Boeken

Nieuwe en minder nieuwe kinderboeken, warm aanbevolen (of net niet).

Nieuws

Het reilen en zeilen in de wereld van het kinderboek en de leesbevordering.

Ons gedacht

Onze mening over wat er gebeurt in de kinderboekenwereld, genuanceerd én ongezouten.

Elders gelezen

Lezenswaardige artikelen, opmerkelijke websites, kortom: alles wat u gezien moet hebben.

Extra

Wedstrijden, oproepen, leuke wetenswaardigheden, en meer ditjes en datjes.

Home » Ons gedacht

Het onderzoeken waard

Door op 26/02/2010 – 23:1718 reacties

Boeken zoals Geronimo Stilton worden door menig leesbevorderaar, inclusief mezelf, algemeen verguisd. Ze brengen kinderen niets bij in hun leesproces, zeggen wij dan.

Voorstanders beweren dan net wel dat deze boeken kinderen die anders nooit zouden lezen aan het lezen zetten. En dat dit de opstap is naar andere en betere literatuur. Nietes zeggen wij dan. Welles zeggen zij dan.

Wie heeft er nu gelijk? Eigenlijk kan het toch niet moeilijk zijn daar achter te komen. Want wat we nu zeggen over Stilton, dat vertelden we jaren geleden ook over Harry Potter. Feit is dat Harry Potter kinderen die voorheen nooit lazen aan het lezen heeft gezet van ten minste Harry Potter.

Het eerste Potterboek, Harry Potter en de Steen der Wijzen, is ondertussen al twaalf jaar oud. Dat betekent dat kinderen die in 1998 pakweg tien tot twaalf jaar oud waren nu twintigers zijn geworden. Ik bedoel dan die kinderen die voordien nauwelijks of niets lazen, maar bij het verschijnen van de eerste Harry Potter niet uit Rowlings boeken weg te slaan waren. Wat is er sindsdien met die kinderen – ondertussen enkele leesgeneraties ouder – gebeurd? Zijn ze blijven lezen? Hebben ze de hele reeks uitgelezen? En wat zijn ze verder nog gaan lezen?  Meer van hetzelfde? Of zijn ze overgestapt naar dat wat wij meer literair werk noemen?

Dat kan toch gemakkelijk onderzocht worden zou ik denken. Een onderwerp voor een studentenscriptie. Als dat tenminste nog niet gebeurd is (wat ik me haast niet kan voorstellen).

Want ik wil echt wel weten wie er nu gelijk heeft: wij of zij?

18 reacties »

  • Jet zegt:

    Dag Stefan,

    Onderzoek naar het leesgedrag van twens die als kind met Potter het plezier van lezen ontdekten, zou inderdaad interessant zijn. Hoewel velen ook Harry Potter vooral van de film kennen.En voeg in het rijtje van Stilton- Potter- ook maar de Twilight-reeks van Stephenie Meyer. Ik til daar allemaal niet zwaar meer aan. Luister naar en lees eens de leeservaringen van vele ‘literaire’ lezers, jij en ik incluis, waarschijnlijk: in hun tijd lazen ze alles, populair en literair.. Het lezen zit echte lezers in de genen, denk ik soms. En de niet- echte lezers? Sommigen blijven bij de populaire lectuur (escapisme? En waarom niet?), bij andere is een vonkje soms genoeg om hen op weg te zetten. Dat heb ik op school genoeg ervaren. Een passage die je hen op de gepaste manier voorleest, een verhaal dat je hen vertelt, een auteur die op bezoek komt en hen raakt…en een paar van die Stilton en Potterlezers zijn mee de boot op. Niet om uitsluitend ‘literaire’ boeken te lezen, maar om er af en toe van te proeven. Is dat niet voldoende? Er is wat mij betreft, geen ‘grote’ gelijk.

