De Vindeling van Wammerswald (Stefan Boonen) – 9+ ★★★★

Toegegeven, dit boek is al meer dan een half jaar geleden verschenen. Erg snel ben ik dus niet met deze recensie. Maar zoals dat met de boeken van Stefan Boonen vaak gaat, dreigde ook dit verhaal onopgemerkt te blijven. Onterecht deze keer, want De Vindeling van Wammerswald verdient absoluut aandacht.

Stefan Boonen brengt met zijn verhaal over een meisje dat het in haar strijd voor de natuur opneemt tegen een paar slechte en kortzichtige volwassenen niets nieuws, maar de manier waarop hij dat doet wekt grote bewondering.

Op een dag spoelt er en meisje aan op het strand van het dorpje Wammerswald. Het meisje herinnert zich haar naam niet, of ze wil niets meer met haar verleden te maken hebben. Daarom wordt ze de Vindeling genoemd. Al gauw sluiten de meeste inwoners van Wammerswald haar in het hart. De garagist, de dokter en de bakkersvrouw met haar elf zonen willen haar zelfs graag in huis halen. Om uit te maken bij wie ze zal gaan wonen, gaat ze bij ieder van hen eerst een poosje logeren. Ze smeedt vriendschappen met kinderen uit het dorp en met volwassenen, terwijl het bij sommige anderen dan weer niet echt klikt.
Maar de Vindeling is er niet het meisje naar om ondertussen stil te zitten. Ze bevrijdt de beer die door de boswachter gevangen werd genomen en neemt het op tegen een meedogenloze projectontwikkelaar die half Wammerswald wil ombouwen tot een pretpark. En bovendien duikt ook haar tirannieke tante Idaliek, voor wie ze al die tijd op de vlucht was, weer op.

Sterke meisjes die het met succes opnemen tegen onrechtvaardige volwassenen zijn in de jeugdliteratuur niet nieuw. We kennen bijvoorbeeld Pippi Langkous en Tonje van Maria Parr. Het zijn stuk voor stuk een beetje eenzaten, of ze omringen zich met een paar vriendjes waar ze qua durf, zelfstandigheid, kracht en slimheid toch ver bovenuit steken. Ook de Vindeling is zo een meisje. Maar Stefan Boonen geeft zijn hoofdpersonage veel minder bloot dan Astrid Lindgren of Maria Parr dat doen. Niet alleen kennen we haar naam niet en weten we niet hoe ze in Wammerswald terechtgekomen is, maar Boonen laat ook niet altijd in haar hoofd kijken. Dat maakt dat er rond de Vindeling een mysterieuze waas blijft hangen die heel goed werkt voor dit verhaal. De sfeervolle, maar minimalistische tekeningen van Tom Schoonooghe versterken dat gevoel.
Boonen legt dan weer wel heel erg de nadruk op de nevenfiguren. Daardoor is dit boek toch veel meer het verhaal van een dorp. Het is de dynamiek van een klein dorp waar alles zijn gangetje gaat, maar dat snel wakker schiet als daar aanleiding toe is. Verhalen gaan er van mond tot mond. Mensen hebben een mening over grote en over onbenullige dingen. Dorpspersonages worden met hun groot- en kleinheden geschilderd. Wanneer de gewone orde wordt verstoord (door een aangespoeld meisje, een ontsnapte beer of de komst van een pretpark) veranderen de verhoudingen in Wammerswald. Dat maakt van De Vindeling een veel rijker boek dan een simpel avonturenverhaal met een jonge heldin.

Bovendien toont Stefan Boonen dat hij een uitstekend verteller is. De vertelkracht, die overigens 168 bladzijden lang staalhard overeind blijft, is de grote sterkte van dit boek. Geen groot getover met woorden, maar vlot vertelde, rake zinnen. Met gedoseerde en fijnzinnige humor. Bovendien laat Boonen heel wat voor tussen de regels, zonder dat het daardoor moeilijk wordt. Zoals bijvoorbeeld in de scène waar de Vindeling bij de bakkersfamilie met de elf zonen op bezoek komt:

Toch was het of haar stem aan de keukentafel anders klonk. Dichterbij. En of ze mooi was, nu ja. Daar dachten ze alle elf een beetje anders over. Willem durfde amper in haar ogen te kijken. Zo lief, zo fonkelend. Finn wilde voortdurend aan haar krullen voelen. Bart hield het meest van haar wangen en Zebbe vond haar eigenlijk een beetje mager.
Maar mooi?
Zoals in sprookjes of in die flauwe, overdreven, slappe verliefde verhalen met vlinders in buiken en kriebels hier en daar… Op die manier mooi?
Laten we zeggen dat de jongens niet de tijd hadden om erover te peinzen.
Want daar zat ze.
Aan hun keukentafel. Op een dinsdag.

Of hij speelt met taal. Bij de bakkersvrouw die voelt dat haar zonen iets bekokstoofd hebben, rinkelt een Mama-Alarm. En heel leuk is bijvoorbeeld ook hoe hij na de waarschuwing van agent Willy “Ge had (door de beer) wel opgevreten kunne weurden!” dat opvreten meteen in een andere context plaatst.

Vertellen als dit is een echte kunst. En Stefan Boonen beheerst het schitterend. Bovendien verzwakt hij nooit. Door zijn vertelstem slaagt hij erin van al die dorpsbewoners mooie genuanceerde portretjes te maken, waarbij elk figuur weer uniek is. Met humor, een beetje gelaagd en met de nodige karikatuur. Alleen de slechteriken (tante Idaliek en meneer Waltz, de projectontwikkelaar) tekent hij iets te duidelijk zwart-wit. Zij laten maar weinig aan de verbeelding over. Maar laat dat dan het enige minpuntje zijn.

Stefan Boonen heeft met De Vindeling niets vernieuwends gebracht. Zowel qua personages als qua thema of vertelstijl bewandelt hij bekende wegen. Maar hij doet dat wel ontzettend goed. Dat maakt van De Vindeling van Wammerswald een boek waarvan het van de eerste tot de laatste bladzijde heerlijk smullen is. Als binnenkort de lijstjes voor de grote jeugdliteratuurprijzen worden bekendgemaakt, dan hoort De Vindeling daar ergens tussen te staan.

Stefan Boonen is een schrijver die door recensenten niet vaak wordt opgemerkt. Ook nu waren het in eerste instantie de vormgeving en illustraties die me overtuigden De Vindeling van Wammerswald toch te lezen.
Boonen is zo een typische veelschrijver die op zich wel aardige dingen schreef, maar zonder daarbij echt risico’s te nemen. Dat deed de indruk ontstaan dat zijn boeken nooit de middelmaat zouden overstijgen. Misschien is dat onterecht. Misschien is hij in al die jaren wel behoorlijk gegroeid. En het zou eerlijk zijn als we ook zijn vorige boeken zouden gaan lezen. Maar dat ga ik niet meer doen. Laten we afspreken dat we vooral heel benieuwd zijn naar wat hij hierna gaat brengen. Stefan Boonen, graag meer van dit!

