Kerstmis in de stal van Astrid Lindgren, met tekeningen van Lars Klinting, (Christofoor, 2002).

Op een avond, heel lang geleden, liepen een man en een vrouw in het donker over de weg. Ze hadden heel lang gelopen en waren moe. Nu wilden ze slapen, maar ze wisten niet waar.(…)

Geen namen, ook in het bruin- grijze (Zweedse) sneeuwlandschap lijken de twee figuren, dicht tegen elkaar en met een lantaarn, wel anoniem.

Maar langs de weg lag een kleine stal.

En daar zijn de dieren die het verhaal zo bijzonder maken.

En ja, er waren dieren in de stal. Ze sliepen al, maar toen ze hoorden dat er iemand bij de deur was, werden ze wakker en zagen hoe de man en de vrouw naar binnen kwamen. Ze keken hoe de vrouw daar in het licht van de lantaarn stond. Ze wisten niet waarom de vrouw die nacht naar hun stal kwam. Maar misschien begrepen ze wel dat ze het heel koud had en dat ze hongerig en moe was.

• Misschien, zegt Lindgren, ze dringt zich niet op:

Misschien begreep het paard het, toen de vrouw haar koude handen onder zijn manen legde om ze te verwarmen.

Misschien begreep de koe het, toen de vrouw haar molk en de warme, lekkere melk dronk.

Misschien begrepen ook de schapen het wel, want toen de vrouw zich uitstrekte op het stro om te slapen, gingen ze dicht om haar heen liggen, zodat de vrouw het warm zou krijgen.

Zo viel de nacht stilletjes over de stal en over alle mensen en dieren die daarbinnen waren.

Mijn kleinkinderen zijn er zelf stil van. Ze wachten op de geboorte van ‘de baby’, de sterren die plots door het duister breken en op de herders die die éne grotere en helderder ster volgen. Het warme, sobere verhaal met de respectvolle en sfeervolle tekeningen verscheen voor het eerst in het Zweeds in 1961, toen met prenten van Harald Wiberg (zie ook Tomte Tummetot ).  Ik beveel het anno 2011, 50 jaar later dus, nog  alle voorlezers zeer warm aan.

Dit jaar ligt er nog een ander kerstverhaal op de boekenstandaard: Kerstverhaal van Geert van Istendael en Judith Vaninstendael.  (Uitgeverij Atlas, 2008)

Dit is het verhaal van een kind. Het is een oud verhaal,

heel erg oud, meer dan tweeduizend jaar. En toch is het ook

een nieuw verhaal.

Alle jaren weer zijn er mensen die het vertellen,

In de donkerste dagen, aan de voet van een grote boom.

Dit is het verhaal van het kind Jezus.

Die grote boom is geen traditionele westerse ‘dennenboom’. Het decor is ook geen westers sneeuwlandschap trouwens, maar een geelrode woestijn en een dreigend gebergte waar de herders de wacht houden. Een goede gelegenheid om eventjes een en ander in de ware context te kaderen. De kleinkinderen knikken begrijpend, maar zij (en ik)  kijken wel raar op wanneer ze Maria en Jozef op een scooter door die woestijn zien puffen en even later een koning op een struisvogel, een paard en een kameel aan zien komen rijden. Ook de engelen vinden het eerder een ludiek gebeuren. En waarom wordt het kindje dan toch in een stal geboren, en niet in een grot?

De tekeningen verbreden de blik, maar ergens stroken de speelse ingrepen toch niet met verder sfeervolle decors en vooral niet met de mooie, gedragen en soms plechtige tekst die de kinderen horen:

Keizer Augustus had het bevel gegeven om zijn onderdanen te tellen,                                                                                                  van de eerste tot de laatste.

Daartoe moest iedereen naar de stad trekken waar zijn voorouders vandaan kwamen.                                                                 En alle mensen in het rijk gingen op weg om zich te laten tellen in de stad van hun herkomst.

De kleinkinderen laten zich wiegen op het ritme van de taal. Slechts af en toe klinkt het:

Wat is ‘ontwaard’ oma? En ‘engelenschaar’ ? Een eenvoudig synoniem volstaat, de plechtstatigheid stoort niet, integendeel, ze versterkt de sfeer. De sfeer van de oude verhalen, die vraagt geen ingrijpende updating.

Of zoals Geert van Istendael besluit:

Vandaag leven overal ter wereld mensen, miljoenen en miljoenen mensen, die nog altijd naar al die mooie verhalen luisteren.

