Een anekdote. Groot Ventje was nog maar een piepklein Ventje toen in een van de gesprekken tussen mijn man en mij het onderwerp van de schoolkeuze opdook. Op het belachelijke af voorbarig, zou je kunnen denken, gegeven dat het kind in kwestie zich op dat ogenblik nog op vier ledematen placht voort te bewegen. Dat is echter een te snelle conclusie, buiten vroege inschrijvingsdagen, kamperende ouders en lange wachtlijsten gerekend. Je kunt er maar beter vroeg over beginnen nadenken. En zo geschiedde dus ook hier ten huize.

Ik had een, het moet gezegd, haast geniale ingeving. Ik kon mijn oor eens te luisteren leggen bij boekenvrienden. Waren er scholen in de buurt die hen waren opgevallen, scholen met interessante boekenprojecten, een fijn leesklimaat, begeesterde boekenjuffen? Mijn man leek er niks geniaals aan te vinden. ‘Daar gaan we toch geen school op kiezen.’ Even hing er spanning in de lucht. Ik hield mijn adem in, een goed beargumenteerd betoog over het belang van lezen op vroege leeftijd zat klaar. ‘Als er nou iets is wat onze kinderen niet echt nodig zullen hebben is het een boekenjuf.’ Het betoog bleef zitten waar het zat. Zonder dat ene woordje ‘onze’ zou het er vlammend zijn uitgekomen, die ene klemtoon plaatste alles in een juist perspectief. Uiteindelijk hádden onze Ventjes al een boekenjuf. Geheel en al privé. Een goede turnjuf, daar zouden ze bijvoorbeeld meer aan hebben.

Ondertussen is mijn man op een ontiegelijk vroeg uur opgestaan om aan de schoolpoort de winterkou te gaan trotseren (jawel, er stond een tentje) en zitten Groot én Klein Ventje allang op school. Neen, er is geen boekenjuf. Neen, de school bruist niet van de boekenactiviteiten. Zoals op veel lagere scholen wellicht hangt een en ander af van de individuele leerkrachten. Klein Ventje heeft een voorlezende kleuterjuf wier ogen gaan stralen bij het zien van mooie kinderboeken, een juf die mijn boekminnend hart verwarmde toen ze een prachtig boek toonde met de mededeling: ‘Dat heb ik zelf gekocht, dat kon ik écht niet laten liggen’, de meester van Groot Ventje dompelde de zes- en zevenjarigen de voorbije jaren onder in het Oude Egypte, Griekenland, Rome, en de meester van de derde en vierde klas is een natuurmens pur sang die zijn passie graag overdraagt op zijn leerlingen. En van vele andere leerkrachten leer ik de passies de komende jaren ongetwijfeld kennen

Ik ben blij, dankbaar zelfs dat mijn kinderen gedreven leerkrachten hebben. Enthousiasme werkt aanstekelijk. Enthousiasme zaait enthousiasme.