Manteau 2011
ISBN 9789022325971

De vraag van olifant (Leen van den Berg en Kaatje Vermeire) – 5+ ★★
Olifant is benieuwd hoe je kan weten dat je van iemand houdt. De andere bewoners van dit boek vertellen aan olifant hoe dat bij hen in zijn werk ging.
Leen van den Berg brengt een clichéonderwerp ook nog een beetje op een melige manier. Ook de personages vormen geen consistent geheel. Dieren, circusartiesten, fantasiewezentjes, mensen, natuurelementen vormen een allegaartje waar geen lijn in zit. Bovendien zijn haar zinnen niet echt vloeiend en mist dit verhaal een geslaagd plot.
Kaatje Vermeire voegt met haar illustraties heel veel elementen toe aan dit verhaal. Het zijn – zoals we dat ondertussen van haar gewend zijn – prenten waarop je niet raakt uitgekeken. Met de gekende en al eerder geroemde ingrediënten: geweldig kleurgebruik, zin voor compositie en detail. Maar toch ook hier kritiek: Kaatje bereikt de ziel van dit verhaal niet. In een boek dat uitsluitend over de liefde gaat vergeet ze – op hier en daar een kleine uitzondering na – die liefde op haar de prenten te laten zien.

Alice in Wonderland (Lewis Caroll en Rébecca Dautremer) – 8+ ★★★
Rebecca Dautremer tekende eigenzinnige illustraties bij het klassieke verhaal van Lewis Caroll. Voor de Nederlandstalige versie probeerde Ed Franck het verhaal te bewerken. Hij wou naar eigen zeggen de oorspronkelijke ontoegankelijke versie, met zijn moeilijke taalgrapjes en knipogen naar Victoriaanse toestanden, geschikt maken voor kinderen van nu. Het levert alleszins een leesbare Alice op, maar door het schrapwerk lijken sommige passages wat ontzield en doelloos rond te zweven. Het blijft natuurlijk een moeilijke evenwichtsoefening: kan en mag je raken aan de oorspronkelijke Alice zonder Caroll oneer aan te doen en zonder te vervallen in een platte Disneyversie?
De prenten van Dautremer zijn natuurlijk heerlijk mooi, en gaan net helemaal in tegen de Disney-Alice die voor veel kinderen helaas de standaard is geworden. Maar je ziet wel dat bewerker en illustrator los van elkaar hebben gewerkt. De cohesie tussen de bewerkte tekst en de illustraties is niet altijd compleet.

Tien bolle biggetjes keken naar de maan (Lindsey Lee Johnson en Carll Cneut) – 2+ ★★★★
Lindsey Lee Johnson schreef een aandoenlijk verhaaltje in versvorm dat door Joke van Leeuwen speels naar het Nederlands werd bewerkt. Vooral het ritme werkt prettig. Maar de focus ligt bij dit prentenboek toch vooral op het werk van Carll Cneut.
Carll evenaart op zijn minst alweer zichzelf. Tien biggetjes dartelen onbezonnen en onbezorgd door de bladzijden. Toch staat er iets van terughoudendheid op hun snuit te lezen. Het is alsof ze gestuwd worden door iets waar ze geen vat op hebben. Het is een onontkoombare drive. Ze moeten doen wat ze doen.
Carll kiest vaak voor een hoofdkleur die hij een heel boek aanhoudt. Deze keer is het blauw, de kleur die hij in een wat andere tint ook koos voor Het geheim van de keel van de nachtegaal. Maar in de tekeningen van Carll is blauw nooit gewoon blauw. Carlls blauw is sterk, diep, levend, mysterieus, gelaagd, sprekend, bezield… Ik ben geen specialist in schilderkunst, maar ik durf best geloven dat zelfs zijn collega-illustratoren zich blijven afvragen hoe hij dat toch doet. Tegen het blauw van de nacht steken de pastelkleurige pyjamaatjes van de biggetjes mooi af, alsof ze de onschuld en de onwetendheid van de biggetjes typeren.
Puntje van kritiek: ik begrijp niet goed waarom Carll Cneut en uitgeverij De Eenhoorn hebben gekozen voor een fluogele maan die ‘glowt in the dark’ op haast elke bladzijde. Want in tegenstelling tot al die andere sterke, diepe, levende, mysterieuze, gelaagde, sprekende en bezielde kleuren is het fluogeel van de maan toch maar gewoon fluogeel.

De vraag van olifant, De Eenhoorn 2011, ISBN 9789058387233
Alice in Wonderland, Davidsfonds 2011, ISBN 9789063066215
Tien bolle biggetjes keken naar de maan, De Eenhoorn 2011, ISBN 9789058387165

De glanzende stad (Thijs Goverde) – 10+ ★★★

De glanzende stad is een fantasyverhaal. Het speelt zich af in een wereld waarin de vooruitgang zichzelf bijna heeft vernietigd. Milieuvervuiling heeft ervoor gezorgd dat de beschaving uit de wereld is verdwenen. Mensen leven in kleine afgelegen kolonies zonder rijkdom en zonder technische middelen. Alleen de Glanzende Stad (de naam komt van de zonnepanelen op de daken) is nog beschaafd. Maar de mensen die er wonen houden die beschaving voor zichzelf en laten niemand anders toe.
Sooike is een jongetje dat leeft buiten de beschaafde stad. Hij is het op een na domste jongetje van het dorp en heeft een geit Sancho, die misschien nog dommer is dan Sooike. Op een dag ontmoet Sooike Mex de Motorman, een soort stranger in town, die hem meelokt om hem als slaaf te verkopen in een mijn waar naar overblijfselen van de beschaving wordt gegraven. Het wordt het begin van een tocht waarin het naïeve Sooike op zoek gaat naar de Duistere Heer, een vijand uit de overlevering, maar waarvan niemand weet of hij ook echt bestaat.

Thijs Goverde scoort met dit verhaal op originaliteit. Dit is niet het zoveelste clichématige fantasyverhaal. Het zit vernuftig in elkaar zonder dat daarvoor ingewikkelde verhaallijnen moeten worden uitgezet. Het verhaal neemt zichzelf trouwens niet al te serieus, en dat werkt. De humor primeert op de spanning. De manier waarop Goverde bijvoorbeeld gebruik maakt van de naïviteit van Sooike levert hilarische situaties op. Zo heeft Sooike helemaal niet in de gaten dat hij als slaaf werd verkocht, maar denkt hij de hele tijd dat hij een dwergvolk helpt in haar strijd tegen de Duistere Heer. Of de manier waarop Mex Sooike laat geloven dat hij het uitverkoren kind uit de Voorspelling is. Humor ten top. En nog geloofwaardig neergezet bovendien.