    In boekenvriendschap, Jet

  • Joke zegt:

    En Stilton op dezelfde plaats als Potter zetten, doet m.i. Potter onrecht aan. Plotopbouw, structuur, spitsvondigheid (ja, echt :)) zitten er in de laatste wel en in de eerste naar mijn gevoel niet.
    In Woeste Willem komen ondertussen heel wat mensen die met Potter hebben leren lezen. En nu lezen ze vaak ook heel andere dingen!
    Sommigen zijn in de fantasy blijven hangen. Maar daar hoeft niks mis mee te zijn.
    Stilton-kinderen blijven zoeken naar boeken met toeters en bellen. En dat is, denk ik dan, het grote verschil.

    Groetjes,
    Joke

  • Christel zegt:

    Mensen die niet graag ‘echte’ literatuur lezen, zullen dit door Geronimo Stilton en Harry Potter ook niet gaan doen, maar is dat een reden om die boeken te vergruizen? Dat snap ik niet. Dat doet me dan altijd aan de “die hard” canvas kijker denken, die niets van andere zenders wil weten, omdat de rest niet intellectueel genoeg is.
    Voor elk wat wils. Voor elk boek is er plaats en voor elk genre.
    Die kinderen die graag Stilton lezen, zullen misschien geen grote literatuur gaan lezen, maar moet dat dan?
    Ik heb wel veel literatuur gelezen, maar blijf toch wel wat in die fantasy hangen, ook qua film en muziek. Lezen is echt een escapisme, net als film en muziek. Moet ik me hiervoor schamen? Ik dacht het niet.

  • hilde zegt:

    Ik heb hier thuis zo’n twintiger die met Harry Potter het lezen van boeken ontdekt heeft. Daarvoor las ze enkel strips (tot grote ergernis van mezelf!). In het zesde leerjaar nog net voor de grote hype rond HP heb ik haar tot 100 blz verplicht met de belofte daarna nooit nog zo aan te dringen. Ik moet zeggen, op een maand tijd had ze alle HP boeken (4 geloof ik waren er toen)uit. En heeft ze er van genoten??? Ze is er ook niet aan blijven hangen. Wel blijft ze de fantasieboeken graag lezen (Funke, Pullman,wetten van de magie,…)Ze studeert nu Engels/Frans en gaat in haar Erasmusproject engelse jeugd- en kinderliteratuur studeren… Ik kan alleen maar zeggen / Dank u JK Rowling en HP!!

  • Sabine zegt:

    Ook bij ons zijn hier een tweetal jaar geleden de Geronimo Stilton-boeken verslonden. Voordien lazen onze kinderen nooit, behalve strips. Sinds de Geronimohype heeft onze oudste ondertussen de volledige Harry Potterreeks gelezen en is nu bezig aan zijn tweede deel van ‘In de ban van de Ring’. Merci Geronimo!

  • Joke zegt:

    Dat vind ik tof! De kinderen die van Stilton genieten en toch kunnen doorgroeien naar ander en beter. En daar is niks mis mee. Maar in Woeste Willem zie ik jammer genoeg erg vaak andere taferelen. Gisteren nog, een kwaad meisje van 13: razend omdat haar boekbespreking in de eerste moderne niet over Thea Stilton mag gaan. En heel kwaad omdat ze nu dus noodgedwongen iets moet lezen dat ze per definitie ‘stom, saai en belachelijk’ vindt.
    Maar voor al die kinderen die wél kunnen doorgroeien: Veel leesplezier met de Stiltons!

  • Karin zegt:

    Het probleem met dit soort discussies is dat je ze eigenlijk niet kunt voeren zonder het ook over de achterliggende gedachten of onderliggende motieven te hebben.

    Een ervan heeft in dit geval met leesbevordering te maken. Leesbevordering, als domein waar een samenleving geld en middelen in investeert, gaat mijns inziens niet primair om een hobby. We doen als samenleving niet aan leesbevordering omdat het zo’n leuke hobby is. Dan kunnen we evengoed programma’s opzetten om het spelen van computerspelletjes, het maken van viltwerkjes of het bouwen met legoblokken te promoten. Dat zijn allemaal fijne hobby’s. Leesbevordering is er omdat we geloven dat lezen gunstige effecten heeft op kinderen (en allerlei onderzoek bevestigt dat), en omdat we willen dat alle kinderen van die effecten kunnen genieten. Dan vind ik dat je ook de vraag moet kunnen stellen: is het voldoende dat kinderen (om het even wat) lezen om die effecten te ervaren, of doet het er ook toe wat ze lezen? Ik ben geneigd dat tweede te denken.

