Boeken

Nieuwe en minder nieuwe kinderboeken, warm aanbevolen (of net niet).

Nieuws

Het reilen en zeilen in de wereld van het kinderboek en de leesbevordering.

Ons gedacht

Onze mening over wat er gebeurt in de kinderboekenwereld, genuanceerd én ongezouten.

Elders gelezen

Lezenswaardige artikelen, opmerkelijke websites, kortom: alles wat u gezien moet hebben.

Extra

Wedstrijden, oproepen, leuke wetenswaardigheden, en meer ditjes en datjes.

Home » Ons gedacht

Moord en brand om “Kikker”?

Door op 29/05/2010 – 18:296 reacties

Toen de jeugdbibliotheek van Ham besliste om de nieuwe verhalen van Kikker, die na de dood van Max Velthuijs zijn verschenen – niet op te nemen in de collectie, kreeg deze beslissing applaus. Omdat het om flauwe afkooksels en verkwanseling van een erfenis zou gaan. Maar is dat wel zo? Na wat rondgooglen, niet eens vijf minuten, zie ik dat ‘Kikker’ een tv-serie werd. En daarmee wordt Kikker een televisiefiguurtje. Niet meer, maar zeker ook niet minder. En ja: dan krijg je, wanneer je van die televisiereeks weer boekjes gaat maken, flauwe afkooksels. Dat is waar. Los van het feit of ik alle Studio100-producties en -producten maar niets vind, kun je stellen dat dit met Kikker helemaal (helaas?) niet anders is. Kikker komt op televisie, en prompt zie je merchandising opduiken. Want ook Plop, K3 en Bumba zien er bij hun afgeleiden op bekers, tassen en sleutelhangers anders uit. Ik denk dat ik neefje E. en zijn toekomstig broertje of zusje liever een Kikker cadeau doe, hetzij in boeken (en dan inderdaad liefst het origineel, waarvan zelfs mijn vader zou zien dat dat schitterend ambachtelijk schilderwerk is), hetzij met poppen of een dvd’tje met filmpjes.

De rol van de bibliotheek

Het siert de bibliotheek van Ham dat ze de nieuwe Kikkerboeken die zullen verschijnen, of die na de dood van Velthuijs zijn verschenen, niet in de collectie opnemen: Velthuijs’ oeuvre was bij leven van zulke kwaliteit dat het zonde is om de verhalen niet gewoon te herdrukken, zonder de televisieserie die over Kikker werd gemaakt (afleveringen van een zevental minuten) daarbij te (willen) betrekken. Want eigenlijk griezelt deze boekenwurm van allerlei afgeleiden van televisieprogramma’s, als daar zijn of waren: twee boeken over de televisiesoap “Thuis” (en reken maar van yes dat ze verkochten, zag ik op de boekenbeurs: laat de acteurs opdraven om er een handtekening in te zetten en “kassa kassa”.) Of de drie dagboeken van Sara. Of Plop, of Bumba, of K3 of Piet Piraat… Ik denk daar liever niet te erg over na, dat maakt me eigenlijk triest. Een boek hoort te zijn wat het is: een boek. En een televisieserie hoort te zijn wat het is: een televisieserie.

Hoewel ik ook wel even bij mezelf wil kijken: ik wilde als kindje OOK graag een dekbedovertrek van De Smurfen of van Billie en Bollie. Of een joggingpak met Mickey Mouse erop. Er is dus volgens mij niks mis met een beetje (en echt: een beetje, ik wil echt geen tonnen bekers of borden of weet ik wat allemaal, en eigenlijk nog liever helemaal geen boeken omdat dat makkelijke koop is van al de sterren op televisie, en al zeker niet wanneer een personage uit een televisiereeks een boek over die televisiereeks schrijft. Want ook dat kwam wel eens voor).

Dat er boeken rond (jeugd)programma’s verschijnen, is trouwens helemaal geen nieuw verschijnsel, heel even nadenken over wat ik vroeger op tv graag zag leverde onderandere dit op:

Merlina’s mysterieboek (1984)
Marsmannen van Venus (1986)
Mik, Mak & Mon : de gezanten van Galacton (1986)
Het geheim van Sardonis (1990)
De dossiers van Postbus X (1991) (Bron: Wikipedia)

Allemaal afgeleide boeken van destijds immens populaire jeugdreeksen. Ze werden bij elkaar gepend door Jef Elbers, de echte naam voor Dick Durver, die de scenario’s voor deze reeksen schreef.

Voor wie mij een beetje kent is het ook geen geheim meer, dat toen ik vijftien werd en in de volwassenafdeling van de bibliotheek MOEST mijn gading zoeken, ik mijn toevlucht zocht in boeken van Medisch Centrum West, Kartouchke (van Morgen Maandag) en waarschijnlijk ook nog “Langs de kade”, dat toen ook in boekvorm te vinden was.