Een verhaal als dit verdient natuurlijk een excellente vertelstem. En daar wringt toch een serieuze schoen. Bij vlagen is de vertelkunst van Goverde subliem. Paul Biegel en Tonke Dragt zijn zelfs niet ver weg. De lezer is trouwens geen afstandelijke beschouwer, maar wordt helemaal meegenomen in het verhaal. Dat levert heerlijke filosofische tête-à-têtes op tussen de lezer en de schrijver:

Boosaardige mensen denken dat iedereen even gemeen is als zij. En als hun iets naars overkomt dan geloven ze niet dat het pech is. Dan is het iemand z’n schuld. Pech, dat is als ze zelf iets stoms doen. Als ze met hun kop tegen een muur lopen, dan noemen ze dat pech. En als er toevallig een vogel op hun hoofd poept, dan is dat iemand z’n schuld.

Maar op andere momenten zwakt Goverdes stijl dan weer af tot iets wat veel te mager is:

Sooike kon wel huilen. Zo mooi vond hij het. Het hele land was groen, aan deze kant van de bergen. Er waren heuvels met gras, er waren bossen en rivieren, er waren vogels die zongen in de lucht.

Jammer dat de auteur niets beters kon verzinnen om de schoonheid van dit Beloofde Land weer te geven.
Onder dit soort wisselvalligheden lijdt het verhaal voortdurend. En dat geeft dan toch aan dat Thijs Goverde het metier nog niet helemaal beheerst.

Bovendien is Goverde wel eens onzorgvuldig. Hij geeft aan dat de tocht van de Roestbergen naar de Glanzende Stad twee weken zal duren, zapt meteen vijf dagen verder en laat vervolgens ontzettend veel tijdspassages en gebeurtenissen passeren. Het is moeilijk om die verwijzingen naar opeenvolgend tijdsverloop op te tellen, maar de indruk ontstaat toch dat die twee weken helemaal niet kloppen.
Op bladzijde 71 slaagt iemand die eigenlijk net daarvoor van zijn stokje was gegaan er dan weer in een schuldige aan te wijzen. En hier en daar maakt ook een klein deus ex machinaatje het vertellen een beetje te gemakkelijk:

Potduuzend, bedacht Mex, bloedsporen! Al dat gesleep met een bloedende kerel, dat laat natuurlijk sporen achter. Precies op dat moment viel er een dikke druppel op zijn neus, de eerste druppel van de volgende regenbui. Weg sporen.

Ook de taal is niet altijd zuiver. De motorman kijkt Sooike op bladzijde 23 bijvoorbeeld traag aan. Of hij bedoelt dat hij lang naar Sooike keek of langzaam zijn blik naar Sooike wendde is niet duidelijk. Maar traag aankijken bestaat niet.

Goverde kent zijn klassiekers. Dat is duidelijk. Het boek bevat tal van leuke verwijzingen naar Harry Potter, Don Quichot of The Lord of the Rings. En ook Jan Terlouw moet de auteur goed kennen. Want zoals de D66-politicus in zijn tijd wel eens een keer te veel deed, zo maakt Goverde van dit verhaal toch ook een pamflet tegen milieuverontreiniging. Op de laatste bladzijden dreigt hij zelfs helemaal uit de bocht te gaan. Hij gaat prekerig te keer tegen de hebzuchtige en egocentrische maatschappij van de Glanzende Stad en vertelt moraliserend hoe alles toch weer goed kan komen. Maar hij zet je op het verkeerde been. Met een kwinkslag zegt hij dat er uiteindelijk toch niets verandert. Maar dan nog gauw: Maar er is een school, en een school is een begin.
Goed, dat nemen we dan maar als boodschap aan. Het is ook waar natuurlijk.

De illustraties van Charlotte Dematons versterken de avontuurlijke sfeer van het verhaal en zijn parchtig. Op één uitzondering na dan. De prent op de voorkaft is gewoon niet mooi en een beetje inspiratieloos.

Ik heb dit verhaal niet tegen mijn zin gelezen. Daarvoor was het te origineel, te humoristisch en werd ik net te vaak verleid door mooi vertelde passages. Daarom toch nog drie sterren. Maar een volgende keer mag Thijs Goverde de lat voor zichzelf wat hoger leggen om wat standvastiger uit de hoek te komen.

Holland, 2011
ISBN 9789025111656

In Vuurbom toont Harm de Jonge weer waar hij heel erg goed in is: een portret schetsen van een jongere met een serieuze hoek af. Dit keer is het Bram, een jongen die voortdurend grenzen overschrijdt om te kijken hoe ver hij kan gaan. Hij noemt het ‘de wet van de kleine oorzaak en het grote gevolg’. Want daar is hij naar op zoek: hoe kan hij met hele kleine ingrepen anderen zo hard mogelijk pijn doen. Het begint met overrijp fruit achter te laten in de boekentassen van zijn klasgenoten en dan af te wachten om te kijken wie aan wie de schuld geeft. Maar het gaat al gauw verder dan dat. Hij saboteert het slot van de schooldeur om te zien wat het doet met zijn overgevoelige juffrouw Asnevoer. Later stuurt hij in haar naam verdacht goed lijkende liefdesmails naar de directeur. Die mails hangt hij ook nog eens op het grote prikbord zodat Asnevoer helemaal crasht. En hij laat spullen van zijn vrienden verdwijnen. Zoals het medaillon waarin klasgenootje Olivier de foto van zijn overleden moeder bewaart. Later zal hij Olivier chanteren door hem te zeggen dat hij ‘wel iets weet’ van dat medaillon, maar dat hij eerst Oli’s splinternieuwe en dure trein moet hebben.
Kortom, Bram is een jongen waar je als lezer van gruwelt. Zijn psychopathisch karakter wordt trouwens nog eens extra benadrukt doordat hij nauwkeurig in een schrift noteert welk effect zijn daden hebben op zijn slachtoffers.

Harm de Jonge kiest ervoor om Bram te laten bekijken door de ogen van Jimmie. Die Jimmie zit in dezelfde klas als Bram en is eigenlijk de hoofdpersoon in dit verhaal. Maar hij heeft een rol waarbij hij enkel de terreur van Bram kan ondergaan. Jimmie voelt wel aan dat er iets helemaal verkeerd zit, maar hij heeft er geen vat op. En dat is ook de positie die je als lezer van dit boek hebt, waardoor dit verhaal erg confronterend werkt.
Van in het begin van dit boek ligt Jimmie in het ziekenhuis. Het is duidelijk dat er iets ergs is voorgevallen. Iets waarbij Bram zou zijn omgekomen en waaraan Jimmie de schuld heeft. Alleen kan Jimmie zich niet herinneren wat er die fatale avond is gebeurd. De gesprekken met inspecteur Ratelbuis en de verpleegster Agnes geven flashbacks van hoe het allemaal zover is kunnen komen. Beetje bij beetje wordt duidelijk wat voor iemand Bram was en hoe onvoorstelbaar ver zijn terreur wel ging.
In het gruwelijk portret van de gestoorde Bram en de manier waarop hij Jimmie alles laat ondergaan herken je de grote schrijver die Harm de Jonge is.

