“Op een dag was de liefde moe” gaat over de liefde. De liefde die moe is, en dat merk je wanneer je het verhaal binnenstapt. De vrouw verlaat haar gezin, met man en kinderen, die daar helemaal niet blij om zijn. Misschien hoor je zelfs de filmspoel draaien, wanneer het heel stil is. Want het boek leest als was het een film die zich afspeelt ergens in Amerika, wanneer je de huizen langs de weg bekijkt. Je raakt gewoon niet uitgekeken op de vrouw die haar huis heeft verlaten, en moe op haar knieën op de weg zit. Zij symboliseert de liefde.

Helaas heeft “Op een dag was de liefde moe” de tekst van Paul Verrept niet nodig. Verrept speelt met woorden en zegswijzen als “De moed zinkt de liefde in de schoenen”, of “[de liefde] denkt vast dat niemand om haar geeft. De tekst doet de illustraties namelijk wat oneer aan, omdat die illustraties zo krachtig en detaillistisch zijn. Ik hoef niet te lezen dat de liefde nog een eindje kruipt, en echt niet meer verder kan. Dat het eigenlijk geen gezicht is. Dat ze zomaar ligt. En dat voor iemand die stresskrampen krijgt van prentenboeken zonder tekst, het wil wat zeggen. Sorry Paul Verrept. Dat er een hongerige wolf voorbijkomt, en vindt dat er weinig vlees aan de liefde zit, omdat ze mager is geworden, ik moet dat allemaal niet lezen.

Dat de mussen een liedje fluiten, en ik daar dan een mens met een vogelkop zie zitten, dat wil ik dan weer wel graag lezen, dat vat de prent ook treffend samen. De vogel zorgt voor enige vrolijkheid in het donkere gegeven dat de liefde moe is.

De prins kust haar als gek, maar ze wordt niet wakker. Ze is dood. Op twee grote prenten, van mannen met heldere ogen, vrij donker geschetst, kunnen we lezen dat het lang duurt, maar dat de liefde geduld heeft.

Twee kinderen, een jongen en een meisje, brengen de liefde eten, drinken, en een boek. Ook een deken, dat moet helpen tegen de kou. Ze graven een kuil, waar ze haar voorzichtig in leggen. Het boek, eten en drinken: voor als de liefde trek krijgt.

De liefde overwint, soms, en dat brengt de hoop weer terug. De hoop op betere tijden. En het is waar: de liefde wandelt na een tijd haar huis weer in.

Ik wil het even over leeftijdsindicaties hebben. Overal in de recensies die ik over het boek lees, krijgt het boek een 8+ label, of heel soms een 6+ label. Een zesjarige haalt misschien, heel misschien iets uit de tekst, maar zal niks kunnen met de illustraties, terwijl deze net essentieel zijn. Het is gewoon heel erg jammer voor dit juweeltje, als het niet ontdekt zou worden, omdat het tussen de kinderboeken verstopt of zelfs ondergesneeuwd zou raken.

Maar ik ben de laatste om in hokjes te gaan denken, al zou ik het boek eerder aan een 14+er cadeau geven. Een 14+er die het gewend is om veel te lezen. Of aan een volwassene die ik een warm hart toedraag. Anderzijds: als ik een zes- of achtplusser, ook bij de Eenhoorn staat het boek onder deze categorie, onder mijn hoede krijg, en hij of zij – al is het maar een blik werpt – omdat “Op een dag was de liefde moe” een groot formaat boek is, bijvoorbeeld – zal ik hem of haar niet tegenhouden om deze parel te ontdekken. En misschien ben ik dan wel helemaal mis, en vind mijn acht- of zesjarige het boek wél helemaal geweldig.

Op een dag was de liefde moe / Paul Verrept, Tim Van den Abeele.- Wielsbeke : De Eenhoorn, 2011.- 32p.: ill.- ISBN 978 90 5835 692 2

De Vindeling van Wammerswald (Stefan Boonen) – 9+ ★★★★

Toegegeven, dit boek is al meer dan een half jaar geleden verschenen. Erg snel ben ik dus niet met deze recensie. Maar zoals dat met de boeken van Stefan Boonen vaak gaat, dreigde ook dit verhaal onopgemerkt te blijven. Onterecht deze keer, want De Vindeling van Wammerswald verdient absoluut aandacht.

Stefan Boonen brengt met zijn verhaal over een meisje dat het in haar strijd voor de natuur opneemt tegen een paar slechte en kortzichtige volwassenen niets nieuws, maar de manier waarop hij dat doet wekt grote bewondering.