Misschien hebben mede- lezers nog tips voor op de standaard. Ik hoor ze graag. Hoewel wat mij betreft geen enkele Astrid Lindgren van haar plekje zal duwen.

Met deze tips wens ik alle bezoekers van Verteleens warme, vredevolle kerstdagen en een goed, hoopvol 2012 met veel vertel- en leesgenot.

In boekenvriendschap, Jet

Noah wordt drie en is gek op auto’s. Daar helpt geen lievemoederen en gejammer over clichés aan. Ik bereid me dus voor op enkele kijkuren met Heen en weer naar de stad van Tom Schamp. Dit dubbelboek  is (ik citeer de binnenflaptekst) ‘ een vrolijke versmelting van Otto rijdt heen en weer (2007) & Otto in de stad (2008). Een regelrechte remix met 326 nieuwe details en verborgen verrassingen (voor de betere kijker)’.

Op de onderste helft van het boek, en soms  kronkelend naar de bovenste helft, rijdt Otto met zijn papa naar de stad. Er valt ontzettend veel te zien op de almaar drukker wordende ‘Ottosnelweg’: grote vrachtauto’s, autobussen,  een rijdende telefoon, egel en schildpad,  taxi’s en een kraanwagen… en wat die allemaal vervoeren!!!  Otto  kan het bijna niet volgen. Daarenboven staan er langs de weg ook nog eens zoveel leuke wegwijzers en rariteiten. Veel knipoogjes zullen aan Noah voorbijgaan, maar oma, opa, mama of papa mogen ook wel eens plezier hebben.  Want zoals met alle prenten- en zoekboeken is samen kijken de boodschap

Na de carwash volgen we Otto terug naar huis en we draaien het boek op zijn kop.  Het plezier gaat door, langs de draaimolen, het museum, de grote markt, de veel snellere trein en tram, de rijdende banaan en het tweetalige ijsboerke.  Vooral in de file valt er veel te zien. Als papa eindelijk thuis in de garage parkeert, weet Otto al wat ze gaan eten: de pizzaboer is hen op zijn scooter gevolgd.

Dit heerlijke kijkboek is opgedragen aan ‘ alle Otto- mobilisten die elke dag in de file staan.  Hou vol & kijk rond’ zegt Tom Schamp.  Dat doe ik zeker, maar niet op de baan. Wel met mijn kleinzoon veilig dicht bij mij, in de leeszetel.

Minstens even leuk om samen te kijken en te fantaseren, maar wat bescheidener in omvang,  is  BOEM van Leo Timmers. De covertekening toont wat Noah mag verwachten: auto’s die botsen, waarbij telkens iets leuks gebeurt: de visjes van de visboer of hengelaar in de ene auto belanden met een zwierige boog in de mond van de krokodil in de andere auto. Vlug kijken binnenin dus.  Ach, in de eerste auto zit de chauffeur (mijn oudere kleinkinderen herkennen zijn vorm en ogen meteen) met zijn hondenneus in het boek BOEM.  Hij vervoert ook een stapel BOEM- boeken. Dat gaat fout natuurlijk: BOEM tegen een vuilnisbak. En waar belanden de boeken? Juist, daarin.   Maar de kippenboer kan de boekenauto niet meer ontwijken. BOEM! En waar belanden zijn kippen? Op de hoed- met- gewei van de boekenchauffeur (is het misschien toch een eland of zo?)- die blijft lezen. Maar oei, daar komt al een giraf in een sjiek sportwagentje aan.  Enzovoort enzoverder, de kettingbotsing groeit, met de ijscoman als laatste in de file. Ik hoor Noah na al die  BOEMs  al  ‘Joepie’ roepen! Mijnheer Leo Timmers, maak mijn kleinkinderen a.u.b.  nog lang blij met  dergelijke fantasierijke, grappige en wervelend getekende prentenboeken!

En dan blijft nog Rapido, de bestelauto. Zijn lijstje met bestellingen brengt hem naar de haven, de cinema en het theater in de stad, het warenhuis, de school… tot bij een oma die wacht op een bol wol ( tja, clichés worden nog altijd bevestigd). Net als bij de vorige boeken is er op de weg rijkelijk veel te zien en te beleven. Wat iedereen nodig heeft, kan Noah allemaal zelf ontdekken achter de flapjes. Goed voor het oefenen van zijn Nederlandse taalschat trouwens, en ook voor oma, als vertaaloefening naar het Deens.