En toch mist dit verhaal hier en daar kansen. Zo zijn de nevenpersonages niet altijd goed uitgewerkt of geloofwaardig. Jimmies klasgenootje Anna is bijvoorbeeld een rebels gothic meisje van twaalf dat tegen schenen schopt en autoriteit afdwingt. Het had wat minder karikaturaal gemogen. Ook onderliggende thema’s, zoals Jimmie die stiekem verliefd is op zijn klasgenootje Orli, blijven verder nagenoeg onberoerd. En natuurlijk spat de vuurbom letterlijk en figuurlijk uit elkaar in een onontkoombaar en wervelend slot. Al zit dat slot dan toch minder gesofisticeerd in elkaar dan je na het opbouwen van zo een scherpe spanningsboog zou verwachten. De onthulling van wat er die fatale avond is gebeurd, heeft de auteur 130 bladzijden lang achtergehouden. Maar op het einde geeft hij het prijs door het zich Jimmie plots allemaal te laten herinneren. Toch net iets te gemakkelijk, lijkt me.
En waarom volwassen auteurs in hun boeken zo vaak willen uitpakken met muziek uit hun eigen jongere jaren (dit keer is het de muziek van Queen) blijft me een raadsel. Los van dat het in dit verhaal ergens wel een klein beetje functioneel is, vind ik dat toch vooral ruiken naar slecht gelukt populisme.

Maar al deze minpunten halen het boek toch niet onderuit. Dat scherp en confronterend portret van een karaktergestoorde jongere houdt dit verhaal overeind. Dat maakt Vuurbom niet tot de beste, maar toch nog altijd tot een goeie Harm de Jonge.

Van Goor, 2011
ISBN 9789000303298

Is Superhelp! dan een fout boek? Ik kan er gerust mee leven dat een tienjarige dit verhaal leest. Hij zal er niet slechter van worden. Er zijn de laatste tijd ontzettend veel heldenboeken geschreven, maar dit is niet het dertiende van het dozijn. Daarvoor zitten er te veel mooi gebouwde zinnen in, hebben de karakters net iets te veel vulling en zitten er hier en daar toch geraffineerde verhaalideetjes in. Laten we zeggen dat het het twaalfde is…

Maar toch is er iets fundamenteel mis met dit boek. Er staat namelijk Benny Lindelauf op de voorkaft, iets waarvan ik dacht dat het een kwaliteitslabel was. En achteraan het boek staat ook een vermelding die er volgens mij niet had mogen staan, namelijk dat de auteur voor het schrijven ervan kon rekenen op een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds en het Vlaams Fonds voor de Letteren. Kijk, ik ben niet thuis in de interne keuken van beide fondsen, maar toch geloof ik ergens dat wanneer het Fonds een beurs geeft aan Benny Lindelauf, dat ze hunkert naar een nieuw meesterwerk à la Heivisj. Daar is het Fonds toch voor bedoeld, dacht ik. Om auteurs de mogelijkheid te geven zonder onmiddellijk afhankelijk te zijn van verkoopcijfers hun eigen ding te doen. Om grootse prestaties te leveren zonder zich te moeten bekommeren of dit meteen voor een groot publiek toegankelijk is. Het fonds brengt Artistieke Vrijheid, met de nadruk op Artistiek.

En een echt artistiek meesterwerk is Superhelp! niet. Als een tienjarige Superhelp! moet lezen en een twaalfjarige Negen open armen of De hemel van Heivisj, dan zit daar tussenin een wereld van verschil. Die leeftijd kan trouwens geen excuus zijn. Lindelauf schreef voor nog jongere kinderen ooit Door en Door Winter, een boek dat nog ver boven Superhelp! staat.

Mag Benny Lindelauf tussen al zijn meesterwerken door dan niet eens een gemakkelijk boek schrijven? Natuurlijk mag hij dat. Mag hij meedrijven op het succes van de Kinderboekenweek? Uiteraard. Mag hij eens kiezen voor een toegankelijker verhaal en daardoor waarschijnlijk ook een grotere oplage? Wie ben ik om te zeggen van niet.

Maar Bart Moeyaert hoorde ik onlangs het woord hoer in de mond nemen. Hij gebruikte het om zichzelf te beschrijven in de periode waarin hij vragen voor Trivial Persuit verzon om toch een beetje geld te verdienen nadat hij als jonge twintiger zijn ouderlijk nest had achtergelaten. Het klinkt best hard, maar het zegt veel over Bart. Ook toen al vond hij dat hij Grootse Boeken moest schrijven en voelde hij zich ongemakkelijk als hij iets louter voor het geld deed. Op zijn zevenenveertigste is Bart meer dan ooit iemand die vindt dat hij moet doen wat hij zelf wil doen. Niet wat de markt hem oplegt. Zijn boeken getuigen daarvan.

Er zit iets fout met het concept Kinderboekenweek. De Kinderboekenweek is er ter promotie van het Kinderboek. Het is dé kans om kinderen in contact te brengen met het beste uit de jeugdliteratuur. Ik weet niet hoe dat in Nederland zit, maar in Vlaanderen kiest Stichting Lezen, dat de Vlaamse Jeugdboekenweek coördineert, uitdrukkelijk voor de hoogste kwaliteit. Barbara Wyckmans (directrice van HetPaleis in Antwerpen) hoorde ik ooit woorden spreken die me altijd bijgebleven zijn: je moet de kunst niet tot bij de mensen brengen, je moet de mensen tot bij de kunst brengen. En als de Kinderboekenweek kinderen tot bij de boeken brengt, maar tegelijk auteurs ertoe beweegt onder hun niveau te presteren, dan zit er iets grondig fout met het concept van de Kinderboekenweek en de manier waarop boekenmakers met het evenement omgaan.
Als het zo zit, schaf dan beter het thema af en promoot al die mooie boeken die auteurs sowieso schrijven. Zonder dat ze de drang voelen een verplicht nummertje te schrijven om toch maar met die Kinderboekenweekboot mee te mogen.

Rico, Oscar en het bingoraadsel (Andreas Steinhöfel) – 10+ ★★★
Het tweede boek over de diepbegaafde (leuke woordspeling!) Rico en zijn vriendschap met de hoogbegaafde Oscar. Rico observeert enorm veel en geeft in zijn chaotisch denken ook eigen interpretaties aan al wat hij ziet en beleeft. Dat chaotisch denken maakt het wel moeilijker voor de lezer om de aandacht erbij te houden. Je verliest gauw de draad van het verhaal, zeker ook doordat er zoveel personages de revue passeren die niet eens allemaal een grote rol spelen in het verhaal. Het verhaal zelf gaat over de twee jongens die onderzoeken waarom de moeder van Rico vals speelt bij het bingospel, of hoe je een spannend avonturenverhaal kan maken zonder het ver buiten de leefwereld van gewone kinderen te moeten zoeken. Maar dan moet je er wel 229 bladzijden lang je hoofd kunnen bij houden.
(vertaling Ina Vandewijer)

Notizen vom Käptn’s Dinner (Marei Schweitzer) – 4+ ★★★★★
Getipt door Sofie Dewulf op de blog van Villa Kakelbont. Over een cruiseschip met een en al leven en bedrijvigheid. Mensen zwemmen, lezen, dansen en flaneren, maar hét hoogtepunt waar iedereen naar uitkijkt is toch wel het feestelijk galadiner met de riant gedekte tafel. Als lezer zie je echter dat het schip ondertussen steeds gevaarlijker begint te deinen. En dat galadiner, dat belandt dan ook letterlijk in het water.
Wat een heerlijk hebbeding is dit! Een woordeloos prentenboekje, helemaal getekend met een blauwe bic. Een geweldig kijkplezier vol humoristisch leedvermaak. Het geheel ziet eruit als een klein notitieschriftje. Het is bijna jammer dat je de pengroeven in het papier niet kan voelen.
Moraal van dit betoog: laat iemand dit gauw in het Nederlands uitbrengen. Een vertaler is al niet echt nodig.

