Bij al het jeugdliteraire nieuws zou een mens haast ons nieuwe thema vergeten.
Lezende en niet-lezende meisjes en jongens, boeken voor meisjes en boeken voor jongens dus.

Er zijn de theoretische opvattingen en er is de praktijkervaring die een mens heeft. Als het over kleuters en lezen en voorkeuren gaat, is mijn praktijkervaring een jongensaangelegenheid. Ik ben nu eenmaal, zoals dat heet, een jongensmama.

Laat me u vanavond een anekdote vertellen, een kersverse.
Elke avond wordt er hier voorgelezen. (Uiteraard.) Voor Klein Ventje, net drie, meestal uit prentenboeken, voor Groot Ventje, bijna zes, soms uit prentenboeken, gedichten- of verhalenbundels, maar steeds vaker uit dikke kinderboeken. Avond na avond, hoofdstuk na hoofdstuk. Onlangs zijn we in een nieuw boek begonnen. Dat is altijd een spannend moment. Welk boek kies ik, welk boek bied ik hem aan? Soms wordt het een recent verschenen boek, soms laat ik hem op verkenning gaan door onze boekenstapel, soms laat ik zelf mijn vinger langs de ruggen van de boeken in de rekken glijden tot hij als vanzelf ergens hapert. Het boek dat we nu lezen is er eentje dat al een tijdje op mijn voorleesverlanglijstje staat. Een prachtig verhaal over een kleine dappere muis, zo verrukkelijk verteld dat je ogen bij het lezen gaan blinken. Ik stelde me al voor dat twee oortjes bij het voorlezen zouden gaan gloeien. Despereaux. Nu hebben we van dit kleinood twee exemplaren in huis. De originele uitgave uit 2005, gebonden, met een cover van Philip Hopman, en een recente paperback, met op de cover de muis uit de film. Ik heb er niet bewust bij stilgestaan uit welke editie zou worden voorgelezen, maar het kan geen toevallige keuze geweest zijn. Kijkt u zelf even:

Ik heb de proef niet op de som genomen, maar ik weet zeker – ik kén mijn pappenheimer – dat de andere editie vanuit een veel ongunstiger startpositie aan de race zou zijn begonnen. Een grappig muisje, met een naald in zijn hand, balancerend op een prinsessenkroon met bloemetjes? Nee, dan liever een heldhaftig uitziende soortgenoot, met weliswaar diezelfde naald in de hand, maar dan dapper, bijna ridderlijk geheven, en vooral… zonder lieflijke bloemetjes.

Maar goed, het werd dus Despereaux. En zoals wel vaker vroeg ik Groot Ventje wat hij ervan vond. Het boek was nog maar net op gang toen ik dat de eerste keer vroeg. ‘Het is wel niet spannend, hoor,’ klonk het. En: ‘Het gaat over een muis die verliefd wordt op een prinses. Hij vindt die prinses beeldschoon.’ De gecursiveerde woorden werden uitgesproken als waren het vanzelfsprekende, objectieve criteria die elk goeddenkend recensent tot een negatief oordeel zouden brengen.

Uiteraard stopten we niet met lezen. Met dank aan de filmeditiecover. Dat stoutmoedig geheven zwaard, die onversaagde pose, die moesten toch érgens op slaan? Groot Ventje heeft nog een onwrikbaar geloof in het what you see is what you get-gehalte van wat hem wordt voorgeschoteld. Er werd dus verder gelezen. Enkele dagen later informeerde ik een tweede keer. Onze muis was ondertussen in een naargeestige kerker beland. ‘Spannend!’ zei Groot Ventje overtuigd. En: ‘Omdat hij dingen heeft gedaan die muizen helemaal niet horen te doen! Hij heeft zich laten zien door mensen! Hij heeft zich laten aanraken door de prinses! Hij is verliefd op de prinses!’ (Hij voegde er nog niet niet aan toe: hij vindt haar beeldschoon!) De ogen van Groot Ventje blonken bij zoveel eigenzinnigheid en lef. De kapoen in hem veerde op bij het aanschouwen van een soortgenoot. Met ingehouden adem en blinkende ogen lezen we sinds die avond verder.

Tjibbe Veldkamp heeft gelijk. Jongens zijn anders dan meisjes, meisjes anders dan jongens. Of, correcter, een grote groep jongens is anders dan een grote groep meisjes, een grote groep meisjes is anders dan een grote groep jongens.

Wij gingen er niet aan meedoen, destijds, wij gingen onze zoon niet in het gareel van een seksegebonden opvoeding dwingen. Nee, wij gingen alles aanbieden. Blauw en roze, en alle kleuren ertussenin. Poppen, auto’s, knuffels, blokken, kookspulletjes, bouwmateriaal. Weet u wat zijn tweede woordje was? (Het eerste was het sekseneutrale ‘klok’.) Bus! Het had wielen, het kon rijden en het fascineerde hem mateloos. Toen er een broertje of zusje (dat het weer een Ventje zou worden, wisten we toen nog niet) onderweg was, kochten we hem een pop. Met de beste laten-we-hem-al-wat-voorbereiden-bedoelingen. Niet één keer heeft hij naar de pop omgekeken, niet één keer heeft hij ze een flesje gegeven, niet één keer heeft hij ze van kleertjes gewisseld. Maar het wandelwagentje dat erbij zat, ho maar! Dát was nog eens racemateriaal, heel de woonkamer door en terug, en opnieuw en opnieuw. Het had wielen, het kon rijden. We hadden een Ventje in huis, een écht Ventje, zoveel was duidelijk.

Oók als het op boeken aankomt. Iets met wielen dat kan rijden op de cover: de interesse is gewekt. Idem voor vervaarlijk uitziende dino’s, stoere ridders, bezige bouwvakkers en allerhande hemellichamen. Ridder Florian moeten we ondertussen meer dan honderd keer gelezen hebben, ik ken meer planten- en dierenetende uitgestorven prehistorische reuzen bij hun Latijnse naam dan ik ooit had kunnen vermoeden, ik heb me al ettelijke keren verwonderd over het heelal dat steeds groter wordt zonder dat er ook maar iets bij komt. Maar nu lezen we Despereaux, en toen hij voor zijn leesgroepje van de Kinder- en Jeugdjury Vlaanderen het mooiste boek van het afgelopen jaar moest kiezen, twijfelde Groot Ventje tussen 365 pinguïns en Eén miljoen vlinders. Verliefde-olifanten-vlinders! Het valt wel mee – als het op boeken aankomt.