Gedrevenheid, check. Er stond nog wel meer op mijn wensenlijstje. Het gaat ten slotte om de vorming van het dierbaarste wat ik heb, mijn kinderen. Vakbekwame leerkrachten, uiteraard. Wat je aanleert, moet je zelf uitstekend beheersen. Leerkrachten met grote pedagogische kwaliteiten, al even vanzelfsprekend. Wie voor, of beter nog in, de klas staat, moet weten hoe je de dingen overbrengt. Lijkt me logisch. Leerkrachten die hun werk met hart en ziel doen. Evident. Leerkrachten die een warme sfeer willen creëren, want daarin gedijen kinderen het best. Leerkrachten met een hart voor kinderen. Leerkrachten die niet gemakkelijkheidshalve gewoon de leerboeken volgen maar inspelen op de klas en de noden van elk individueel kind. Leerkrachten die bekommerd zijn om het emotioneel welbevinden van elk kind. Leerkrachten die oog hebben voor de sociale interacties in hun klas en daar op een doeltreffende manier op inspelen. Want zoiets als pesten, dat willen we uiteraard niet. Leerkrachten ook die in de wereld van vandaag staan, en daarmee aan de slag gaan in de klas. Want dat is de wereld waarin kinderen groot worden. Leerkrachten die de leerstof niet afdreunen uit een leerboek en van het schoolbord laten kopiëren, maar die op zoek gaan naar prikkelende manieren om ze aan de man te brengen. Leerkrachten die op de hoogte zijn van wat er in het onderwijs kan en daar gebruik van maken. Creatieve leerkrachten, uiteraard. Leerkrachten die er zich van bewust zijn dat vorming meer is dan het doorgeven van louter kennis. Leerkrachten die interessante, aan het onderwijs aangeboden projecten oppikken, het zou zonde zijn dat niet te doen. Sportieve leerkrachten, die leerlingen tonen dat bewegen belangrijk is. Leerkrachten die mee zijn met de ICT-mogelijkheden van deze tijd en de computer ten volle inzetten als leermiddel, communicatiemiddel, venster op de wereld… Leerkrachten die bekommerd zijn om de toekomst en kinderen de ogen openen voor sociaal onrecht, de milieuproblematiek, klimaatverandering, armoede, racisme… Grenzeloos geduldige leerkrachten, uiteraard, die de stress van het eigen bestaan (de eigen baan?) niet afreageren op hun leerlingen. Leerkrachten die interessante cultuurprojecten opzetten, met de klas theatervoorstellingen, musea, lezingen bezoeken. Leerkrachten die de kinderen kind laten zijn, die beseffen dat kinderen naast al dat leren en creatief zijn ook nog moeten kunnen spelen..

Het lijstje is, u begrijpt het al, niet exhaustief.

Eigenlijk zou ik ook zo’n moeder willen zijn. Dat is toch wel het minste, voor het dierbaarste wat ik heb? En dus doe ik mijn best, vaak zelfs mijn uiterste best. En bots ik op de praktische bezwaren, die wel eens tussen droom en daad in plegen te staan. En die leerkrachten vast ook kennen

Ik wil geen polemiek starten over het al dan niet overbevraagd zijn van leerkrachten. Ik zie alleen het leven zoals het is, vandaag: hectisch, snel veranderend, veeleisend.

Als we binnen die context vinden dat lezen en leesbevordering belangrijk zijn, levensbelangrijk zijn (en dat vind ik), dan moeten we zorgen dat de randvoorwaarden voor leerkrachten om rond kinderboeken en leesbevordering te werken zo gunstig mogelijk zijn. In het prikkelende stuk van Stefan en in de reacties erop worden er al een groot aantal genoemd. Geef scholen de middelen om leesplekken, klasbibliotheken, schoolbibliotheken, leeshoeken in te richten. Bied scholen en leerkrachten leesbevorderende projecten aan waarmee ze aan de slag kunnen gaan. Kleed die projecten zo in dat scholen ermee aan de slag willen gaan. Zorg dat leerkrachten tijd hebben om te lezen. Voorzie leerkrachten van informatie over goede kinderboeken.

Daarnaast, en minstens even belangrijk, moeten we onze passie overbrengen. Elke leerkracht, elke leerkracht-in-spe die in de ban raakt van het belang van lezen en van het mooie kinderboek, zal dat enthousiasme op zijn of haar beurt doorgeven, jaar na jaar, klas na klas. En zoals het voor veel kinderen in de klas begint, begint het voor veel toekomstige leraren wellicht in de opleiding. Voorzie de lerarenopleidingen van een docent met een warm hart voor kinderboeken, nodig begeesterde sprekers uit die met vuur het belang van lezen en leesbevordering uitleggen, confronteer ze met de gedachten van bijvoorbeeld Aidan Chambers, neem geen genoegen met een schamel leeslijstje, maar laat studenten tientallen kinderboeken lezen om het landschap écht te leren kennen én om ze de kans te geven net dát bijzondere boek tegen te komen dat hun leesleven verandert.