Op een dag spoelt er en meisje aan op het strand van het dorpje Wammerswald. Het meisje herinnert zich haar naam niet, of ze wil niets meer met haar verleden te maken hebben. Daarom wordt ze de Vindeling genoemd. Al gauw sluiten de meeste inwoners van Wammerswald haar in het hart. De garagist, de dokter en de bakkersvrouw met haar elf zonen willen haar zelfs graag in huis halen. Om uit te maken bij wie ze zal gaan wonen, gaat ze bij ieder van hen eerst een poosje logeren. Ze smeedt vriendschappen met kinderen uit het dorp en met volwassenen, terwijl het bij sommige anderen dan weer niet echt klikt.
Maar de Vindeling is er niet het meisje naar om ondertussen stil te zitten. Ze bevrijdt de beer die door de boswachter gevangen werd genomen en neemt het op tegen een meedogenloze projectontwikkelaar die half Wammerswald wil ombouwen tot een pretpark. En bovendien duikt ook haar tirannieke tante Idaliek, voor wie ze al die tijd op de vlucht was, weer op.

Sterke meisjes die het met succes opnemen tegen onrechtvaardige volwassenen zijn in de jeugdliteratuur niet nieuw. We kennen bijvoorbeeld Pippi Langkous en Tonje van Maria Parr. Het zijn stuk voor stuk een beetje eenzaten, of ze omringen zich met een paar vriendjes waar ze qua durf, zelfstandigheid, kracht en slimheid toch ver bovenuit steken. Ook de Vindeling is zo een meisje. Maar Stefan Boonen geeft zijn hoofdpersonage veel minder bloot dan Astrid Lindgren of Maria Parr dat doen. Niet alleen kennen we haar naam niet en weten we niet hoe ze in Wammerswald terechtgekomen is, maar Boonen laat ook niet altijd in haar hoofd kijken. Dat maakt dat er rond de Vindeling een mysterieuze waas blijft hangen die heel goed werkt voor dit verhaal. De sfeervolle, maar minimalistische tekeningen van Tom Schoonooghe versterken dat gevoel.
Boonen legt dan weer wel heel erg de nadruk op de nevenfiguren. Daardoor is dit boek toch veel meer het verhaal van een dorp. Het is de dynamiek van een klein dorp waar alles zijn gangetje gaat, maar dat snel wakker schiet als daar aanleiding toe is. Verhalen gaan er van mond tot mond. Mensen hebben een mening over grote en over onbenullige dingen. Dorpspersonages worden met hun groot- en kleinheden geschilderd. Wanneer de gewone orde wordt verstoord (door een aangespoeld meisje, een ontsnapte beer of de komst van een pretpark) veranderen de verhoudingen in Wammerswald. Dat maakt van De Vindeling een veel rijker boek dan een simpel avonturenverhaal met een jonge heldin.

Bovendien toont Stefan Boonen dat hij een uitstekend verteller is. De vertelkracht, die overigens 168 bladzijden lang staalhard overeind blijft, is de grote sterkte van dit boek. Geen groot getover met woorden, maar vlot vertelde, rake zinnen. Met gedoseerde en fijnzinnige humor. Bovendien laat Boonen heel wat voor tussen de regels, zonder dat het daardoor moeilijk wordt. Zoals bijvoorbeeld in de scène waar de Vindeling bij de bakkersfamilie met de elf zonen op bezoek komt:

Toch was het of haar stem aan de keukentafel anders klonk. Dichterbij. En of ze mooi was, nu ja. Daar dachten ze alle elf een beetje anders over. Willem durfde amper in haar ogen te kijken. Zo lief, zo fonkelend. Finn wilde voortdurend aan haar krullen voelen. Bart hield het meest van haar wangen en Zebbe vond haar eigenlijk een beetje mager.
Maar mooi?
Zoals in sprookjes of in die flauwe, overdreven, slappe verliefde verhalen met vlinders in buiken en kriebels hier en daar… Op die manier mooi?
Laten we zeggen dat de jongens niet de tijd hadden om erover te peinzen.
Want daar zat ze.
Aan hun keukentafel. Op een dinsdag.

Of hij speelt met taal. Bij de bakkersvrouw die voelt dat haar zonen iets bekokstoofd hebben, rinkelt een Mama-Alarm. En heel leuk is bijvoorbeeld ook hoe hij na de waarschuwing van agent Willy “Ge had (door de beer) wel opgevreten kunne weurden!” dat opvreten meteen in een andere context plaatst.

Vertellen als dit is een echte kunst. En Stefan Boonen beheerst het schitterend. Bovendien verzwakt hij nooit. Door zijn vertelstem slaagt hij erin van al die dorpsbewoners mooie genuanceerde portretjes te maken, waarbij elk figuur weer uniek is. Met humor, een beetje gelaagd en met de nodige karikatuur. Alleen de slechteriken (tante Idaliek en meneer Waltz, de projectontwikkelaar) tekent hij iets te duidelijk zwart-wit. Zij laten maar weinig aan de verbeelding over. Maar laat dat dan het enige minpuntje zijn.