Kleine Man en God (Kitty Crowther) – 5+ ★★★★
Een ontmoeting tussen Kleine Man en God. Veel heeft het allemaal niet om het lijf: ze wandelen een beetje, praten wat, eten samen een omelet, zwemmen een beetje en tussendoor haalt God wat trucjes uit. Maar wat is dan wel de grote kracht van dit boek? De gezelligheid, de geborgenheid, die vriendschap die niet veel nodig heeft, dat elkaar aanvoelen, elkaar graag mogen zonder veel woorden. Dat spat werkelijk van de bladzijden.
(vertaling Siska Goeminne)

Toen kwam Sam (Edward van de Vendel) – 9+ ★★★★
Een hond komt op een dag letterlijk binnengewandeld in het leven van een Canadees gezin. Voor de nuchtere lezer een gewone hond, maar niet zo voor Kix, Emilia en hun ouders. Zij besluiten de hond te houden, of zoals ze het zelf zeggen: de hond besluit hen te houden. Maar er is wel een probleem: want de hond is natuurlijk al van iemand. Die eigenaar wordt verpersoonlijkt in een norse betweterige oude boer en zijn zoon, een gestoorde junkie. Dat leidt tot spanningen die uiteindelijk heel hoog oplopen tijdens een donkere, beklemmende nacht. Edward van de Vendel slaagt erin om gewone dagdagelijkse dingen toch enorm veel spankracht mee te geven. Ik moest zelfs even aan Bart Moeyaerts Blote handen denken. Bovendien vervlakt hij dit niet tot een strijd tussen goed en kwaad, maar durft hij zijn personages – aan beide kanten – te nuanceren.

Waarom lig jij in mijn bedje? (Joke van Leeuwen) – 1+ ★★★★
Een peuter, knuffels, kat en hond gaan elk op zoek naar hun eigen plekje om te slapen. Maar telkens ligt een ander op hun plaats. Die wordt dan doorgestuurd naar zijn eigen bedje, waar weer een ander in ligt. Uiteindelijk valt alleen het kleinste knuffeldoekje buiten de boot. Dit repetitief verhaaltje is gegoten in een ingenieus uitklapboek waar net op het scharnierpunt wordt omgedraaid en als het ware terug wordt gebladerd in het verhaal. Want natuurlijk is er toch ook voor dat knuffeldoekje een plek. Op het einde zwaait het trots en blij naar de lezertjes: “KIJK DAN! KIJK DAN! Ik lig HIER!”

Hotel Tussentijd (Lisa Boersen) – 9+ ★★★★
Een meisje van negen sluit zich op op het toilet. Plots begint het licht te knipperen, valt het uit en springt het weer aan, maar nu is het groen. Dit is het eerste hoofdstuk van dit boek. In het tweede tot vierde hoofdstuk gebeurt hetzelfde met een minister, een deftige dame en een dik jongetje van twaalf. Eén ding hebben ze alle vier gemeen: ze schamen zich diep voor iets. En wanneer ze de wc-deur openen blijken ze in Hotel Tussentijd beland te zijn, een hotel waar je een dag extra cadeau krijgt, zodat je even op adem kan komen voor je weer met je schaamtegeval de echte wereld in moet stappen.
Lisa Boersen bouwt rond een origineel idee een luchtig, humoristisch, herkenbaar en vlot verhaal. Van de eerste bladzijde al is dit een leuk boek. Dan vrees je alleen maar dat het halfweg ergens in elkaar zal stuiken of dat de plot het zal laten afweten, maar dat gebeurt helemaal niet. De auteur neemt niet echt veel risico’s. Ze hanteert een degelijke stijl die terug doet denken aan de jaren van Annie M.G. Schmidt, maar die het in deze tijd blijkbaar nog steeds prima doet. Je zou haar kunnen aanwrijven dat ze op het einde wat te veel haar best doet om alles op zijn plaats te laten vallen, maar dat doet niks af van dat dit boek toch helemaal overeind blijft. Het is een verademing dat we zulke boeken anno 2011 nog kunnen lezen.

Prikkeldraad

Het jongetje op de maan (Alice Brière-Haquet en Célia Chauffrey) – 5+ ★
Soms sla je een prentenboek open omdat de vormgeving en de illustraties uitnodigend zijn, maar blijkt het toch een regelrechte afknapper. Een jongetje vindt zijn mama zo lief dat hij haar een origineel cadeau wil geven: een stukje van de maan. Dat gaat natuurlijk niet vanzelf, ook niet als iedereen hem wil helpen. Hoe het uiteindelijk toch lukt de maan te pakken te krijgen wordt in dit boek niet echt duidelijk.
Dit verhaal bevat alleszins een portie zeemzoeterigheid te veel. Verder storen de niet-vloeidende, gekunstelde en kromme zinnen, overigens in erg zwak rijm. Of dat nu bij de auteur of bij de vertaling fout is gegaan is niet echt duidelijk. In de colofon is niets terug te vinden over een vertaler, waardoor ik me durf af te vragen of ze bij Zirkoon de vertaling wel eens overlaten aan een student met een vakantiebaantje. Vertalen is toch een vak apart, niet?

