Neen aan de flauwe afkooksels
De jeugdbibliotheek van de gemeente Ham maakt op haar weblog onder de veelzeggende titel ‘Nee, die hebben we niet’ een opmerkelijke beslissing bekend: de prentenboeken over Kikker die na de dood van Max Velyhuijs verschenen worden niet opgenomen in de collectie van de bibliotheek. Nu kiest een bibliotheek altijd wat ze in haar collectie opneemt, en zouden bibliotheken soms best wat strenger mogen zijn, maar de beslissing om alle nieuwe Kikkers te weren, mag best opmerkelijk genoemd worden. Kikker is nu eenmaal een begrip. Net daarom ben ik zo blij met de beslissing van de jeugdbibliotheek van Ham.
Want ze weren die boeken natuurlijk niet zomaar. Ze doen dat omdat ze de boeken gewoon niet goed vinden. De originele Kikker, van Max Velthuijs, vinden ze wél goed: ‘Velthuijs maakte heerlijke tekeningen, schijnbaar eenvoudig, maar toch erg subtiel, met een levendige lijn.’ Eigenlijk waren het geen tekeningen, maar schilderijtjes, kleine, inderdaad schijnbaar eenvoudige schilderijtjes, boordevol betekenis en expressie, die in combinatie met de korte zinnen prachtige verhalen vertellen over essentiële onderwerpen. Velthuijs kreeg er verschillende Griffels en Penselen, zilver en goud, én de Hans Christian Andersen Award voor, de ‘kleine nobelprijs’.
Toen Max Velthuijs in 2005 overleed, werd beslist dat de Kikkerreeks zou worden verdergezet. Op de nieuwe uitgaven staat ‘naar Max Velthuijs’, en in het colofon zie je dat ze het werk zijn van ‘Studio Max Velthuijs’. En het resultaat is bedroevend. Het subtiele schilderwerk is vervangen door ongeïnspireerd inkleurwerk, flauwe afkooksels van de originele meesterwerkjes. Kikker en zijn vrienden zijn verworden tot schimmen van zichzelf, de dieren die bij Velthuijs in een paar penseelstreken een en al expressie werden, zijn nu domme uitdrukkingsloze beesten geworden. Voor de verkoop zijn die ‘nieuwe’ Kikkerverhalen misschien goed, maar de erfenis van Max Velthuijs wordt er wel mee verkwanseld.
Daarom ben ik zo blij met een bibliotheek die dat ook eens durft te zeggen én er meteen ook consequenties aan verbindt. Ondertussen nodig ik iedereen uit de ‘oude’ Kikkers uit de kast te halen en nog eens te genieten van de prachtige verhalen en prenten.
Kan ik alleen maar beamen. De ziel is er uit. Letterlijk.
http://www.pluizuit.be/090822/Kikker%20is%20ongeduldig.htm
Inderdaad, héél flauwe afkooksels. Bedroevend gewoon…
Tof dat je de twee afbeeldingen bij elkaar plaatst. Dan kan je er toch niet naast kijken.
Ik heb alle boeken van kikker. Ik heb nog niet de behoefte of zin gehad die aan te vullen met de nieuwe verhalen. Iets houdt me tegen. De tekeningen? De verhalen? Wellicht beide. Blij dat jullie er ook zo over denken.
Proficiat aan de bib van Ham. Max Velthuijs was een zeer geinspireerde kunstenaar. Zijn werk ontroert keer op keer. Onze kinderen zijn er helemaal gek op en persoonlijk lees ik de boeken ook steeds weer heel graag voor. Het is toch soms een beetje schaamteloos, hoe anderen geloven dat ze iets wat diep vanbinnen in een mens ontstaat zomaar kunnen nadoen. Jammer dat hij zelf niets heeft geregeld om zijn unieke stijl te beschermen.
Ik heb de boeken wél in mijn winkel staan.
En toch ben ik een grote fan van Max Velthuijs. De échte, welteverstaan.
Ik licht dat besluit graag even toe.
Op Z@ppelin zijn (of waren) filmpjes over Kikker te zien. Inhoudelijk vond ik dat best fijne verhaaltjes, waar men in heel wat kleutersituaties iets mee kan. De nieuwe reeks geeft die televisie-verhaaltjes weer.
Zo is er een verhaal over ongeduld, dat ik erg handig vind naar mijn jongste zoontje van 3.
In Woeste Willem staat deze reeks dus wel. Niet bij de andere Velthuijsboeken, want bij interesse van een klant meld ik altijd dat Max Velthuijs ze niet zelf gemaakt heeft.
De uitgeverij heeft me verteld dat de auteur weet had van de reeks, en dat hij er voor zijn overlijden zijn goedkeuring aan gegeven heeft. En ook dat heeft me doen besluiten de reeks in huis te halen.
De échte reeks vind ik fantastisch. De nieuwe reeks af en toe zeker handig.
