Ik had in de vorige post enkele boeken over onvergetelijke vaders beloofd.  Hier komen ze – met meteen de bedenking dat het geen exhaustief lijstje is, zelfs geen ‘best of’, gewoon enkele boeken waar ik spontaan aan dacht…

Laat me maar meteen beginnen met de meest onvergetelijke aller kinderboekenvaders: die van Jozef in Mijn vader van Toon Tellegen. Dat is de slimste, sterkste, mooiste, liefste en vooral grootste man van de wereld. En hij kan álles. Niet bij wijze van spreken, maar écht: hij weet alles, hij zwiert angstaanjagende boeven zomaar met één hand het raam uit -  “’Zie je hoe ik hem wegslinger?’ vroeg mijn vader. ‘Ja,’ zei ik. ‘Laag over de grond. Zo moet je boeven wegslingeren. Nooit recht omhoog. Zal je dat onthouden?”’-, hij kan koorddansen over de diepste ravijnen en de hoogste wolkenkrabbers, hij schenkt heel zijn fortuin weg aan een arme en op een dag heeft hij zelfs de wereld gered. Dat, en nog veel meer, horen we allemaal van Jozef zelf. Met een vader als de zijne hoeft hij niet bang te zijn:

‘Mijn vader gaat niet dood. Nooit.
Hij heeft dat besloten.
Mijn vader kan alles besluiten wat hij maar wil.
Als mijn vader bijna dood zou gaan, zou hij opstaan en met zijn armen zwaaien en roepen: ‘Geen sprake van!’ of ‘Verboden toegang!’ zoals bij een wegversperring.
(…)
Misschien is de dood wel een onzichtbaar iemand.
Maar als hij iemand is – onzichtbaar of niet – en hij zou bij mijn vader komen, dan zou mijn vader hem optillen en over zijn schouder leggen, als een zak cement. Al weegt hij duizend kilo. En dan zou hij hem over een muurtje gooien, achter in onze tuin. Dan zou hij tussen twee kapotte stoelen en een verroeste fiets terechtkomen.
En als de dood voor mij zou komen, dan mijn vader net zo doen.
‘Komt u voor Jozef?’
‘Ja.’
‘Geen sprake van.’
‘Hoho, wacht e’ven…’
‘Nee, niks wacht even…’ en de dood lag al over zijn rug, vloog al over dat muurtje.
Of hij het voor andere mensen ook zou doen, dat weet ik niet. Voor mijn moeder wel.
Wij gaan dus niet dood.
Dat kan niet.’

Meer nog dan een fantastisch boek over een fantastische vader is Mijn vader een ode aan de grenzeloze bewondering van een kleine jongen voor zijn vader. Het rotsvaste geloof in ‘s mans kunnen wordt op absurde wijze uitvergroot en door de meester van het bizarre verhaal perfect aanvaardbaar gemaakt. Jozefs vader is zo lang en dun dat hij op een dag doormidden breekt als Jozefs moeder hem wil omhelzen, maar wordt gelukkig door de dokter -  ‘mijn man is door midden gebroken, kunt u vlug komen, ja, de vader van Jozef…o…’ – weer aan elkaar genaaid en breekt bij een volgende omhelzing niet weer: ‘Ik at mijn boterham met pindakaas op, en daarna nog een met hagelslag. Ik weet dat nog goed.’ Zo vanzelfsprekend is het allemaal.
Een verrukkelijk boek, bovendien prachtig geïllustreerd door Rotraut Susanne Berner, die als geen ander de absurde toon van Tellegens verhalen in al even absurde beelden weet te vatten.

Een beetje verwant aan Jozefs fantastische vader is Efraim Langkous, de vader van Pippi in Pippi Langkous van Astrid Lindgren. Terwijl Jozefs vader alomtegenwoordig is in het leven van zijn zoon, is die van Pippi afwezig, hij bevindt zich ergens ver weg op een eiland. Maar hij is in wezen even geweldig: hij is beresterk – bíjna even sterk als Pippi zelf – en schatrijk en is niet alleen piratenhoofdman, maar ook koning van Taku Tukaland. Veel meer komen we over hem niet te weten, maar dertig jaar nadat ik Pippi Langkous als kind las is het een van de eerste vaders waar ik aan denk als ik zoek naar vaders in kinderboeken.

Ook de vader in het prentenboek Mijn papa is een reus van Carl Norac en Ingrid Godon roept herinneringen op aan die van Jozef: ‘Mijn papa is een reus. Als ik hem wil knuffelen, moet ik op een ladder klimmen.’ Het doet een beetje denken aan ‘Mijn vader is heel lang. Hij is zó lang dat  ik, als ik hem iets wil vertellen, helemaal naar boven moet klimmen.’. De vergelijking legt de lat meteen heel hoog, en het moge duidelijk zijn: aan Jozefs vader kan niemand tippen. Maar de papa die Norac schetst en die Ingrid Godon in mooie zachte beelden heeft gevat, mag er ook zijn. Een mooi prentenboek over hoe groot papa’s kunnen zijn in de ogen van een kind.