Opa en het geheim van de smokkelaars (Peter Olov Enquist) – 10+ ★★★
Peter Olov Enquist is een geboren verteller. Over naar de hemel gaan als je dood bent schrijft hij als: “Ze is uitgedampt. Ze rent nu rond in het blauwe dal met de vossenbessen en de waterval.” Hij heeft zo zijn verteltrukendoos die hij erg vaak gebruikt, maar dat stoort niet echt. Zo zal hij bij een cliffhanger haast altijd languit beginnen uitweiden om de spanning hoog te houden.
Als extraatje geeft hij een kritische blik op zichzelf als personage (Hij speelt zelf de opa die de expeditie leidt, maar er in werkelijkheid zonder zijn kleinkinderen niet veel van terechtbrengt.)
Het verhaal zelf is helaas weinig origineel. Een groep kinderen en hun opa ontdekken een bende drugkoeriers, die ze vervolgens weten te overwinnen met de hulp van een hond, een wolf, een beer, een slang en de politie. Wat dat betreft stijgt dit avonturenverhaal niet boven de brede grijze middelmaat uit. En dat is jammer. Want van een goed verteller mag je toch ook verwachten dat zijn verhaal sterk is.
Vier sterren voor het vertellen, twee sterren voor de inhoud.
(vertaling Erica Weeda)

Engelenmoord (Wendy Stroobant) – 14+ ★★★★
Een donkere schuur. Een geïmproviseerde arena. Een tiental toeschouwers in deftig pak en een masker voor hun gezicht. Een klein meisje met een pistool op haar gericht. En twee jongemannen die elkaar niet kennen. De twee moeten met elkaar vechten tot de dood. Dat is de openingsscène van dit boek. En daarmee is de intrige gewekt, want je zal het boek moeten uitlezen vooraleer je te weten komt wat hier aan de hand is. Wendy Stroobant haalt er verder nog een geest bij die voortdurend blijft opduiken. Een Russische gravin. Ook nog jongetje dat meent dat hij een engel is. En een veel te vriendelijke jonge advocaat – tevens verkiezingskandidaat – waarbij je aan je water voelt dat er iets niet in de haak is, doorkruist voortdurend het leven van het hoofdpersonage (een zestienjarig meisje.) Het boek heeft de juiste sfeer. Verhalen over het einde van de negentiende eeuw spelen zich trouwens altijd af in een donkere, natte herfst of een koude, besneeuwde winter. Maar het werkt allemaal uitstekend. Want dit boek grijpt je van begin tot einde vast.
Heel af en toe speelt het toeval een iets te grote rol, maar uit dank voor zoveel spanning en intrige neem je dat er maar bij.

Hoe word ik een superheld? (Gideon Samson) – 9+ ★★★
Een pseudo-informatief boek dat je het best kan omschrijven als een mengeling tussen prettig gestoorde nonsens en een portie filosoferen met kinderen. Het informatieve – een handleiding om een nieuwe Superman te worden – moet je vooral niet al te serieus nemen. Voor wie houdt van een nonsensboek is dit zeker een schot in de roos. Maar persoonlijk had ik liever gehad dat Gideon Samson een beetje meer geprobeerd had om à la Jan Paul Schutten op een prettige manier ook echt iets interessants te vertellen.

Vrolijk (Mies van Hout) – 3+ ★★★
Mies van Hout zocht twintig gevoelens en tekende bij elk gevoel een vis. Dat resulteert in een heerlijk kijkboek. Door de felkleurige vissen op een zwarte achtergrond waan je je meteen in een diepe zee. Elke vis roept bovendien een eigen verhaal op.
Over het algemeen passen de illustraties prima bij de gekozen emoties. Af en toe werkt het niet helemaal, maar emoties als dapper of verlegen werken misschien beter als je er een tweede vis als antagonist bij tekent. Maar dat is nu eenmaal niet de keuze van Mies van Hout. Mooi is ook dat Mies subtiele verschillen (zoals het introverte boos tegenover het extraverte kwaad) toch heel treffend weergeeft.

Wessel van Texel (Erik van Os, Elle van Lieshout en Loes Riphagen) – 5+ ★★★
Een prentenboek over een ram op Texel die er letterlijk graag op los ramt. Hij is de schrik van alle dieren. Maar wanneer de blonde ooi Bessie zijn gevoelsleven komt verstoren, treft hij eindelijk zijn gelijke. Origineel verhaal, wat kwajongensachtig, en in versvorm. Dat laatste is dan wel het tere punt van dit boek. Zinnen als Zijn poten wezen naar de lucht. ‘Hé, help me!’ klonk ’t met een zucht. kan je moeilijk sprankelende verzen noemen.

Op een dag was de liefde moe (Paul Verrept en Tim Van den Abeele) ★★
Op een dag was de liefde moe. Ze kon echt niet meer. Die liefde wordt voorgesteld door een vrouw/huisvrouw/moeder. Ze gaat naar buiten en zijgt moedeloos neer op straat. Er passeren wat individuen: een wolf, een man met een vogelkop, een prins… Maar niemand kan haar helpen. Twee kinderen besluiten haar te begraven en uiteindelijk kiest de liefde toch weer voor het leven.
Dit verhaal is er helaas metaforisch zo ver óver dat het bijlange niet meer geloofwaardig is. Het is niet duidelijk wat de auteur bezielde. Mij lijkt het de metafoor om de metafoor.
Wat me absoluut wel beviel waren de illustraties van Tim Van den Abeele. Vooralsnog onbekend, poulain van het KASK, en met veel potentieel. Beklemmende illustraties, ingetogen en gevoelig, vol met verticale lijnen die nog meer een druilerige sfeer oproepen. Graag meer van hem!

De laatste zomer van de krijgers des doods (Francisco X. Stork) – 14+ ★★
Ze kwamen in een buurt met kleine huizen met rode pannendaken. In de voortuinen lagen skateboards, fietsen en plastic speelgoed, achteloos neergegooid. Drie meisjes van Josies leeftijd waren aan het touwtjespringen. Twee meisjes draaiden en zongen een versje terwijl het derde sprong. Terwijl ze langsreden volgde Josie alle bewegingen van de meisjes nauwlettend.
Een scène die goed de langdradigheid van dit boek typeert. Over een halve seconde die het ongeveer duurt om met de wagen de meisjes te passeren, schrijft de auteur zinnen vol. Bovendien is het vaak informatie die er niet toe doet.
Wat er wel toe doet is de wat moeilijke vriendschap tussen Pancho, een adolescent die na zijn moeder en vader ook zijn zwakzinnig zusje verloor, en D.Q., een terminale kankerpatiënt. Hoewel ze erg verschillend zijn, zoeken ze allebei naar een manier om met leven en dood om te gaan. D.Q. moet voor een behandeling van de laatste kans naar een ziekenhuis in Albuquerque. Hij vraagt Pancho om hem te vergezellen. Pancho wil enkel mee omdat hij zo hoopt wraak te nemen op Robert Lewis, een jongeman die het laatst met zijn zusje gezien werd. Hij is ervan overtuigd dat Lewis zijn zusje vermoord heeft en is van plan hem te doden. Toch voel je al van in het begin aan dat hij het uiteindelijk niet zal doen. Het slot is dan ook verre van verrassend.