Stefan Boonen heeft met De Vindeling niets vernieuwends gebracht. Zowel qua personages als qua thema of vertelstijl bewandelt hij bekende wegen. Maar hij doet dat wel ontzettend goed. Dat maakt van De Vindeling van Wammerswald een boek waarvan het van de eerste tot de laatste bladzijde heerlijk smullen is. Als binnenkort de lijstjes voor de grote jeugdliteratuurprijzen worden bekendgemaakt, dan hoort De Vindeling daar ergens tussen te staan.

Stefan Boonen is een schrijver die door recensenten niet vaak wordt opgemerkt. Ook nu waren het in eerste instantie de vormgeving en illustraties die me overtuigden De Vindeling van Wammerswald toch te lezen.
Boonen is zo een typische veelschrijver die op zich wel aardige dingen schreef, maar zonder daarbij echt risico’s te nemen. Dat deed de indruk ontstaan dat zijn boeken nooit de middelmaat zouden overstijgen. Misschien is dat onterecht. Misschien is hij in al die jaren wel behoorlijk gegroeid. En het zou eerlijk zijn als we ook zijn vorige boeken zouden gaan lezen. Maar dat ga ik niet meer doen. Laten we afspreken dat we vooral heel benieuwd zijn naar wat hij hierna gaat brengen. Stefan Boonen, graag meer van dit!

Manteau 2011
ISBN 9789022325971

“Niet helemaal alleen” is een feestje van een boek. Lars is een jongetje van vlees en bloed, met angsten die kinderen eigen zijn, wanneer er zich iets nieuws aandient, iets onbekends, in dit geval alleen naar school moeten lopen. In het donkere bos zijn op de prenten die een en al groen zijn, allerlei donkere schaduwen zichtbaar, die de angsten van Lars symboliseren. De lezer kan zich Lars’ angsten goed voorstellen. Lefja kan Lars’ angsten even wegnemen, maar voor Karo is Lars toch banger, en dat merk je. Samen symboliseren ze de fantasie van een kleine jongen, die prachtig vormgegeven werd, compleet met rugzakje en warm ingeduffeld. Lars wordt niet levensecht geschetst, hij blijft meer een tekenfiguurtje, in zachte kleuren, en grote verwonderde ogen, waarin de angst doorheen schemert: het bos is ook zo groot!

Willem Ouwerkerk maakte van deze Noorse parel de Nederlandse vertaling. Het gebruik van ’t en ‘r vind ik minder geslaagd, en er is niets mis met “ik kan haar niet meer zien”, ’t en ‘r fnuiken wat mij betreft de leesbaarheid een beetje. De vormgeving van de prenten die soms over twee bladzijden gespreid zijn, zou ook beter kunnen. Lefja staat met haar kopje op één bladzijde, waarbij haar staart op de naad van de andere bladzijde staat, en dat is jammer, want op die manier komen de prachtige illustraties vaak niet helemaal tot hun recht. De prenten zijn consequent redelijk donker gehouden, met veel groen, om het bos te blijven vormgeven zolang Lars niet op school aankomt.

“Niet helemaal alleen” is een erg sterke vertelling, want Lars loopt al die tijd nooit alleen door het bos, zo moet blijken… Constance Ørbeck en Akin Duzakin weten hun verhaal erg hoopvol te houden door hetgeen ze aan het eind van “Niet helemaal alleen” laten gebeuren, en dat maakt het boek tot iets uitzonderlijks, maar toch zo gewoon. “Niet helemaal alleen” moet ontdekt worden! Kinderen vanaf vijf jaar mogen wat mij betreft hun ouders de oren van het hoofd zeuren om “Niet helemaal alleen” voorgelezen te krijgen. En nog eens, en nog eens, want misschien ontdekt de kleine lezer steeds weer nieuwe details in de prenten, en kan hij meeleven met Lars, hoe hij helemaal alleen het bos doorloopt, op weg naar school.

Niet helemaal alleen / Constance Ørbeck, Akin Duzakin ; Willem Ouwerkerk.- Nieuwegein : Watervis, 2011.- Prentenboek.- oorspronkelijke Noorse titel: Ikke helt alene.- ISBN 978 94 90035 03 7

Jim’s broer komt om bij de ontploffing van de bibliotheek in Cleveland’s Heights, in Ohio. Vanaf die noodlottige avond, wanneer het nog niet zeker is dat Mike is omgekomen, moet Jim wel de zorg voor zijn vierjarige broertje Petey opnemen, omdat zijn moeder helemaal het noorden kwijt is. Hij moet zijn broertje naar de kleuterschool brengen, en komt daar terecht bij een groep moeders, die hun kinderen in de kleuterschool met allerlei dingen moeten helpen. Jim vult zijn dagen nu met het praten over pindakaasallergieën en borstvoeding.