Rapido van Joelle Jolivet is niet zo uitbundig getekend als de vorige twee boeken, maar een rustiger kijkboek mag ook wel eens, er blijft genoeg om samen te ontdekken in de leeszetel.

Of, om samen met de twee andere geschenkboeken, de lange, donkere vooravonden daar in het Noorden te vullen met veel fantasie!

In boekenvriendschap, Jet

Ze worden groot, mijn kleinkinderen, maar ze hadden gelijk. Ozewiezewoze, Kortjakje, de witte en zwarte zwanen, Moriaantje en vele andere kenden ze al van Jan van Coillies ‘Ozewiezewoze’, dat een vast plaatsje op de piano heeft, maar nu gingen ze een stapje verder. Op de leuke, interactieve tentoonstelling Ozewiezewatte in het Gezellemuseum in Brugge (nog tot 8 januari 2012, daarna reist hij verder) hoorden, zagen en lazen ze waarom het zakdoekje gelegd werd en welke soldaten een ‘hoedje van papier’ kregen.

En nu is er ook het boekje Ozewiezewatte (Lannoo) met tekst én uitleg over die soms eeuwenoude liedjes. Een korte duiding, maar net genoeg om nieuwsgierige aagjes verder te doen neuzen. Dat je daarbij ook over de grenzen  stapt, is geen bezwaar, de Zilveren Vloot of Die kat die weer kwam zijn ook hier voldoende gekend om mee te brullen.

Op de CD wordt allerminst gebruld. De liedjes zijn ingezongen door het kinderkoor van de Vlaamse Opera, helder, duidelijk en mooi. Een verademing na sommige moeilijk te verstane teksten op andere CD’ s.

Met andere woorden: ik stuur dit bericht alvast door naar Sinterklaas!

In boekenvriendschap, Jet

Een avondvullend programma over kinder- en jeugdboeken.

Drie panels, begeleid door moderator Christina Van Geel en met als centrale gast Klaas Verplancke, vertellen over hun (voor)leeservaringen en passie voor jeugdliteratuur.

Ik hoop om enkelen van jullie daar te ontmoeten!  In boekenvriendschap, Jet

Gotcha! Kleur- en speuravontuur is een boek dat hiervoor perfect in aanmerking komt. Het is een lijvige paperback die het midden houdt tussen een verzameling stripverhalen en een teken- en knutselboek. Aan de basis ligt een verhaal rond Koe Kaboem en de Bonsai Kid en hun verdwenen pinda. In tien hoofdstukken gaan de lezers samen met de hoofdfiguren op zoektocht om de gestolen pinda terug te vinden. Onderweg wordt er getekend, gekleurd, raadsels opgelost en nog een pak meer.

Dat klinkt een beetje als het klassieke kleur- en knutselwerk, maar Gotcha! gaat een stuk verder. De verhaallijn van de verdwenen pinda zorgt dat de aandacht bij de les blijft en de opdrachten zijn net iets origineler dan in het doorsnee vakantieboek. Zo mag je je eigen stinkdingen tekenen, de lelijkste boer die je kunt bedenken, de wezens die in de baard van een piraat wonen of jezelf terwijl je iets onvoorstelbaar heldhaftigs doet. Maar net zo goed krijg je stap voor stap uitgelegd hoe je een piratenschip, een racewagen of een supersukkel tekent en wat een ideeënpet is. En wie het allemaal wat eenvoudiger wil, kan gewoon de verschillen zoeken tussen de prenten of de juiste weg in het labyrint, een kruiswoordraadsel oplossen of het stripverhaal inkleuren.

De verhaallijn van Gotcha! is grillig en valt moeilijk samen te vatten. Ze bestaat uit absurde vondsten en wendingen die erop gericht zijn de speurtocht zo lang mogelijk te laten duren en situaties te creëren die zich lenen tot visuele grapjes en leuke opdrachten. De humor is lichtelijk onnozel, maar dat kan de pret niet drukken. Integendeel: het zal kinderen er ongetwijfeld toe aanzetten zich even ongeremd uit te leven in hun eigen bijdragen aan het verhaal.

Gotcha! Kleur- en speuravontuur is een strip die nog niet af is, en waarop kinderen hun eigen stempel kunnen drukken. Dat en een doos kleurpotloden: meer moet dat niet zijn. Al mag er natuurlijk altijd een glas limonade en een koek bij geserveerd worden.

[Gotcha! Kleur- en speuravontuur is een uitgave van De Fontein, ISBN 9789026129490]

Edoch! Er schijnt licht in de duisternis.

