Dankzij de mooie voorstelling Requiem voor een eend, die Groot Ventje en ik afgelopen weekend in Antwerpen zagen, kwam een van de mooiste boeken uit onze boekencollectie nog eens van de allerhoogste plank.

‘Al een tijdje had de eend zo’n gevoel’: zo begint De eend, de dood en de tulp van Wolf Erlbruch. Als ze omkijkt, merkt ze dat er een vreemd figuur achter haar aan sluipt. Een wat ouwelijk figuurtje, met een veel te groot hoofd, een doodshoofd, boven een tenger lijf in een lange geruite schort. De dood. Zoals hij breed glimlachend, beleefd, welwillend haast, zijn hand uitsteekt om met de eend kennis te maken, zo hadden we hem ons nog niet voorgesteld. En zoals hij in de weken die volgen vriendschap sluit met de eend ook niet. Een nuchter, vriendelijk mannetje, met een apart gevoel voor humor en menselijke trekjes. De kwaadste niet, bijlange niet. Warm en vertederend zijn ze, dat onwaarschijnlijke paar. Als de eend het uiteindelijk koud krijgt en sterft, wordt het verhaal pas écht onvergetelijk. Stilletjes zit de dood bij het zielloze lichaam van de eend, behoedzaam draagt hij haar naar de grote rivier, legt haar in het water en geeft haar voorzichtig een zetje. Gebaren waaruit een grote zorg, tederheid en ontroering spreken. Lang kijkt de dood de eend na. Hij moet zelfs even slikken. In het zinnetje dat volgt zit heel de filosofie achter dit prachtige boek: ‘Maar zo was het leven.’ En daar kun je maar beter vrede mee hebben. Op de laatste prent is te zien hoe hij, met de handen op de rug, zijn weg voortzet, in de buurt van een vos die op een haas jaagt.

De eend, de dood en de tulp is een magistraal boek, een meesterwerk van een groot meester, Erlbruch op zijn best. Dit ontroerende, warme verhaal boordevol wijsheid en humor vertelt hij met uiterst sobere middelen. Zoals er in de summiere tekst geen woord te veel staat, zo zijn ook de prenten van een verregaande eenvoud. Maar hun zeggingskracht, hun suggestiviteit is enorm. Met één enkele potloodstreep weet Erlbruch de complexe gevoelswereld van de eend en de dood te schetsen. Geschrokken of bang, tevreden of teleurgesteld, verdrietig of plagerig, weemoedig of opgewekt: het zit ‘m vaak maar in één lijntje. De universaliteit van het verhaal – zo is het leven -wordt er alleen maar door onderstreept.

De eend, de dood en de tulp is een boek waarvan je gaat glimlachen. Om de schoonheid ervan, om de warmte die van het verhaal uitgaat, om het menselijke gelaat van de dood, om de vriendelijke humor.

‘”Er zijn ook eenden die beweren dat er in het binnenste van de aarde een hel is waarin je wordt gebraden als je geen goede eend bent geweest.” “Verbazingwekkend waar jullie eenden het zo over hebben, maar het zou natuurlijk kunnen…”‘

Dit prachtige boek, dat werd uitgegeven in 2007 en vorig jaar bekroond werd met een Zilveren Griffel, is, begrijpe wie het kan, al een tijd niet meer verkrijgbaar in de boekhandel. (Waarom, dat is weer een ander verhaal.) Iedereen naar de bibliotheek dus!