Samen met zijn ouders, zijn zestienjarige zus Vivian, en zijn broertje Petey, probeert hij de draad van hun leven weer op te pikken, ook al is er nu een leven mét Mike en een leven zonder hem.

Petey is trouwens het soort jongetje dat een beetje leven in de brouwerij brengt, een typisch nakomertje. Hij heeft een knuffelhaai (gekregen van Mike), en een duikbril, en zonder deze twee dingen gaat hij nooit van huis. Verder wordt hij niet zo betrokken in wat er met Mike gebeurd is, maar dat maakt “Niets meer te verliezen” ook tot het boek dat is het is: niet allemaal kommer en kwel, kleine broertjes moeten niet beladen worden met de zorgen van zijn ouders, ook al moet Jim nu voor hem zorgen, omdat zijn moeder er de fut niet voor heeft. Maar ook zij komt heel stilaan weer op haar positieven, na een verjaardagsfeestje voor Mike (want ook wie dood is, is nog steeds gewoon jarig hoor).

Het boek wordt zowel in het heden verteld, als in het verleden, waar je een blik krijgt over hoe Mike was, en hoe zijn familie voor hem was. Deze delen worden verteld in de verleden tijd. De stukken waarin Jim, meestal in de kleuterschool, wachtend op zijn broertje, met de Moeders praat, staan in de tegenwoordige tijd.

“Niets meer te verliezen” wordt verteld vanuit Jim, en dat is een ontwapenend personage. Hayward geeft hem veel humor mee, maar je merkt als lezer tussen de regels heel veel verdriet op, en de wil van het gezin om te weten wat er precies met hun broer en zoon is gebeurd. Hiervoor gaan de gezinsleden soms langs bij dokter Kasoff, een psychiater die de praatgroep leidt van mensen die allemaal een kind hebben verloren. Soms valt Hayward hierover in herhaling. Deze mensen worden namelijk steeds voorgesteld aan de hand van hoe hun kinderen zijn omgekomen: “De vader wiens zestienjarige zoon is omgekomen bij een jetski-ongeval”, of “De vrouw met de ongeboren baby in haar buik”.

Overloze uitwijdingen maken echter dat ik het boek al na een half boek wilde wegleggen. Als Vivian bijvoorbeeld met een nieuw vriendje aan tafel zit, en Grant kennis wil maken met de familie, moet Jim er meteen aan denken hoe zijn ouders elkaar hebben leren kennen, en steekt hij van wal. Met alle details, dat zijn moeder net is uitgetreden uit het klooster, dat zijn vader haar meteen aantrekkelijk vond, enzoverder. Of hij denkt aan liedjes bij een andere situatie in zijn leven, en meteen weet de lezer daar ook alles over. Dat maakt dat het boek heel erg afwijkt van waar het eigenlijk om draait: de verwerking van de dood van een gezinslid. Dit boek zou geen 347 bladzijden nodig hebben indien alle uitwijdingen achterwege zouden blijven, en het zou de leesbaarheid verhogen.

Niets meer te verliezen / Steven Hayward ; Jasper Mutsaers.- Amsterdam : Pimento, 2011.- oorspronkelijke titel: Don ’t be Afraid.- 347p.- ISBN 978 90 499 2511 6

De vraag van olifant (Leen van den Berg en Kaatje Vermeire) – 5+ ★★
Olifant is benieuwd hoe je kan weten dat je van iemand houdt. De andere bewoners van dit boek vertellen aan olifant hoe dat bij hen in zijn werk ging.
Leen van den Berg brengt een clichéonderwerp ook nog een beetje op een melige manier. Ook de personages vormen geen consistent geheel. Dieren, circusartiesten, fantasiewezentjes, mensen, natuurelementen vormen een allegaartje waar geen lijn in zit. Bovendien zijn haar zinnen niet echt vloeiend en mist dit verhaal een geslaagd plot.
Kaatje Vermeire voegt met haar illustraties heel veel elementen toe aan dit verhaal. Het zijn – zoals we dat ondertussen van haar gewend zijn – prenten waarop je niet raakt uitgekeken. Met de gekende en al eerder geroemde ingrediënten: geweldig kleurgebruik, zin voor compositie en detail. Maar toch ook hier kritiek: Kaatje bereikt de ziel van dit verhaal niet. In een boek dat uitsluitend over de liefde gaat vergeet ze – op hier en daar een kleine uitzondering na – die liefde op haar de prenten te laten zien.