Mijn opa en ik en het varken Oma (Marjolijn Hof) – 8+ ★★★★
Na prachtige dingen geschreven te hebben voor kinderen van boven de tien (Een kleine kans, Moeder nummer nul), probeert Marjolijn Hof het nu voor jongere kinderen. En opnieuw slaagt ze met verve.
Dit is het verhaal van een meisje en haar opa (op het varken Oma na wordt er zelfs geen ander personage genoemd in het boek). Onder de twee bestaat een warme vriendschap. Ze zijn bondgenoten, soulmates. Zit de een met een zot idee, dan gaat de ander daar graag in mee. Dat levert een heleboel absurde situaties op, waarbij de fantasie van de twee hoogtij mag vieren.
Zonder het te pretenderen, bevat dit verhaal toch ook heel wat diepere laagjes. Zo voel je dat het meisje op een scharniermoment zit: ze wordt stilaan te oud voor de fantasie van haar opa, wat haar doet balanceren tussen genieten en zich ervoor generen. En ook voel je een soort melancholie, een gemis. Ze gaan toch niet voor niets een varken halen dat ze Oma noemen?

De Melkweg (Bart Moeyaert) – 11+ ★★★★
Een bevreemdende plek, een zwoele zomer, maar vooral toch een sfeer die tijdloos en plaatsloos lijkt. Het zijn de typische Moeyaertingrediënten. De Melkweg kan geen betere metafoor zijn voor die setting. Ook typisch Moeyaert is dat afwegen van elk woord, waardoor hij spaarzame, maar sterk geladen zinnen overhoudt. En waar het over gaat? Dingen die vooral door het hoofd van drie kinderen – twee jongens en een meisje – spelen: erkenning, aantrekking, afstoting, verwachting. Dingen die op het eerste zicht banaal zijn. Al moet je dat natuurlijk niet aan Oskar, Geesje en Bossie zeggen. Voor hen zijn hun problemen en verlangens écht.

Coolman en ik (Bertram & Schulmeyer) – 9+ ★★
Over een jongetje met een ingebeelde vriend, een soort mislukte Superman. Het jongetje Kai heeft een haat-liefdeverhouding met de imaginaire Coolman. Humor is het hoofdingrediënt van dit boek, waarbij Kai als aangever fungeert en Coolman als komiek de eigenlijke grappen levert. De verhaallijn is niet echt bijzonder, maar qua schrijfstijl zit het dan wel weer goed. Het zwakke punt is dat de grappen soms afglijden naar gemakkelijke slapstick en dat de makers uiteindelijk in de populistische val van de overdrijving trappen.

Elvis (Taï-Marc Le Thanh en Rébecca Dautremer) – 8+ ★★★
Een prentenboek, gebaseerd op het leven van Elvis Presley. De elementen die uit Elvis’ echte leven zijn geplukt zijn de arme komaf, zijn liefde voor Priscilla (al klopt de manier waarop hij haar ontmoet niet), het peterschap door Kolonel (Tom Parker)… Op andere punten kiezen de makers duidelijk niet voor de historische waarheid. Het beste voorbeeld hiervan is hun keuze voor het uiterlijk van Elvis. Op sommige prenten lijkt Elvis zelfs een kleurling, iets wat destijds zeker niet door iedereen aanvaard zou worden.
Hoofdthema is het leven van een jongeman die van niets uiteindelijk heel succesvol wordt, maar desondanks toch niet gelukkig is. Vooral die kwetsbaarheid, die onzekerheid en die angst zijn magistraal in de prenten weergegeven. De literaire zinnen zijn echter niet altijd even spontaan en komen soms zelfs geforceerd over. Als je het einde los ziet van de echte historie van Elvis Presley – in het verhaal gaat Elvis uiteindelijk gewoon terug naar huis – dan is dat slot toch wat zwak als plot voor een prentenboek.

De laatste zomer van de krijger des doods: vertaling Aleid van Eekelen-Benders
Coolman en ik: vertaling Merel de Vink
Elvis: vertaling Edward van de Vendel

De duif die niet kon duiken (Edward van de Vendel en Alain Verster) – 8+ ★★★★★
Laat het meteen duidelijk zijn: dit boek is een klepper van formaat. De drie belangrijkste redenen, in opklimmende volgorde:
1. Je neemt een gevoel dat haast elk kind wel kent: Iedereen kan het, behalve ik. Je kadert het in als een examen om het nog fatalistischer van aard te maken en maakt er ten slotte een hoogst originele setting van: de duivenwereld. Huh? Jawel! Een jonge duif moet meedoen aan een verplichte proef afduiken. Terwijl de een na de ander slaagt, spoken allerlei doemscenario’s door zijn kop. Wanneer hij dan uiteindelijk toch aan de beurt is, bakt hij er inderdaad niets van. En toch wordt hij door iedereen op handen (pootjes) gedragen. Want hij heeft de visie op het zoeken naar eten voorgoed veranderd.
2. Edward van de Vendel geeft die duivenwereld schitterend vorm. Je gelooft meteen de wereld die hij schetst. De duivenwereld is een gezellige minimaatschappij. Zijn duiven hebben gevoelens en menselijk drijfveren. Duiven moedigen elkaar aan, maar zijn ook streng voor mekaar. Ondertussen wordt boven- en onderaan elke bladzijde steeds met dezelfde dreunende woorden verder afgeteld naar het fatale moment voor onze jonge duif. En dan die namen: Telemark, Roboduif, Gellicum, Dikke Tex, Jari L, Duits Pruisen… Daar alleen al lik je duimen en vingers van af.
3. En dan komen we bij de grootste troef van dit prentenboek: de illustraties. België heeft al een uitgebreide schare grote tekentalenten. Voeg daar maar meteen Alain Verster aan toe. Dit is pas Versters eerste boek, maar wat doet dit smaken naar meer! Dat hij les heeft gekregen van Carll Cneut zal niemand verbazen. Die zin voor compositie en dat oog voor het kleinste detail heeft hij ongetwijfeld van hem. Maar toch heeft Alain Verster een eigen, nooit geziene stijl. Een beetje wazig, dromerig. Wat bevreemdend ook door nostalgische foto’s van kinderhoofden te verwerken in zijn tekeningen. En toch zitten er heel veel emoties in verwerkt. Verster gebruikt een sober kleurenpalet, maar dan in alle mogelijke schakeringen. Die kleuren stralen een zekere rust uit, zo’n beetje de sfeer van een late namiddag op een warme lentedag. Maar de onderwerpen hebben dan weer iets bedrukkend en somber, zoals we ook zien bij Kaatje Vermeire. Zoveel tekeningen over hetzelfde gegeven, en toch zijn ze allemaal anders. Geen spek voor ieders bek. Maar een delicatesse voor literaire fijnproevers. Voor die fijnproevers is het proeven, smaken, verbazen en genieten.

