Leerkrachten nemen jeugdboeken mee op vakantie
Hoe krijg je kinderen aan het lezen? Een eenvoudige vraag, maar met een meervoudig antwoord. Een gezonde leesomgeving is niet onbelangrijk. En leerkrachten kunnen een cruciale rol spelen. “Niets stimuleert kinderen meer tot lezen dan het aanstekelijk enthousiasme van hun leerkracht.” Aidan Chambers zei het al. En hou eenvoudig het ook mag klinken, het is een waarheid als een koe.
Maar laat dat nu net voor leerkrachten niet zo vanzelfsprekend zijn. Wie eerlijk is, moet toegeven dat het gros van de basisschoolleerkrachten niet meer mee is in de wereld van de jeugdliteratuur. Ze kennen Annie M.G.Schmidt en Roald Dahl (gelukkig nog) en hebben gezien dat hun leerlingen boeken van Marc de Bel en Francine Oomen meenemen uit de bib. In hun eigen klasbib staat een reeks Disneysprookjes naast de niveauboekjes van De Eendjes, De Kuikentjes of De Uiltjes. In hogere klassen vind je De Okapi’s en bijna de volledige Rode Ridderreeks van Leopold Vermeiren, waarvan de bladzijden met kleefband aan elkaar hangen. En tijdens de Jeugdboekenweek wordt Geronimo Stilton uitgenodigd in de klas (want gratis, jaja, en de kinderen lezen dat toch zo graag). Het klinkt karikaturaal, maar helaas is het zo. In 2010. Je kan dat erg vinden (dat is het ook). Je kan met een beschuldigende vinger wijzen, maar onderwijsmensen zullen (ook volkomen tercht) aanhalen dat ze langs alle kanten overvraagd worden.
De bibliotheek van Ham besloot er iets aan te doen. Omdat leerkrachten sleutelfiguren zijn in de leesbevordering wil de bib leerkrachten warm maken voor jeugdliteratuur. Het idee is heel eenvoudig. Voor het derde jaar op rij krijgen leerkrachten (en studenten lerarenopleiding) die dat wensen een pakket van vijf jeugdboeken mee op vakantie. Concreet mogen ze hun pakket de hele zomervakantie houden, wat veel langer is dan de gewone uitleentermijn van drie weken.
Het lijkt simpel, maar dat betekent niet dat er niet over is nagedacht. Er is niet toevallig voor de zomervakantie gekozen, een periode waarin leerkrachten nu eens niet met vanalles en nog wat overvraagd worden. Alles staat of valt ook met de selectie die wordt meegegeven. De leerkracht geeft de leeftijdscategorie op en wij bepalen wat hij meekrijgt. We kiezen stuk voor stuk voor boeken waarin we geloven, boeken die boven het gemiddelde uitstijgen. We maken ook aan de leerkrachten duidelijk dat niet zozeer de bruikbaarheid in de klas ons selectiecriterium is, maar wel de genietbaarheid. En natuurlijk proberen we ook wat verscheidenheid te stoppen in de vijf boeken.
We gaan nog een stap verder. In een gesloten omslag stoppen we recensies die over de boeken verschenen zijn en vermelden we eventuele literaire prijzen. Te openen nadat ze zelf het boek hebben gelezen. Door kennis te maken met het oordeel van anderen proberen we hun competenties als kritische lezers te verhogen. Eigenlijk draait alles rond één idee: leerkrachten die de stap in de wereld van de jeugdliteratuur wíllen zetten, reiken wij de hand. Zodat ze weten waar ze in die jungle hun voeten kunnen neerzetten.
Er zit nog een extraatje aan vast. We vragen ons een vakantiefoto op te sturen, met daarop zijzelf met het boek dat ze het mooist vonden. Deze foto’s gebruiken we dan weer om deze boeken te promoten naar kinderen. Vorig jaar vlogen de favoriete boeken van de leerkrachten naar buiten. Want niets stimuleert kinderen meer tot lezen dan … Inderdaad!
Chapeau!
Hoedje!
Ik wou even laten weten dat ik tot nu toe met veel belangstelling de nieuwe berichten lees en er hier ondertussen heel wat boekenlijstjes boven m’n bureau ophangen.
In m’n valies steken heel wat kinder-en jeugdboeken. Want het klopt dat wij, leerkrachten een zee van tijd hebben om die nu te lezen.
Toch kan ik het niet nalaten even te laten weten dat ik ontzettend veel moeite had bij het lezen van die alinea:
‘Maar laat dat nu net voor leerkrachten niet zo vanzelfsprekend zijn. Wie eerlijk is, moet toegeven dat het gros van de basisschoolleerkrachten niet meer mee is in de wereld van de jeugdliteratuur.’