    Een tweede achterliggende gedachte heeft te maken met een visie op opvoeding. Voor mij is opvoeden ook kinderen de kans geven kennis te maken met de volle rijkdom van het leven, door ze met veel dingen te confronteren, niet alleen met de dingen waar ze op een bepaald moment uit zichzelf naar grijpen. Op leesvlak: laat je ze alleen maar Stilton lezen (omdat dat is wat ze spontaan kiezen), dan is het werk denk ik maar half gedaan.

    Ik weet niet of de Stiltons of de Potters (of de Marc de Bels of de Francine Oomens) een opstapje bieden naar een ander soort boeken – zoals de verdedigers ervan vaak beweren. Alleen al omdat dat beweerd wordt, vind ik dat het wel eens onderzocht mag worden, zoals Stefan suggereert.

    Zelf denk ik dat de vraag of ze een opstapje vormen, vaak te maken heeft met de volwassenen in de omgeving van het kind. Stimuleren ze de kennismaking met andersoortige boeken, of vinden ze een boekenkast met alleen maar Stiltons wel oké?

  • stefan zegt:

    Prachtige reactie, Karin.

  • Joke zegt:

    Ouders zijn inderdaad enorm belangrijk, Karin!
    (ook op vlak van leesbevordering, bedoel ik :))
    Wanneer de maatschappij (draak van een woord, maar jullie snappen vast wat ik wil zeggen) ouders zonder veel boekenkennis bepaalde zaken opdringt, dan heeft dat ook duidelijke gevolgen bij het leesgedrag van de kinderen.
    In februari had ik een verder overigens erg leuke beurs op een erg leuke school.
    Een ventje van 5 kwam aanzetten met Pluk van de Petteflet.
    Die wilde hij, want de juf had er zo mooi uit voorgelezen.
    Maar de ouders wimpelden hem af. Met een Stiltonreclameblaadje in de hand (ze hadden zich dus wel geïnformeerd!) overtuigden ze hem om een Fantasia te kopen. Een stuk duurder dan Pluk. Maar zoveel beter (want dat stond in het blaadje).
    Er is nog werk aan de winkel.

  • Jet zegt:

    Mooi Karin! Inderdaad, leesbevordering is heel belangrijk- en wie hierin de voornaamste rol spelen, zijn volgens mij nog altijd de leerkrachten (zoals ik in mijn eerste reactie aangaf). Kinderen lezen wat ze graag lezen (of wat de reclame hen aanbiedt), maar een wenk van een leerkracht (of leesbevorderaar, auteur… in klas!) opent soms een voor hen onverwachte deur en doet hen boeken ontdekken die ze anders nooit zouden ontdekken. En weet je waar ik de laatste tijd versteld van sta? Van volwassenen die in hun jeugd geen boek aanraakten, notoire nooit- lezers, die plots lid worden een leesclub en wél gaan lezen…en gaan discussiëren over de boeken.Wonderlijk is dat.
    Zelfs op late leeftijd kwam bij hen nog dat ene vonkje. Je ziet, ik blijf erbij: er is geen grote gelijk. Ook hier niet.

  • Karin zegt:

    Joke, de macht van de hypes vind ik een van de zorgwekkendste evoluties in het kinderboekenvak. Ze verdringen al de rest – en bij die rest zitten vaak de pareltjes.

    Ouders spelen een heel belangrijke rol – maar kun je van elke ouder verwachten dat hij goed geïnformeerd is op het vlak van kinderboeken? (En op zoveel andere vlakken…) Ik weet dat niet zo zeker. Van leerkrachten kun je dat wél verwachten, en in die zin ben ik het met Jet eens dat zij in heel dit proces een enorm belangrijke rol spelen.