Niet wat het weer betreft, helaas. Dat hebben we gewoon uit te zitten tot aan de volgende lente, vrees ik. Maar wel wat het (boeken)aanbod voor uw energieke kinderen betreft. Om u te troosten in deze vreselijke tijden doe ik u deze week een paar tips aan de hand om uw vakantie met koters alsnog draaglijk te maken. En ik begin niet met de minste.

Zoon is een schitterend boekje van Raf Walschaerts (helft van het theaterduo Kommil Foo) met mooie illustraties van Korneel Detailleur. Het is een ontroerend en bij tijden hilarisch verhaal over een ezel, zijn vader en de relatie tussen hen beiden.

Het meest bijzondere aan dit boek is echter dat het om een muzikaal luisterverhaal gaat. Er zit met andere woorden een cd-tje bij, waarop het hele verhaal verteld wordt. Eigenlijk zou het correcter zijn om te spreken van een cd waarop het hele verhaal gespeeld wordt. Want een gewoon luisterspel kun je dit niet noemen. Wie de cd beluistert, zit als het ware naar een voorstelling te kijken. Een en ander heeft te maken met het schitterende stemmenwerk van Raf Walschaerts, maar uiteraard ook met de muziek die het verhaal begeleidt. Geniale banjo en stemmetjes, zo valt dit nog het beste te omschrijven.

Het resultaat is een aangrijpend verhaal, met kippenvelmomenten en geschaterlach. De tekstversie in het boek wijkt nogal af van die op de cd, om de logica van de vertelling voldoende tot zijn recht te laten komen. Ook dat werkt, maar eerlijk is eerlijk: wie de cd één keer heeft beluisterd, zal het boek enkel nog ter hand nemen voor de illustraties. Dat ligt niet aan een mogelijk gebrek aan kwaliteit van de papieren versie, maar wel aan de onweerstaanbaarheid van het ingesproken werk.

Voilà. Meer wil ik hierover eigenlijk niet kwijt. U moet het gewoon helemaal zelf lezen of beluisteren. Of gaan kijken naar de voorstelling, die nog speelt tijdens de Gentse Feesten. Onze zitjes zijn alvast besteld, dus de rest mag u hebben. U zult er geen spijt van hebben!

Het Concertgebouw in Brugge is al zo’n mooie locatie, maar het kreeg nog meer uitstraling met die massa enthousiaste kinderen. Overal, in alle hoeken, op alle trappen, op alle overlopen, in de grote concertzaal en in de kamermuziekzaal, op mij onbekende forums, overal overal zaten, lagen, stonden kinderen te reikhalzen naar auteurs, vragen van de zoektocht ( na 30 jaar nog altijd ene blijvende hit!!!) op te lossen, te drummen om een handtekening, memory of twister te spelen…

Op de betonnen muren was in slingerbeweging van onder naar boven een tijdslijn aangebracht over 30 jaar KJJ/KJV: mooi, helder, leuk en verzorgd! Ik heb héél veel o’s en ha’s gehoord.

En de bekroningen zelf. De presentator (een  ketnetrapper, volgens de twee oudsten, ik weet niet of dit waar was), deed het allemaal met veel zwier en toch met stijl, én op kinderniveau. Hij had zowel de allerkleinsten als de groteren meteen mee. Mirthe (4) stak haar hoofdje onder mijn arm toen nummer 1  bekend gemaakt zou worden. En toen was het toch wel haar boek zeker: Het circusschip! Bij Fran (7, groep 2) sprongen de tranen in haar ogen toen ze op het scherm niet het varken van Gerda Dendooven zag verschijnen, maar wel De ongelooflijk bijzondere boekeneter. En Siene (8, groep 3) kon niet genoeg met haar voeten roffelen en klappen voor de winnaar van haar groep 3: Dummie de mummie.

Ik heb weer vooral verwonderd gekeken naar al die gezichtjes, dat enthousiasme en me eigenlijk ook ontzettend verwonderd over het gemak waarmee de kinderen zich nog alles (tot in detail!!!) van die boeken herinneren. Namen, locatie, illustraties, er zijn geen boekengeheimen meer eenmaal ze die boeken gelezen hebben.

Het was een mooi, goed georganiseerd feest. Dank je wel organisatoren en graag tot volgend jaar!!!!

En geef ik nu de uitslag? Neen hoor, maar je vindt hem wel op www.kjv.be Het is meteen een gelegenheid om kennis te maken met de KJV! Zo dit nog nodig is natuurlijk.