Op onze school – en we zijn zeker geen uitzondering – doen we toch jaarlijks met de werkgroep boeken een zeer grote inspanning bij te houden wat het nieuwe aanbod is. Jaarlijks kopen we de boeken die op het lijstje van de kinder-en jeugdjury staan. We krijgen het nieuwe pakket boeken dat hoort bij de jeugdboekenweek. We raadplegen de site ‘stichting lezen’ om te kijken welke titels ze aanraden tijdens de voorleesweek enz…
Dat moest mij toch even van het hart.
Ik ben het helemaal eens met An. Je kan natuurlijk niet eindeloos nuanceren, maar ik moet toch ook altijd even slikken als het gaat over de clichés in het onderwijs.
Zelf lees ik vaak het pakket boekentoppers (uitgeverij Van In) voor de tweede en derde graad middelbaar onderwijs en dat levert ook wel altijd nieuwe boeken voor de leerlingen op.
Met de boekentoppers voor de lagere school ben ik nog niet zo vertrouwd, maar dat zal wel meegroeien met mijn eigen kinderen…
Ik ben trouwens helemaal voor grensoverschrijdende initiatieven tussen organisaties en scholen! Altijd leerrijk voor alle partijen!
Bedankt voor je reactie, Ann. Gelukkig staat er ‘het gros’ en niet ‘alle’. Ik kom zelf uit het onderwijs, ken heel wat scholen en wat ik schreef is niet uit de lucht gegrepen. Maar ik ken gelukkig ook verschillende leerkrachten die echte boekenbeesten zijn en schitterende dingen doen in hun klas. Vaak staan ze wel alleen met hun passie en is het niet gemakkelijk collega’s te motiveren. Maar gelukkig zijn er ook scholen waar structureel wat beweegt, waarvan jullie het bewijs zijn.
Maar de actie is niet bedoeld om met de vinger te wijzen. Ze is wel bedoeld om die leerkrachten die ervoor open te staan wegwijs te maken in de wereld van de (kwalitatieve) jeugdliteratuur. Ik herinner me mijn eigen stappen in deze wereld nog goed: ik stond voor het boekenrek in de supermarkt (echt waar) en zag zoveel boeken dat ik niet wist welk boek te kiezen. Ik durf niet zeggen welk ik gekozen heb. Maar uiteindelijk heb ik na hard zoeken en proberen toch ontdekt wat goede jeugdliteratuur is. Bij die eerste stappen willen we leerkrachten nu net helpen.
Ben benieuwd welke boeken op het lijstje staan voor een juf vijfde leerjaar.
Jammer dat ik niet in Ham woon. Ik zou alvast op de eerste rij staan om zo’n boekenpakket af te halen.
Stefan, je mag me trouwens (heel graag zelfs) de vijf titels voor het tweede leerjaar doorsturen. Ik ga dan zelf wel op zoek naar de boeken.
Aan Ann nog even dit: ‘Prijs je gelukkig dat je mag samenwerken met collega’s die op dezelfde golflengte zitten wat leesbevordering betreft. Ik moet eerder Stefan gelijk geven wanneer hij zegt dat een groot deel van collega’s echt niet mee is in de wereld van kinder- en jeugliteratuur. En het is waar, de job is veelzijdig, je kan ook niet van alle markten thuis zijn, maar een beetje enthousiasme mag toch wel, als het op een presenteerblaadje aangeboden wordt. Jammer, maar dat is bij sommigen soms ver te zoeken.
Gelukkig maken de enthousiaste artikels op deze site veel goed.
Sonja, Caroline,
Stuur even je vraag naar ham@bibliotheek.be en ik mail je de lijst door.
Ik vind het een prachtige actie, die veel navolging verdient. Het lijkt mij een fijne manier om leerkrachten die ervoor open staan, een beetje de weg te wijzen.
Stefan, toen ik je mail las, in het bijzonder de alinea over de uiltjes, eendjes, okapi’s en de Rode Ridder, kon ik niet geloven wat ik las. Het was alsof ik 25 jaar terug gekatapulteerd werd, naar de klasjes van mijn kinderen en van vele vele basisscholen. Toen al gingen wij, leesbevorderaars, als missionarissen rond van school naar school, van oudervereniging naar samenkomsten van de BGJG of KAV of de Socialistische Vooruitziende Vrouwen en wat weet ik nog meer. Met koffers vol nieuwe boeken en ideeën….Zijn er nu nog scholen die niet in de vernieuwing investeren??? Trouwens, van harte proficiat met jullie initiatief! Het is een nieuwe vorm van ‘missionering’, en zeker heel effectief!!!
In boekenvriendschap, Jet
Jet, toevallig zijn we net een school aan het uitzoeken voor ons zoontje. En ja, bij het rondkijken vonden we ze in de klasbib. Daarom dat ik het ook niet kon laten dat hier te schrijven.
Maar gelukkig heeft Ann ook wel gelijk en is dit lang niet meer in elke school zo.
Je gebruikt het woord ‘investeren’ en dat is de nagel op de kop. Je weet ook wat een boek kost. En met pakweg 10 boeken ben je nog niet veel verder, terwijl dat voor een school al een grote som geld is.