Heel anders, verre van perfect en veel realistischer, is de vader van Deesje in Deesje van Joke van Leeuwen. Eigenlijk speelt hij alleen in het begin van het verhaal een rol, als vader die Deesje, jongste telg in een moederloos gezin, op de trein zet, voor een vakantie bij haar halftante. Toch heeft hij blijkbaar indruk gemaakt want na al die jaren duikt hij spontaan weer in mijn herinnering op, als de vader die met Deesjes broers discussieert over latjes die tegen  het plafond getimmerd worden en behang met stippeltjes en behang met streepjes, maar dat gesprek onder mannen plots onderbreekt: ‘O, stil jongens, ze wil wat zeggen, wat wou je zeggen? Zeg het maar hoor…’ en haar een Wieweetwatwaarboekboek cadeau had gegeven. En ‘s avonds geeft hij haar een extra aai en een extra zoen, maar gaat dan terug naar de televisie. ‘De Grote Avonturen uit Amerika waren begonnen.’ Een wat onhandige maar warme vader van vlees en bloed.

Een beetje van hetzelfde kaliber is de vader in Ik en de koningin van Ted van Lieshout, die barst van trots als zijn kind uitgekozen wordt als bloemenkind en bij het bezoek van de koningin aan de stad de bloemen mag overhandigen: ‘Trots stond hij te wachten. Hij wees steeds naar mij. Ik stond klaar op de rode loper. Vlak bij het lint dat doorgeknipt moest worden. ‘Dat is míjn kind,’zei hij tegen iedereen.’ Maar als de koningin dan eindelijk opdaagt, blijkt die vader plots erg feilbaar. Ted van Lieshout zet er meteen een prachtige levensechte vader mee neer.

En dan is er de papa in de boeken van Kitty Crowther over Mini: Mini wordt wakker en Mini gaat naar de film. Beide hebben als ondertitel ‘Een avontuur van Mini en haar papa’. Dat dekt veel van de lading van deze heerlijke boekjes. Van een moeder is geen sprake, Mini, een soort insectje, onderneemt leuke dingen met haar papa. De interactie tussen beiden is heel herkenbaar voor al wie een kleuter in huis heeft of gehad heeft.

Een moeder is er wel in de boeken die Rotraut Susanne Berner maakte over het konijn Kareltje, maar in Welterusten Kareltje en Kareltje gaat boodschappen doen speelt naast Kareltje zelf vooral papa een hoofdrol, de ene keer als liefdevolle vader die zijn kleine konijntje met een erg leuk en origineel slaapritueel richting bed loodst, de andere keer als verstrooide papa, die voortdurend iets vergeet. Prachtige kartonboekjes met scènes uit een peuterleven.

Een onvergetelijke vader is ook de giraffenvader uit Lied voor een girafje van Edward van de Vendel en Sebastiaan van Doninck, die een liedje zingt voor zijn nog ongeboren giraffenkind: ‘O girafje, klein onafje, / hoor je wat ik zing? / Hopen dat ik door die laagjes / moederhuid heen dring.’ Hij zingt een lied over wat zijn kind te wachten staat bij de geboorte, over de wereld, over de moeder die het diertje zal voeden, en over zichzelf: ‘Een vader is de verte. / Een brommerige toon. En eigenlijk niks anders / dan een oud geworden zoon / die bang is voor een moeder, / voor zijn wijfje. Voor haar buik.’ Prachtig verhaal, met een verrassend einde, in Van de Vendels verrukkelijke taal, met heerlijke illustraties van Sebastiaan van Doninck. Een juweeltje, over de vaderliefde die er al is voor een kind nog maar geboren is.

Apart is de vader in Hoe papa zijn oude tante vermoordde van Hélène Riff, met op de omslag een ouderwets aandoende familiefoto, met onder meer vijf kinderen, waarvan er eentje een P op zijn T-shirt draagt en een roze geschilderd hoofd heeft meegekregen: papa. ‘Het gebeurde toen papa klein was,’ staat er op de eerste bladzijde, bij een prent van een piepkleine papa met een katapult. Wat er gebeurde? Precies wat de titel suggereert. Het verhaal wordt verteld door het kind van die vader, geschreven in priegelige letters en met onhandige tekeningen erbij. Een heerlijk kijk- en ontdekboek, bizar en grappig.

Kieks vader in Een kleine kans van Marjolijn Hof is afwezig. Hij is namelijk arts in oorlogsgebied. Kiek is ‘bang dat reizen een beetje op touwtjespringen leek: het ging een hele tijd goed, maar nooit voor altijd’ en dus doet ze alles om de kans dat hem iets zou overkomen te minimaliseren. Een kleine kans is een prachtig boek over de afwezigheid van een vader, over ongerustheid en gemis.

De titel van Dit is alles van Aidan Chambers mag je letterlijk nemen: het boek, met als ondertitel ‘Het hoofdkussenboek van Cordelia Kenn’ gaat over alles wat ertoe doet in het leven van de zestienjarige Cordelia Kenn, dus ook over haar vader, die haar na de dood van haar moeder samen met haar tante heeft opgevoed. Een mooi en realistisch portret van een vader-dochterrelatie, in een bijzonder rijk boek.

Een indringend beeld van een moeilijke vader-zoonrelatie krijg je in Toen Faas niet thuiskwam van Martha Heesen. Petrus, dertien, probeert na de dood van zijn moeder het huishouden overeind te houden. Zijn vader loopt een beetje verdwaasd rond en zijn broertje Faas is onhandelbaar. Faas en mama, dat waren twee handen op één buik, maar Petrus en papa raken in zijn wereld niet binnen. Na een nacht vol spanning en ongerustheid probeert Petrus Faas en vader dichter bij elkaar te brengen. Een psychologisch ijzersterk boek, met een einde dat je naar de keel grijpt.