Alice in Wonderland (Lewis Caroll en Rébecca Dautremer) – 8+ ★★★
Rebecca Dautremer tekende eigenzinnige illustraties bij het klassieke verhaal van Lewis Caroll. Voor de Nederlandstalige versie probeerde Ed Franck het verhaal te bewerken. Hij wou naar eigen zeggen de oorspronkelijke ontoegankelijke versie, met zijn moeilijke taalgrapjes en knipogen naar Victoriaanse toestanden, geschikt maken voor kinderen van nu. Het levert alleszins een leesbare Alice op, maar door het schrapwerk lijken sommige passages wat ontzield en doelloos rond te zweven. Het blijft natuurlijk een moeilijke evenwichtsoefening: kan en mag je raken aan de oorspronkelijke Alice zonder Caroll oneer aan te doen en zonder te vervallen in een platte Disneyversie?
De prenten van Dautremer zijn natuurlijk heerlijk mooi, en gaan net helemaal in tegen de Disney-Alice die voor veel kinderen helaas de standaard is geworden. Maar je ziet wel dat bewerker en illustrator los van elkaar hebben gewerkt. De cohesie tussen de bewerkte tekst en de illustraties is niet altijd compleet.

Tien bolle biggetjes keken naar de maan (Lindsey Lee Johnson en Carll Cneut) – 2+ ★★★★
Lindsey Lee Johnson schreef een aandoenlijk verhaaltje in versvorm dat door Joke van Leeuwen speels naar het Nederlands werd bewerkt. Vooral het ritme werkt prettig. Maar de focus ligt bij dit prentenboek toch vooral op het werk van Carll Cneut.
Carll evenaart op zijn minst alweer zichzelf. Tien biggetjes dartelen onbezonnen en onbezorgd door de bladzijden. Toch staat er iets van terughoudendheid op hun snuit te lezen. Het is alsof ze gestuwd worden door iets waar ze geen vat op hebben. Het is een onontkoombare drive. Ze moeten doen wat ze doen.
Carll kiest vaak voor een hoofdkleur die hij een heel boek aanhoudt. Deze keer is het blauw, de kleur die hij in een wat andere tint ook koos voor Het geheim van de keel van de nachtegaal. Maar in de tekeningen van Carll is blauw nooit gewoon blauw. Carlls blauw is sterk, diep, levend, mysterieus, gelaagd, sprekend, bezield… Ik ben geen specialist in schilderkunst, maar ik durf best geloven dat zelfs zijn collega-illustratoren zich blijven afvragen hoe hij dat toch doet. Tegen het blauw van de nacht steken de pastelkleurige pyjamaatjes van de biggetjes mooi af, alsof ze de onschuld en de onwetendheid van de biggetjes typeren.
Puntje van kritiek: ik begrijp niet goed waarom Carll Cneut en uitgeverij De Eenhoorn hebben gekozen voor een fluogele maan die ‘glowt in the dark’ op haast elke bladzijde. Want in tegenstelling tot al die andere sterke, diepe, levende, mysterieuze, gelaagde, sprekende en bezielde kleuren is het fluogeel van de maan toch maar gewoon fluogeel.

De vraag van olifant, De Eenhoorn 2011, ISBN 9789058387233
Alice in Wonderland, Davidsfonds 2011, ISBN 9789063066215
Tien bolle biggetjes keken naar de maan, De Eenhoorn 2011, ISBN 9789058387165

Ti’s leven bestaat uit school, muziek en meiden. Meiden op school, Carly en haar vriendin Merrit, die met haar rode haar onmiddellijk indruk maakt op Ti. Thuis zijn er Lies en Sara, zijn twee oudere stiefzussen, en hun leven bestaat uit uitgaan en jongens. Van Ede schetst hen vlak, maar maakt geen dellen van hen. Pépé, de broer van Carly (Hoewel het omgekeerd moet: “Carly is mijn zus, ik ben ouder!”), gaat uit met Ti’s stiefzussen! Ook iets wat Ti liever niet ziet gebeuren. Want als het mis zou gaan tussen hen, zou Pépé misschien ook liever niets meer met de band te maken hebben, omdat Lies en Sara Ti’s zussen zijn! En dan zouden ze hun drummer alweer kwijt zijn.

Tussen alle muzikale perikelen door, waart Aïda door “De band en de meiden”. Heel langzaam kom je te weten waarom Ti aan het begin van het boek over haar gedroomd heeft, en waarom het niet kan dat zij op Ti’s klasgenoten van nu zou lijken. Dit gegeven geeft diepgang aan het verhaal, net als de body die van Ede zijn personages meegeeft. Ti zit er namelijk weleens mee in over waarom zijn moeder is weggegaan. Zou dat zijn schuld zijn? Een moeder gaat toch niet voor altijd weg omdat Ti, toen hij vijf was, in de fotostudio niet deed wat zijn moeder van hem wilde? Met zijn twijfels kan hij altijd bij zijn vader terecht.

