogel was gevlogen. Hij moet zonder dat ik het merkte de vleugels hebben uitgeslagen.
Jammer, want na acht jaar had ik net een schouder gevonden waarop hij verdiend kon landen.
Daarom: een uiltje in woorden.
Dat uiltje gaat naar een boek dat je meeneemt op een reis die je misschien liever niet had willen maken. Een boek dat je van je comfortabele zetel sleurt en Eeje ogen opent voor de schokkende waarheid achter nieuwsberichten die we al zo vaak gehoord hebben dat ze bijna alledaags geworden zijn. Een boek dat literatuur maakt van de werkelijkheid, naar de strot grijpende literatuur maakt van een harde, rauwe werkelijkheid. Een boek dat het spreekwoordelijke ver-van-mijn-bed op indringende wijze dichtbij brengt, een boek waardoor het verhaal ‘van die anderen’ onder je huid kruipt. Een boek ook waarin de auteur op virtuoze wijze al zijn verteltalent in de weegschaal werpt en tragiek en humor zorgvuldig wikkend en wegend een perfect gecomponeerd verhaal aflevert. Een boek waarin de auteur bladzijde na bladzijde verrast met woorden en beelden. Een zoveelste proeve van vakmanschap van een schrijver met gouden handen.
En ik keek een avond lang naar een website met filmpjes over vluchtelingenkinderen, en ik huilde de hele nacht.
Ik las een nacht lang, en ik huilde en kreeg kippenvel en een brok in mijn keel. Ik hapte naar adem. Nog dagen liet het boek me niet los, en nu, bij herlezing, komen net diezelfde gevoelens weer naar boven.
Mijn kleine uiltje gaat naar de vergeten genomineerde: De gelukvinder van Edward van de Vendel en Anoush Elman.
Helemaal terecht, dat kleine uiltje! Het is onbegrijpelijk dat een van de indrukwekkendste boeken van 2008 waarschijnlijk naast alle grote prijzen gaat grijpen.
Fijn fijn!
Jet vertelde me over deze site en nieuwsgierig als ik ben…
Wat uilen betreft. volledig akkoord dat er boeken ontbraken op de shortlist. Ik hou me niet bezig met wie er op deze lijst niet thuishoort , ik uit wel mijn teleurstelling als ik merk hoe sommige kunstwerken niet naar waarde worden geschat. Van de Vendel hoort hier bij.
Al enkele dagen bijt ik op mijn tandvlees vanwege het bijna volstrekt negeren van de jeugdliteratuur in deze wedstrijd in de media. Oeps, nu waag ik me misschien aan een zonde. Moet ik terug spreken over kinderboeken ipv literatuur voor kinderen en jeugd?
Sorry, ik zal het nooit meer doen. Proficiat Carl en Peter dat jullie ‘kinderboekje’ een gouden uiltje won. Jammer dat ik niet in het organiserend comité zat, ik zou jullie met toeters en met bellen, met rode loper, met champagne en met strikken in mijn haar verwelkomd hebben. Toen vanavond op Canvas – voor de item van de uitreiking van de gouden uil vanuit Antwerpen – de terzakejournaliste verkondigde dat Carl Cneut en Peter Verelst de uil vingen voor jeugdliteratuur, voelde ik me beschaamd. Twee grootheden, gestopt in een vingerhoedje. In een flits vroeg ik me af: waarom schrijf ik jeugdboeken? Omdat ik nog niet in staat ben ‘andere’ boeken te schrijven? Ik voelde me heel even weer dat kleine meisje dat liefst van al op moeders hoge hakken rondliep. Het gevoel van…ik ben bijna zo groot en zo goed en zo mooi als mijn mama. Schrijven is een ambacht die iedere seconde van je leven beheerst. De doelgroep speelt geen rol, alleen de kwaliteit telt. Er is één klein verschil tussen jeugdauteurs en ‘volwassen’ auteurs. De schrijfsels van de eerste groep laten diepere sporen na bij hun lezers, dan die van de tweede groep. Als kind verslond ik pulp en alles wat er te krijgen viel in de bib, van mijn moeder kreeg ik hoofdzakelijk vertaalde boeken (prijswinnaars) en klassiekers. Ze hebben allen kanttekeningen in mijn biografie achtergelaten.
Op Radio 1 was een kort interview met ‘de grote winnaar van de Grote Gouden Uil’ (dixit Herwig ?, de journalist van dienst) en daarna ging hij over naar Ruth Joos voor een interview met de ‘kleine winnaar van de Kleine Gouden Uil’. Ze heeft hem gelukkig meteen en zonder veel omhaal gecorrigeerd. Maar het bleef een schaamtelijke bedoening…
O help Tine.
Ook voor mij had ‘De gelukvinder’ mee op de lijst mogen staan. Een boek dat je na het lezen niet loslaat. En o zo mooi geschreven.