Twee jaar geleden zag ik ze voor het eerst, de nieuwe Kikkers, bij het opstellen van de boekenbeurs op onze school. Het contrast met de gekende Kikker en zijn entourage viel snel op en mijn eerste reactie was er één van lichte verbijstering en ongeloof. De nieuwe Kikkers verdwenen terug in de doos en werden na de beurs samen met de resterende boeken weer aan de winkel bezorgd. Een tijd geleden kreeg ik ter bespreking voor Pluizer alweer zo’n nieuwe Kikker onder ogen. Lange tijd heb ik me afgevraagd wat in godsnaam de motivatie kan zijn om deze serie uit te geven. De reactie van Joke stemt mij enigszins milder,… Op school mocht één nieuwe Kikker het voorbije jaar wel meedoen. Daar blijkt hij erg handig om rond taalbeschouwing te werken en de betekenis van het woord ‘naar’ in de kijker te stellen. In groepjes zoeken ze de verschillen. Zelfs wie nog begeleiding nodig heeft bij het leren kijken en vergelijken ziet ze al snel. Het woord ‘naar…’ krijgt betekenis. De kinderen staan niet alleen stil bij gebruikte technieken. In een aansluitend gesprek schenken we ook aandacht aan de vragen ‘Vinden we iets nieuw vreemd, anders, niet mooi omdat we vertrouwd zijn met wat er vroeger werd gemaakt? Betekent dit dat we moeten wennen? Waarom hebben mensen gekozen voor een herwerking van Kikker? Welke boodschap hebben deze zenders en hoe bekijken en lezen wij die boodschap als ontvanger? …
Telkens stelde ik vast dat kinderen in dit geval het woordje ‘naar’ als waarschuwingslampje gingen beschouwen. Telkens stelde ik vast, met enige vreugde, dat vooral in de oudste groepen het respect voor de authentieke Kikker en zijn gezelschap alleen maar groter werd. Zelfs zonder dat ik mijn eigen mening hoefde uit te spreken.
Ik heb veel respect voor de het standpunt van Joke en Hedwige. Ze bieden de nieuwe Kikker wel aan, maar op een voorzichtige manier.
In een bibliotheek werkt het toch anders. De kans dat we iemand wat kritische zin kunnen bijbrengen is veel kleiner. Als je de nieuwe Kikkers in je collectie hebt, dan moeten ze ook in de rekken staan. Ze achter de toog houden zoals in een boekenwinkel is niet zo vanzelfsprekend. Een bibbezoek is anoniemer. Tot een klant aan de uitleenbalie verschijnt. En dan moet hij bij iemand terechtkomen die iets van jeugdboeken kent. En in onze bib ben (helaas) ik de enige van 7. En ik sta maar heel weinig achter de balie.
Maar ik heb toch ook wat moeite met het voortdurend therapeutisch gebruik van prentenboeken. Een prentenboek moet toch in de eerste plaats omwille van zijn artistiek karakter worden gelezen. Dat is ook de reden waarom ze bij ons niet per thema staan zoals in veel bibliotheken, maar nog gewoon alfabetisch op naam van de auteur. Als ik ze toch thematisch zou plaatsen, dan zijn er ongetwijfeld een flink aantal mensen die nog puur naar de thema’s kijken en een heleboel mooie boeken laten staan, kleuterleidsters voorop.
Ik begrijp beide standpunten. En ik ben in elk geval blij dat ik niet alleen sta met mijn gevoelens rond de ‘nieuwe Kikker’.
Wat Hedwige ermee doet, vind ik fantastisch. Kinderen leren kijken naar en nadenken over de verschillen tussen de originele en de nieuwe reeks, vind ik heel waardevol. Mooi dat het dan ook nog zoveel werkt!
Het punt van het therapeutisch gebruik dat Stefan aanhaalt is weer een andere – en interessante! – kwestie, eentje waar ik me wel iets bij kan voorstellen, maar eigenlijk weinig zicht op heb.
Ik vind dit een lastige discussie. Is het aan een bibliotheek om een waardeoordeel te uiten, of is dat iets dat de lezers zelf moeten doen?
Zolang het niet om laster, of haatzaaiing of andere waanzin gaat zie ik een bibliotheek liever neutraal. Ik vind de nieuwe Kikkers ook niets, maar oordeel liever zelf. Het gaat immers om een openbare bibliotheek neem ik aan? En er zullen genoeg mensen zijn die ze wel mooi vinden.
[...] Toen de jeugdbibliotheek van Ham besliste om de nieuwe verhalen van Kikker, die na de dood van Max V… kreeg deze beslissing applaus. Omdat het om flauwe afkooksels en verkwanseling van een erfenis zou gaan. Maar is dat wel zo? Na wat rondgooglen, niet eens vijf minuten, zie ik dat “Kikker” een tv-serie werd. En daarmee wordt Kikker een televisiefiguurtje. Niet meer, maar zeker ook niet minder. En ja: dan krijg je wanneer je van die televisiereeks weer boekjes gaat maken, flauwe afkooksels. Dat is waar. Los van het feit of ik alle studio100 producties en producten maar niets vind, kun je stellen dat dit met Kikker helemaal (helaas?) niet anders is. Kikker komt op televisie, en prompt zie je merchandising opduiken. Want ook Plop, K3 en Bumba zien er bij hun afgeleiden op bekers, tassen en sleutelhangers anders uit. Ik denk dat ik neefje E. en zijn toekomstig broertje of zusje liever een Kikker cadeau doe, hetzij in boeken (en dan inderdaad liefst het origineel, waarvan zelfs mijn vader zou zien dat dat schitterend ambachtelijk schilderwerk is.) [...]