Driedelig paard (Ted van Lieshout) ★★★★
Ted van Lieshout experimenteert hier met een nieuwe dichtvorm: het blokgedicht. De blokgedichten lezen niet echt als gedichten – eerder als een soort cursiefjes – maar ik heb begrepen dat dat ook niet echt de bedoeling is. De idee is dat je aan de vorm van de tekst niet kan afleiden waarover het gaat, wie het heeft geschreven of voor wie het bedoeld is. De woorden moeten volledig voor zichzelf spreken. Die woorden gaan dan over een oma die knabbelende kinderen aan de voordeur vindt, een meisje dat voor haar verjaardag alvast een derde van een paard vraagt of een set lepeltjes die het allemaal beu zijn in de la bij de vorken te moeten liggen. Verwijzingen naar bekende sprookjes zijn nooit ver weg. Vaak zijn het kleine details die de ziel van een stukje blootleggen. De blokgedichten lezen vooral luchtig en ontlokken met regelmaat een gniffel. Maar ook een vleugje melancholie en een portie maatschappijkritiek worden niet geschuwd.
Af en toe zondigt Ted van Lieshout wel zelf tegen zijn principe door op de achtergrond schaduwbeelden te tonen die buiten de tekst om toch iets over de inhoud onthullen.
De blokgedichten worden afgewisseld met een ander van Teds uitvindingen: beeldsonnetten. Zoals de oude dichtvorm, maar dan niet met woorden maar met beelden. Het ziet er niet meteen naar uit dat van Lieshout met dit boek een nieuw pad heeft geëffend voor andere auteurs en illustratoren. Ik zie niet zozeer iemand anders blokgedichten en beeldsonnetten creëren. Maar van Lieshout stelt het begrip vorm in vraag, en daar gaat het om.
En een doelgroep voor dit boek? Euh… ik hou het op volwassenen die graag jeugdliteratuur lezen.

Ensor de grote maskerade (Marije Tolman) – 5+ ★★
Een kennismaking met de schilder Ensor in een prentenboek. Marije Tolman is een verdienstelijk illustrator, maar dit boek mist een goede schrijver. Er worden wat geforceerde bokkensprongen gemaakt om zo veel mogelijk het hele oeuvre van Ensor te kunnen overlopen. Maar een mooi verhaal is het daardoor niet. Bovendien blijft naar mijn gevoel het boek te lang hangen in minder interessante periodes van Ensors carrière.

Hoe Paul (per ongeluk) de poot van Piet brak (Marion de Man en Jonathan van het Reve )– 4+ ★★
In 1971 vond Jan Wolkers op het strand een scholekster met een gebroken poot en verzorgde haar. Dat was vast leuk voor Jan Wolkers. Misschien was het ook leuk voor de scholekster. En wat een leuk idee voor een prentenboek, moeten Marion de Man en Jonathan van het Reve gedacht hebben. Maar dat is het helaas niet. Als verhaal is dit gegeven gewoon veel te mager. Daardoor is dit boek een slag in het niets. Bovendien is de tekst niet meer dan het aan elkaar hangen van de ene zin na de andere.
Een echt kinderboek schrijven is toch wat anders. Jammer, want de prenten van Marion de Man konden me echt wel bekoren.

Ik heet Olivia en daar kan ik ook niks aan doen (Jowi Schmitz) – 10+ ★★★★
Er zijn al tig boeken verschenen over een tienjarige die samen met de overgebleven ouder de dood van de andere ouder probeert te verwerken. En toch lijkt dit allerminst het zoveelste in de rij.
Schmitz zet het hoofdpersonage Olivia ijzersterk neer: ze is spontaan, eigenwijs, en slaagt erin dingen vaak beter te doen dan haar vader. We lazen al eerder over zulke meisjes (Polleke van Guus Kuijer en Kiek van Marjolijn Hof), maar ze blijven heerlijk om in boeken te ontmoeten. Ondanks de bijdehandse meid is dit toch ook een erg gevoelig verhaal (wie niet geraakt wordt door de laatste momenten tussen moeder en dochter heeft een stenen hart). En voorts valt de mooie en vlotte taal van de schrijfster op, die vaak met heel originele verwoordingen uit de hoek kan komen. Al deze elementen geven toch het gevoel dat dit boek een kop boven de meeste van zijn soortgenoten uitsteekt. Graag meer jeugdboeken van Jowi Schmitz!

Huisbeestenboel (Loes Riphagen) – 3+ ★★★
Een woordenloos boek waarin je eerst vader en dochter uit huis ziet vertrekken. Vervolgens komt alles wat dier is (huisdieren, dieren in boeken en schilderijen, ongedierte…) tot leven en zet het hele huis op zijn kop. Voor elk beest zet Riphagen een eigen verhaallijn uit. Het is als ‘lezer’ vaak goed kijken en zoeken om te kunnen volgen.
Niet erg origineel van opzet, maar het kijkplezier maakt alles goed.

Een zoen, alles voor een zoen (Stefan Boonen en Marja Meijer) – 4+ ★★★
Een verhaal over een prins die wil weten hoe het voelt te kussen. Na een hele zoektocht naar de juiste zoen valt de prins uiteindelijk voor een van zijn vrouwelijke dienaren. Boonen kiest ervoor om de taal en de omgang tussen de personages nogal volks te houden. De dienaren spreken hun prins bijvoorbeeld aan met baas. Maar daardoor mist het wel de lyriek die bij een sprookjesachtig prinsen- en prinsessenverhaal past.

Konijntjesbrood (André Sollie) – 6+ ★★★★
Ook een koninklijk verhaal, maar dan een met serieuze meerwaarde. Dit verhaal bulkt van het verlangen van een koning en een koningin naar een kind. Alleen komen ze niet overeen: de koningin wil een konijn, de koning een eekhoorn. Humoristisch en origineel van opzet. Maar het is vooral proeven van de taal. Koningin en gemaal spreken met elkaar in rijmvorm. De bindteksten zijn lyrisch en sappig. De typische Sollie-illustraties zijn suggestief en vullen het verhaal perfect aan.

Vliegensvlugge vlieg (Michael Rosen en Kevin Waldron) – 3+ ★★★★
Een heel eenvoudig gegeven: een vlieg ambeteert een na een een aantal veel grotere en gevaarlijke dieren, maar niemand kan hem te pakken krijgen. Ook de uitvoering berust op aloude principes: de kracht van de herhaling (dezelfde woorden worden, met lichte variatie, bij elk dier herhaald) en hier en daar een stout woord (Vliegensvlugge vlieg ziet telkens een nieuwe kont). Maar het moet gezegd: het plezier spat van dit boek af. Niet in het minst door het hoge gehalte aan ondeugendheid. Dat de lilliputter de grote reuzen telkens te slim af is, is voor kleine kinderen heerlijk om zich mee te identificeren.
In de grote en knappe tekeningen speelt illustrator Kevin Waldron voortdurend met camerastandpunten, waardoor het contrast tussen de nietige vlieg en de enorme dieren nog meer uit de verf komt.

Een vader voor altijd (Dolf Verroen) – 10+ ★★★
Dolf Verroen schrijft het verhaal van Ruben en zijn doodzieke vader vanaf het moment waar bij de vader kanker wordt vastgesteld tot na de begrafenis. Hoewel dit een erg gevoelig onderwerp is, schrijft Verroen het in zijn typische stijl: erg direct en onverbloemd. Daar moet je dan wel van houden. Maar hij slaagt er zeker in een beklijvend verhaal te schrijven.
Toch een groot punt van kritiek: wat een lullige omslag! Die ziet eruit alsof het boek dertig jaar geleden verschenen is.