Wat “De band en de meiden” tot een sterk verhaal maakt, is dat van Ede niemand zwart/wit portretteert, ook niet de moeder die als fotomodel werkt, en van wie Ti al die tijd weinig of niks meer heeft gehoord. Wanneer Ti haar opmerkt tijdens hun optreden, volgen er geen Amerikaanse filmtoestanden: moeder en zoon vliegen elkaar niet in de armen. Zijn vader is geen held die samenwoont met een boze stiefmoeder, en Ti heeft geen twee boze stiefzussen bij: er is hoogstens een beetje een generatiekloof tussen hen. Ti is 12, terwijl Lies 19 is en zich erg volwassen voelt. Ti’s vader werkt voor een reclamebureau en hij dreigt een belangrijke, zo niet zijn belangrijkste klant kwijt te raken. Ook dat zorgt voor de nodige twijfels.

“De band en de meiden” is in hoofdstukken opgedeeld volgens de opbouw van een liedje: een intro, enkele maten, (één, twee, drie), een break, een refrein, een solo en wat er nog in een lied voorkomt. “De band en de meiden” zit vol muziek, van ondermeer Anastacia en Coldplay.

“De band en de meiden” is een boek uit de Lifereeks van uitgeverij Holland, en kreeg een cover mee die bij het verhaal past. We zien iemand met een elektrische gitaar, met een paar groupies aan zijn voeten.

Bies van Ede schreef met “De band en de meiden” een luchtig verhaal waarin toch voldoende diepgang zit, en die van het boek dat ietsje meer maakt.

De band en de meiden / Bies van Ede.- Haarlem : Holland, 2011.- 122p.- ISBN 978 90 2511 168 7

De glanzende stad (Thijs Goverde) – 10+ ★★★

De glanzende stad is een fantasyverhaal. Het speelt zich af in een wereld waarin de vooruitgang zichzelf bijna heeft vernietigd. Milieuvervuiling heeft ervoor gezorgd dat de beschaving uit de wereld is verdwenen. Mensen leven in kleine afgelegen kolonies zonder rijkdom en zonder technische middelen. Alleen de Glanzende Stad (de naam komt van de zonnepanelen op de daken) is nog beschaafd. Maar de mensen die er wonen houden die beschaving voor zichzelf en laten niemand anders toe.
Sooike is een jongetje dat leeft buiten de beschaafde stad. Hij is het op een na domste jongetje van het dorp en heeft een geit Sancho, die misschien nog dommer is dan Sooike. Op een dag ontmoet Sooike Mex de Motorman, een soort stranger in town, die hem meelokt om hem als slaaf te verkopen in een mijn waar naar overblijfselen van de beschaving wordt gegraven. Het wordt het begin van een tocht waarin het naïeve Sooike op zoek gaat naar de Duistere Heer, een vijand uit de overlevering, maar waarvan niemand weet of hij ook echt bestaat.

Thijs Goverde scoort met dit verhaal op originaliteit. Dit is niet het zoveelste clichématige fantasyverhaal. Het zit vernuftig in elkaar zonder dat daarvoor ingewikkelde verhaallijnen moeten worden uitgezet. Het verhaal neemt zichzelf trouwens niet al te serieus, en dat werkt. De humor primeert op de spanning. De manier waarop Goverde bijvoorbeeld gebruik maakt van de naïviteit van Sooike levert hilarische situaties op. Zo heeft Sooike helemaal niet in de gaten dat hij als slaaf werd verkocht, maar denkt hij de hele tijd dat hij een dwergvolk helpt in haar strijd tegen de Duistere Heer. Of de manier waarop Mex Sooike laat geloven dat hij het uitverkoren kind uit de Voorspelling is. Humor ten top. En nog geloofwaardig neergezet bovendien.

Een verhaal als dit verdient natuurlijk een excellente vertelstem. En daar wringt toch een serieuze schoen. Bij vlagen is de vertelkunst van Goverde subliem. Paul Biegel en Tonke Dragt zijn zelfs niet ver weg. De lezer is trouwens geen afstandelijke beschouwer, maar wordt helemaal meegenomen in het verhaal. Dat levert heerlijke filosofische tête-à-têtes op tussen de lezer en de schrijver:

Boosaardige mensen denken dat iedereen even gemeen is als zij. En als hun iets naars overkomt dan geloven ze niet dat het pech is. Dan is het iemand z’n schuld. Pech, dat is als ze zelf iets stoms doen. Als ze met hun kop tegen een muur lopen, dan noemen ze dat pech. En als er toevallig een vogel op hun hoofd poept, dan is dat iemand z’n schuld.