De bibliotheek moet wat mij betreft wel – al is het maar een fractie – van alles aanbieden. Dat – in het geval van de bibliotheek van Ham – ze de nieuwe Kikkerverhalen niet opnemen: het siert hen. Er zullen ook zonder die nieuwe boeken Kikkers aanwezig blijven in de bib. Dat men in de bibliotheken in het algemeen,  niet àlle Plopboekjes, Bumbaboekjes enz. aanbiedt, siert hen ook. Maar een aantal kan wel: ook ik heb als kind boeken van Sesamstraat en van Bert en Ernie uit de bib meegenomen: dat kende ik van tv, en zelf boekjes uitzoeken durfde ik gewoon nog niet: mama moest dat samen met mij doen, of soms beter nog: voor mij doen. Want kon zij niet geweldig vertellen en voorlezen? En zo kwamen de Bruikleners, Pinkeltje en aanverwanten op kousenvoeten binnengewandeld bij ons. Zo komt het dat deze boekenwurm nu schrijft over wat ze hoort en ziet in het kinderboekenwereldje.

Moet de bib kritischer zijn?

Ik weet dat niet. Want is de bib geen plek waar je boeken ontleent, die je wel wilt lezen, omdat je ze misschien goed zult vinden, en je die héle goeie boeken dan alsnog aankoopt? Toon Tellegen, om maar één voorbeeld te noemen? En zijn er geen boeken in de bib waarvan je denkt: dat wil ik lezen, die je achteraf zwaar tegenvallen? En ben je dan niet even blij dat je er je geld niet aan hebt gespendeerd? Ja toch?

6 reacties »

  • karla zegt:

    Wijze woorden, samengevat: “Ik denk, dus ik twijfel.”

  • stefan zegt:

    Ideaal zou natuurlijk zijn dat een bibliotheek alles wat verschijnt in de collectie opneemt, het ook eeuwig in de rekken laat staan en haast bij elk boek iemand plaatst met een gedegen achtergrond die de lener er op wijst wat hij ontleent, waarna die lener zelf beslist of hij het werk wel of niet meeneemt.

    Er zijn natuurlijk tal van redenen waarom dit niet haalbaar is: Plaatsgebrek, beperkt budget en een gebrek aan bibliotheekmedewerkers met degelijke achtergrond in de kinderboekenwereld (die je bijvoorbeeld wel in een gespecialiseerde kinderboekenwinkel kan verwachten) om er maar enkele te noemen.
    Een bibliotheek moet dus keuzes maken. Een bibliotheek mag dus keuzes maken. Over welke keuzes de bibliotheek maakt kan je natuurlijk wel discussiëren.

    Er zijn bibliotheken (ik vermoed de meeste) die zoveel mogelijk willen inspelen op wat de leners willen. Dat is uiteraard een nobel doel. Maar hoe beperkter het budget, hoe nefaster dat natuurlijk is voor dat deel van het kinderboekenaanbod dat minder aantrek heeft, alhoewel het heel kwalitatief is. In de bibliotheek van het dorp waar ik woon (voor alle duidelijkheid niet de bibliotheek waar ik werk) zijn alle Stiltons, Oomens, Slees… overvloedig aanwezig. Maar er is welgeteld 1 boek van Martha Heesen en 1 boek van Marjolijn Hof te vinden. Lees zeker ook eens wat Ted van Lieshout hierover schrijft op zijn weblog: http://tedvanlieshout.web-log.nl/tedvanlieshout/2010/04/de-buurtbieb-2.html.

    Ook de bibliotheek van Ham maakt keuzes. Op onze blog kan je dit lezen: “De jeugdbib van Ham heeft net zoals elke andere openbare bibliotheek een breed aanbod, maar stimuleert via bijzondere projecten kinderen en jongeren in contact te treden met het allermooiste uit de wereld van de jeugdliteratuur.” We investeren dus in kwaliteit. Als we met andere woorden voor het dilemma geplaatst worden te kiezen tussen de laatste Stilton en de laatste Moeyaert, dan zullen we er sterk over denken om voor Bart te kiezen. Gelukkig mogen we niet echt klagen over ons budget en moeten we om die reden niet vaak kiezen.

    En toch besluiten we sommige dingen bewust niet op te nemen in onze collectie. En de reden daarvoor is dat bepaalde boeken volgens ons niet kwalitatief genoeg zijn. Als je bij wijze van voorbeeld op een lange tafel aan het ene uiteinde ‘Wachten op matroos’ (Godon en Sollie) legt en op het andere een Disney kleurboek en je rangschikt het hele gamma kleuterboeken dat er op de markt verschijnt daartussen, dan houdt volgens ons op een bepaald moment de literatuur (in de breedste zin van het woord en met kleine letter) op. Ook waar die grens ligt kan je betwisten, maar een grens is er wel. Een Disney kleurboek is zeker geen literatuur meer. Wat over die grens ligt kopen we niet meer aan voor in onze collectie. De Plopboekjes, Bumbaboekjes, Teletubbiesboekjes liggen volgens ons over die grens. We betwisten niet dat kinderen er veel plezier aan kunnen beleven, maar wij hebben ze niet.