    (Jet, van die leesclubs sta ik ook versteld.)

  • Ruth zegt:

    @Karin: ook van bibliotheekmedewerk(st)ers kan je verwachten dat er onder hen iemand thuis is in de jeugdliteratuur. ;-)

  • Karin zegt:

    Uiteraard Ruth!

  • Missien gaat er door de introductie van de ereader meer gelezen worden. Is er eigenlijk goede jeugdliteratuur verkrijgbaar als ebooik?

  • Christel zegt:

    Karin, dan ga je er ook wel vanuit dat je door leesbevordering iedereen aan het lezen van ‘goede’ boeken kan krijgen.
    En dat is denk ik echt wel een illusie. Je gaat gewoon niet iedereen aan het lezen krijgen. Dat meisje van 13 had zonder Stilton hoogstwaarschijnlijk ook geen andere literatuur willen lezen.
    Hoe ver ga je dan gaan in je leesbevordering?

  • Karin zegt:

    Hoeveel kans heeft dat meisje van 13 gekregen om andere boeken te leren waarderen, denk je, Christel? Want hoe je het ook draait of keert, een smaak is iets wat gevormd wordt. En het aanbod dat je voor je kiezen krijgt, speelt daarin een belangrijke rol. En daarover gaat het. Het gaat er niet over dat elke lezer uiteindelijk een ‘literaire lezer’ moet worden – dat is een illusie, inderdaad. Het gaat erom dat kinderen dat ruime aanbod moeten krijgen, en daarbij de hulp moeten krijgen van de volwassenen om hen heen (leerkrachten in de eerste plaats). Hulp om dat aanbod te leren kennen, hulp om te leren hoe je ermee om moet gaan. Lezen is iets wat je leert. Opvoeden is kinderen ook net dat ietsje hoger laten reiken dan ze uit zichzelf zouden kunnen. (De Kinderrechtencommissaris Bruno Vanobbergen zegt daar hele zinnige dingen over in het volgende nummer van de Leeswelp: ik kom erop terug.) Een beetje muziekleraar geeft het ook niet op de eerste keer dat zijn leerling de muziekles saai vindt, hij weet dat je daar doorheen moet als je piano wilt leren spelen, of viool, of weet ik welk instrument. Om in iets te groeien moet je door lastige of inspannende of saaie momenten heen, dat is bij der meeste dingen zo. Bij lezen is het net zo. Hoe je daar als volwassene mee om moet gaan is uiteindelijk een pedagogisch, een didactisch probleem. En dáár wringt helaas vaak het schoentje.

  • Fien zegt:

    Een kleine opmerking: ik vind het jammer dat de Harry Potter-boeken hier over dezelfde kam geschoren worden als de Geronimo Stiltons. Akkoord, Harry Potter is een hype (geweest), maar de boeken hebben wel degelijk een goede verhaallijn, -opbouw en -structuur. Waar je Harry Potter eventueel mee zou kunnen vergelijken, is met de boeken van Mark Tijsmans. Hoewel ik de eerstgenoemde nog altijd veel sterker vind …

  • stefan zegt:

    Fien,
    Ik geef je ergens wel gelijk hoor. De boeken van Harry Potter zijn geen hoogvliegers, maar toch nog vele keren beter dan die van Stilton.
    Maar de reden dat ik de twee ‘over dezelfde kam heb geschoren’ is dat ze allebei een hype hebben gecreëerd die niet in verhouding staat met hun kwaliteit.

Reageer!

Reageer onderstaand, of trackback van uw eigen website. U kunt ook de reacties ontvangen via RSS.

U kunt deze HTML tags gebruiken:
<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Deze website is Gravatar-enabled. U kunt uw eigen wereldwijd gebruikte G(lobally) R(ecognized) avatar verkrijgen op Gravatar.

Houd mij op de hoogte van nieuwe reacties. Of abonneer jezelf op deze discussie zonder te reageren.