Maar op andere momenten zwakt Goverdes stijl dan weer af tot iets wat veel te mager is:

Sooike kon wel huilen. Zo mooi vond hij het. Het hele land was groen, aan deze kant van de bergen. Er waren heuvels met gras, er waren bossen en rivieren, er waren vogels die zongen in de lucht.

Jammer dat de auteur niets beters kon verzinnen om de schoonheid van dit Beloofde Land weer te geven.
Onder dit soort wisselvalligheden lijdt het verhaal voortdurend. En dat geeft dan toch aan dat Thijs Goverde het metier nog niet helemaal beheerst.

Bovendien is Goverde wel eens onzorgvuldig. Hij geeft aan dat de tocht van de Roestbergen naar de Glanzende Stad twee weken zal duren, zapt meteen vijf dagen verder en laat vervolgens ontzettend veel tijdspassages en gebeurtenissen passeren. Het is moeilijk om die verwijzingen naar opeenvolgend tijdsverloop op te tellen, maar de indruk ontstaat toch dat die twee weken helemaal niet kloppen.
Op bladzijde 71 slaagt iemand die eigenlijk net daarvoor van zijn stokje was gegaan er dan weer in een schuldige aan te wijzen. En hier en daar maakt ook een klein deus ex machinaatje het vertellen een beetje te gemakkelijk:

Potduuzend, bedacht Mex, bloedsporen! Al dat gesleep met een bloedende kerel, dat laat natuurlijk sporen achter. Precies op dat moment viel er een dikke druppel op zijn neus, de eerste druppel van de volgende regenbui. Weg sporen.

Ook de taal is niet altijd zuiver. De motorman kijkt Sooike op bladzijde 23 bijvoorbeeld traag aan. Of hij bedoelt dat hij lang naar Sooike keek of langzaam zijn blik naar Sooike wendde is niet duidelijk. Maar traag aankijken bestaat niet.

Goverde kent zijn klassiekers. Dat is duidelijk. Het boek bevat tal van leuke verwijzingen naar Harry Potter, Don Quichot of The Lord of the Rings. En ook Jan Terlouw moet de auteur goed kennen. Want zoals de D66-politicus in zijn tijd wel eens een keer te veel deed, zo maakt Goverde van dit verhaal toch ook een pamflet tegen milieuverontreiniging. Op de laatste bladzijden dreigt hij zelfs helemaal uit de bocht te gaan. Hij gaat prekerig te keer tegen de hebzuchtige en egocentrische maatschappij van de Glanzende Stad en vertelt moraliserend hoe alles toch weer goed kan komen. Maar hij zet je op het verkeerde been. Met een kwinkslag zegt hij dat er uiteindelijk toch niets verandert. Maar dan nog gauw: Maar er is een school, en een school is een begin.
Goed, dat nemen we dan maar als boodschap aan. Het is ook waar natuurlijk.

De illustraties van Charlotte Dematons versterken de avontuurlijke sfeer van het verhaal en zijn parchtig. Op één uitzondering na dan. De prent op de voorkaft is gewoon niet mooi en een beetje inspiratieloos.

Ik heb dit verhaal niet tegen mijn zin gelezen. Daarvoor was het te origineel, te humoristisch en werd ik net te vaak verleid door mooi vertelde passages. Daarom toch nog drie sterren. Maar een volgende keer mag Thijs Goverde de lat voor zichzelf wat hoger leggen om wat standvastiger uit de hoek te komen.

Holland, 2011
ISBN 9789025111656

Wat Kees een toch niet zo doorsneepuber maakt, is dat hij een dagboek bijhoudt, en dat is wat de lezer krijgt voorgeschoteld. “Het geniale dagboek van een superpuber” heeft ook de “looks” van een dagboek, inclusief pengekrabbel, een fotootje van Teuntje, en eentje van Ko, Kees’ teckel. Ook de binnenbladzijden hebben alles wat een dagboek tot een dagboek maakt: er staan fotootjes in, pengekrabbel, en pesterige tekeningetjes van klasgenoten met wie het niet zo goed klikt. We komen te weten dat Kees absoluut geen doetje is, en absoluut niet op zijn mond is gevallen. De leraars, maar vooral de directeur, alias “Het Bottenpaleis” ziet hem liever niet komen. Maar laat Kees nu net veels te vaak naar zijn zin bij het Bottenpaleis moeten komen uitleggen waarom hij Muizentandje en Potloodje vastkleeft aan hun stoelen met superattacklijm, om maar iets te noemen.