In boekenvriendschap, Jet

Noem het een opwarmertje voor de grote Lindgrenreis die er in de zomer van 2012 aankomt, noem het een gezellig uitje, noem het puur plezier! Hoe je het ook noemt, het is ons eerste (jeugd)literair weekend dat vorm krijgt.

Gekozen is voor het weekend van vrijdagavond 14 tot en met zondagnamiddag 16 oktober. Locatie is de Ardennen (juiste plaats deel ik nog mee, we gaan eerst huis en omgeving verkennen!)

Zowel loslopende volwassenen als koppels met of zonder kinderen zijn welkom. Aangezien we voor een ervaren oppas zorgen die, afhankelijk van de leeftijd van de ingeschreven kinderen, ook een eigen programmaatje kan voorzien, is er geen enkele reden om niet mee te gaan

We laten elkaar kennismaken met favoriete boekfragmenten, gastauteur Anna Coudenys komt vertellen over de sterke meisjes en vrouwen in haar boeken, er komt een kleine workshop kinder- en jeugdliteratuur beoordelen….. Er kan gewandeld worden (want het is een mooie streek, dat staat al vast).

Kostprijs: 120 euro/persoon

Kinderen van 0-4 gratis

Kinderen van 5-12 60 euro/persoon

In de kostprijs zit alles: twee overnachtingen, alle maaltijden, drank… Er wordt door eigen mensen gekookt, ‘t zal lekker zijn!

Het weekend gaat pas door vanaf 12 volwassen deelnemers. Interesse? Laat het me weten!

Boekengroeten, Joke

Een lange zucht van bewondering, dat komt nog het dichtste in de buurt om te beschrijven wat mijn reactie was. De rest van de boeken moest wachten, en zal nog wel even moeten wachten. Want al heb ik ‘De duif’ nu al drie keer doorgenomen, er volgen vast nog ontelbare keren.

Telemark is een duif die niet kan duiken. Niets bijzonders, zou je denken, zolang hij maar kan vliegen. Maar dat is buiten het examen gerekend: op een dag moeten alle jonge duiven de duikproef afleggen. Het is daarbij de bedoeling dat ze hun behendigheid demonstreren om van op de dakgoot naar de tafeltjes van etende mensen te duiken en iets eetbaars mee naar boven te brengen. Terwijl Telemark de rij wachtenden voor hem alsmaar korter ziet worden, grijpt de angst hem steeds meer bij de keel: hij is ervan overtuigd dat hij het niet kan en dat hij de enige duif zal zijn die niet voor de proef slaagt. Al zijn vorige pogingen zijn min of meer op een kleine ramp uitgelopen: hij raakte verstrikt in mensenhaar, kreeg klappen en werd bijna doof geschreeuwd. Misschien is er voor hem wel niets meer weggelegd dan een toekomst bij een duivenomaatje, zo eentje dat alle slappe duiven voedert, die de schande van hun familie zijn. Maar wanneer het uiteindelijk aan zijn beurt is, loopt alles uiteraard toch nog anders dan verwacht.

Edward van de Vendel schrijft zoals altijd: mooi en loepzuiver. Geen vals sentiment of flauwe wending aan het einde, maar een fijne oplossing, zoals alleen betere auteurs uit hun pen kunnen schudden. Dat Telemarks vliegkunsten uiteindelijk geëxporteerd worden tot in Bologna mag geen verwondering wekken bij wie daar ooit een terras aandeed.

En dan de prenten: Alain Verster is debutant, maar laat dat in niets merken. Als een geroutineerde en bovendien ontzettend getalenteerde illustrator zet hij dit verhaal naar zijn hand. De prenten lijken op het eerste gezicht tamelijk sober, maar barsten van betekenisvolle details. Toch blijft alles licht en luchtig, in een prachtige mengeling van zachte kleuren en verschillende technieken. De fotofragmenten lijken zo uit oude portretten weggeknipt en geven de illustraties een zweem van nostalgie, zonder ook maar ergens een zweem van snel of flitsend effectbejag te tonen. Zijn combinatie van overduidelijk tekentalent en zin voor compositie is voor mij alvast de ontdekking van het jaar. (Terzijde: het zal geen toeval zijn dat Verster afgestudeerd is aan het KASK, bij docent Carll Cneut…)

Voeg daarbij nog de schitterende vormgeving van ‘quod. voor de vorm’, en je krijgt een ronduit fantastisch boek, met een nieuwe illustrator om van heel nabij te volgen!