Daan Remmerts de Vries is dit jaar precies twintig jaar kinderboekillustrator en -schrijver. Onder meer daarom is er tot en met 24 mei een tentoonstelling van zijn werk te zien in het Haags Gemeentemuseum: ‘Blote beer en nog véél meer’. Ik zou er zó heen willen. Maar ook thuis geniet ik van een paar mooie, recent verschenen prentenboeken.

Monstermuis is een heerlijk prentenboek over een muis, die er op de eerste bladzijde schriel en zeer humeurig uitziet. ‘Het lijkt een muis, /maar let eens op, misschien heb je het mis…’ Voor je er erg in hebt verandert het magere beest in een onverzadigbare gulzigaard die al wat op zijn weg komt naar binnen slokt: een olivaar, een blootbildil, een lanterfant, dertien majorettes, zelfs een hele autobus… Met elke hap wordt zijn buik dikker en dikker. Maar als hij Jan – ‘O nee! Daar gaat ook Jan omlaag / in de monstermuizenmaag.’ – op schrokt, gaat het mis voor de veelvraat. Jan, een ware  held, maakt op hilarische wijze een eind aan de vreetpartij: ”Zo, misselijke muis,’ zegt Jan. / ‘Dit was je allerlaatste kwaad!” Met de muis loopt het voor eens en altijd niet goed af, want ‘dat komt ervan / als je een toetje maakt van Jan!’. Jan is een prachtig personage, in de beste onverschrokken heldentraditie, dat niet alleen door zijn gedrag maar ook door zijn uiterlijk een beetje herinnert aan de onvergetelijke ‘Ridder Prikneus de fantast’.

Daan Remmerts de Vries vertelt het verhaal in schitterende prenten, met overschilderd papier en collage-elementen van behangpapier, en in aanstekelijke verzen. In een prachtig rijke taal is een meester-verteller aan het woord die plezier heeft in het vertellen en zijn toehoorders met een meeslepend ritme (een enkele keer stokt het even) en herhalingen en overdrijvingen in de ban wil houden van zijn ongelooflijke verhaal: ‘Mijn toetje, denk het muizenmonster blij, / monstermuisstil sluipt hij dichterbij.’ Een fantasierijk verhaal om van te smullen!

Meneer Kandinsky was een schilder maakte Daan Remmerts de Vries ter gelegenheid van de Kandinsky-tentoonstelling in het Haags Gemeentemuseum. De prenten zijn bijzonder sterk en intrigerend. Hoewel ze boordevol referenties aan werk en leven van Kandinsky zitten, zijn ze ook door en door Remmerts de Vries. Dat op zich is al een hele krachttoer. In het bijbehorende verhaal blijkt de groei van de schilder, die eerst schildert ‘zoals hij dacht dat het hoorde‘ , maar daarna begint hij in zijn schilderijen te tonen hoe de dingen voelen. Om dat verhaal te vertellen doet Remmerts de Vries een beroep op een blauw paardje – een voor volwassenen duidelijke verwijzing naar de kunstenaarsgroep ‘De Blauwe Ruiter’ waartoe Kandinsky behoorde, en naar een ruiterschilderij van hem – dat hem in het oor fluistert hoe hij moet schilderen, maar op een dag verdwijnt. Een vondst? Neen: het hele blauwepaardjesverhaal overtuigt nauwelijks, het lijkt er te veel bij gesleurd, het blijft een kunstmatige papieren constructie. (Hoe kan dat blauwe paardje trouwens uit een vroeg schilderij van Kandinsky komen als hij op dat moment nog keurig schildert zoals het hoort?) Bovendien blijven de ‘beelden’ die gebruikt worden om Kandinsky’s evolutie te omschrijven zo abstract dat je je kunt afvragen of dit prentenboek zijn doelpubliek niet voorbijschiet. Het is een vraag die ik me niet heel erg vaak stel, maar nu dus wel.

Voordat jij er was, ten slotte, is iets minder recent dan de vorige twee titels, het verscheen in de loop van het afgelopen jaar. Voor dit boek schreef Daan Remmerts de Vries de teksten, de tekeningen zijn van Philip Hopman. Hoe zag de wereld eruit voordat jij er was? ‘Voordat jij er was, was er niks.’  En door dat niks rijden Wolf en Konijn, in een rode sportwagen. Tot ze aanrijding hebben. Het aangereden wezentje is ‘iets geks. (…) Het heeft niet eens een vacht.’ De dokter – een schildpad – vertelt hen dat het een mensje is, een mannetje. Wolf en Konijn nemen het mensje mee naar huis, noemen hem Adje en trekken hem een pak aan. Op de bijbehorende prent is te zien hoe Konijn en Wolf naar het mensje zitten te kijken, dat in een bakje met zand en een tredmolentje staat. ‘Hij kreeg op tijd te eten en zijn kooi werd schoongehouden. Toch leek hij niet tevreden. Hij zat maar voor zich uit te staren en ging haast nooit in zijn loopmolentje.’ Tot Wolf en Konijn een aanloopmensje vangen in hun tuin, een vrouwtje, dat ze Eefje noemen en bij Adje in de kooi zetten. ‘Maar ben je niet bang dat er zo méér komen? Voor je het weet hebben ze een nest!’ Als Adje en Eefje op een morgen inderdaad een kind kriijgen, besluiten Wolf en Konijn hen vrij te laten, ’de wereld is toch niet alleen maar van de dieren? Maar toch óók een beetje van de mensen?’ Vrijgelaten, zitten Adje en Eefje er verslagen bij. Maar ‘jij’, het kind, blijft niet bij de pakken zitten. Elke dag ‘maakt’ het iets. De eerste dag een landschap, de tweede dag een auto… Illustrator Philip Hopman weet de wending mooi vorm te geven: op het moment dat ‘jij’ dingen begint te maken, doen in de paginagrote kleurprenten op de rechterbladzijden foto’s hun intrede: in de prenten verwerkt Hopman foto-elementen, die bladzijde na bladzijde een grotere rol gaan spelen. Ondertussen schept het jongetje een hele nieuwe wereld - tot hij moet gaan slapen en de twijfel toeslaat: ‘Je kon wel gelóven dat je alles had gemaakt – maar misschien léék het alleen maar zo. Want dat jij nu moest gaan slapen, dát had je niet bedacht!’ De samenwerking van Daan Remmerts de Vries en Philip Hopman, twee grote talenten, heeft een prachtige nieuwe versie van het bekende scheppingsverhaal opgeleverd. Het sober maar bijzonder vlot vertelde verhaal, de verrassende variatie op het scheppingsverhaal, de expressieve prenten van Hopman, de kleine potloodschetsjes op de linkerbladzijden die het verhaal op knappe wijze aanvullen, en de allerlaatste illustratie waar alles mooi samenkomt in een krachtig einde: Voordat jij er was is het werk van twee grote talenten. Een aanrader!