Kees is een jongen die vindt dat hij erg volwassen is voor zijn leeftijd, en laat dat niet na te vertellen aan de lezers van zijn dagboek: zijn vader is totaal uit de tijd, draagt bruine sokken in sandalen, en heeft zijn mobiele telefoon aan zijn broeksriem hangen. Hij twittert erop los, en denkt zo dat hij hip kan zijn. Niet dus. Laten we zeggen dat Kees gewoon een geniale superpuber is, helemaal wat de titel van dit boek belooft. Wel eentje met een overdosis pech, soms, en iets te veel puistjes op zijn gezicht om goed te zijn, zo vindt hij. Zijn zus is een ongelofelijke klikspaan, en hij trapt steeds in haar geraffineerd opgezette valletjes, zonder dat hij het in eerste instantie doorheeft. Zo raakt hij opgesloten in de kelder, en kan zijn zus een mega-illegale boerenparty organiseren in de schuur. Want pa en ma zijn een weekendje weg. Zo gaan die dingen. Of hij raakt opgesloten op een wc tijdens de brugklasfuif op school.

Van Straaten creëert een schattige antiheld, en maakt gebruik van turbotaal : “De wowfactor”, “fashionisto” “Ik ben een fashonisto” zo vindt Kees, wat wil zeggen dat hij gewoon de mode volgt. Of hij is supervet, helemaal chill. “Supervet” is in Nederland wat in België “kei” zou zijn. Maar omdat het boek ook gewoon Nederlands hanteert, is dat turbootaaltje goed verteerbaar.

“Het geniale dagboek van een superpuber” is alles bij elkaar genomen een grappig boek, waarin Harmen Van Straaten zijn Kees een heel eigen stem meegaf, en je als lezer nooit het gevoel hebt dat een volwassen schrijver vond dat hij in de huid van een dertienjarige moest kruipen. Fijn wegleesvoer.

Het geniale dagboek van een superpuber / Harmen van Straaten.- Amsterdam : Pimento, 2011.- 126p.: ill.- ISBN 978 90 499 2410 2

Bij een logeerpartijtje hoort natuurlijk ook iets te doen te zijn! De kinderen willen erg graag verstoppertje spelen, en wel in het donker. Ze mogen toch niet meer buitenspelen omdat het te laat is en omdat het stormt. Boonen trekt hiervoor de kaart van het sprookje van de zeven geitjes, waarbij opa de wolf wordt, en de kinderen de zeven geitjes. Erg origineel is deze vondst niet, maar in het kader van dit laatste opa-boek vond ik het wel passend. Eén kind verstopt zich zelfs in de staande klok. Wanneer opa alle kinderen heeft gevonden (en ze worden niet opgegeten), willen de kinderen dat opa zich gaat verstoppen. Maar of dat zo’n dapper idee is? Nu zijn de kinderen namelijk alleen in het huis, want oma is die avond op stap. Toch gaan ze dapper op zoek naar opa. Maar het is zo donker, en de regen rammelt tegen de ramen. Dat regen rammelt is vergezocht. Je kunt in een voorleesverhaal net zo goed gewoon van “kletteren” gebruikmaken, maar dat bekt minder leuk. Bovendien zijn er in huis toch wel allerlei enge geluiden te horen. En of het licht na een tijd niet gewoon terug aan kan? Anders is het toch te donker… Tenslotte vinden ze opa, die in slaap gevallen is in een kast.

Dit gegeven neemt de spanning van het vreemde huis even weg, en alles wordt weer gewoon. De kinderen moeten gaan slapen, en daarbij hoort het tandenpoetsenritueel, en natuurlijk ook het verhaaltje. Maar van slapen komt niet veel terecht. Eenmaal met z’n allen op zolder, slaat de angst weer toe. De wind die waait, en de regen die maar blijft tikken tegen het raam. Sommige kinderen zijn er daardoor van overtuigd dat er een wolf op het dak zit. Dit gegeven is zeer herkenbaar in de fantasiewereld van jonge kinderen.

Gelukkig is opa er nog. Maar of hij in zijn eigen bed kan gaan slapen is maar de vraag. Omdat de kinderen toch bang bleven, zijn ze in opa’s bed in slaap gevallen, echter zonder dat opa hier iets van weet. “stilletjes, opa”, is de repliek van Gitte. We vinden opa op de laatste bladzijde terug op de bank in de woonkamer, waar oma net terug is van haar avondje weg. Waarom ligt opa nu op de bank te slapen? Je ziet het haar gewoon denken. Maar met de geitjes is alles goed. Alleen de wolf is een beetje moe.

Onder het motto: “de laatste zijn vaak de beste” sluit “Met opa in het donker” de opa-reeks van Stefan Boonen met verve af. Voldoende spankracht, uiterst verzorgde prenten, een voltreffer.

Met opa in het donker / Stefan Boonen ; Marja Meijer.- Hasselt : Clavis, 2011.- Prentenboek.- ISBN 978 90 448 1588 7