    Wat heel sterk meespeelt in onze keuze is dat we wel de indruk hebben dat dit soort boeken vanzelf hun weg vindt naar de kinderen. De verkoopcijfers bewijzen dat. Ook is het niet moeilijk ze te vinden. In elke supermarkt staan ze, zelfs buiten de boekenafdeling. Het is onze keuze dat we als bibliotheek niet ook nog eens moeten meedoen aan dit aanbod.

    En natuurlijk speelt ook mijn persoonlijkheid een rol. Ik geef dat grif toe. Ik breek graag een lans voor kwalitatieve kinderboeken. Wie mij kent weet dat. Je mag lansen breken zoveel je wil, als iedereen voortdurend met zijn neus in de pulp zit, ziet niemand het. Daarom dat ik die pulp graag wat beperk. Kijken ze af en toe toch even op.

  • Joke zegt:

    Ik kan je helemaal volgen, Stefan!
    Ook ik heb mijn grenzen.
    De eerste Woeste Willem jaren had ik geen Stiltons in huis. Nu wel, omdat ik het me commercieel niet kan veroorloven ze niet in huis te hebben. Maar Plop heb ik niet, evenmin als K3, Bumba… Daarvoor verwijs ik mijn klanten met plezier naar de dichtstbijzijnde supermarkt.
    Ik heb wél een Vlaamse Reuzen-kast, met sublieme prentenboeken. En een young adults-kast, met al dan niet ‘moeilijke’ boeken.
    Op die manier probeer ik de wereld van een paar mensen, hoe beperkt ook, een heel klein beetje groter te maken.

  • Abel Donkers zegt:

    Maar… wat is er precies nu tegen die boeken van Geronimo Stilton? Ze zijn prachtig uitgevoerd, mooi vormgegeven en ze brengen kinderen tot lezen. Wat wilt u eigenlijk nog meer van een kinderboek? Of wilt u misschien dat ze precies uw mening ( als volwassene) navolgen? Hebt u wellicht het idee dat uw eigen mening zaligmakend is? Ik verbaas mij hier enorm over!!!!

  • Stefan zegt:

    Beste Abel, ik hou zelf enorm van literaire kinderboeken. En iets waar je zelf van houdt, daar wil je ook anderen warm voor maken. Maar ik vind ook dat toegankelijke, minder literaire boeken recht van bestaan hebben. Ze brengen inderdaad kinderen tot lezen, zoals je zelf zegt. Maar dan moeten ze wel degelijk zijn gemaakt.

    Maar de Stiltonboeken vind ik – slash – zijn echt slecht. Ik mag dat zeggen, want ik ken ze. Ik heb het populairste van alle Stiltonboeken een tijd geleden zelfs heel zorgvuldig gelezen, gewogen en bekritiseerd. Ik heb er destijds uitvoerig over geschreven in de blog die ik toen bijhield (even surfen naar http://lettererf.blogspot.com en alle berichten lezen van augustus 2009 tot november 2009).

    Wat me misschien nog het meest stoort is dat de Stiltonboeken gewoon niet met respect voor kinderen zijn gemaakt. Dat kan je bijvoorbeeld gemakkelijk afleiden uit de talloze fouten die er in zitten. Ze zijn vooral gemaakt uit liefde voor de portemonnee van de makers.

    Ik ben trouwens niet de enige die dat vindt, heel veel mensen die dagelijks op een serieuze manier met jeugdliteratuur bezig zijn zijn het met me eens. Recensent Pjotr van Lenteren schreef er over op zijn weblog: “Geronimo Stilton heeft de diepgang van een plak fabriekskaas. Van enig plezier bij het maken ervan is niets te merken. Het bedrijf Stilton is, als we de website mogen geloven, vooral een winkel. 99% marketing, 1% inhoud.” Vooral dat zinnetje over “het plezier bij het maken ervan” vind ik tekenend.

    En dat kinderen ze graag lezen vind ik een veel te gemakkelijk argument. We proberen toch in alles kinderen steeds een stapje hoger te brengen? We willen dat ze goed studeren, gezonder eten, meer bewegen, aandacht hebben voor elkaar, zorg dragen voor het milieu, weerbaarder worden, noem maar op. Dat zijn processen waar wij als volwassen opvoeders voortdurend aan werken. Waarom zouden we dan, als het om kinderboeken gaat, wél gewoon tevreden zijn met een status quo?

  • Katrien zegt:

    Dag Stefan,

    mee eens, uiteraard. Fijn, je bezorgde me een insteek voor een stuk hierover! Merci;-)

Reageer!

Reageer onderstaand, of trackback van uw eigen website. U kunt ook de reacties ontvangen via RSS.

U kunt deze HTML tags gebruiken:
<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Deze website is Gravatar-enabled. U kunt uw eigen wereldwijd gebruikte G(lobally) R(ecognized) avatar verkrijgen op Gravatar.

Houd mij op de hoogte van nieuwe reacties. Of abonneer jezelf op deze discussie zonder te reageren.