Simon van der Geest? For president, alstublieft! Ik genoot al mateloos van zijn “Geel gras”, een vakantieverhaal met inhoud, en met zorg omringd. Dat zijn vers boekenkindje er snel mag komen.

En toch: toen ik de site van de Kinder en Jeugdboeken van Querido voor het eerst opende, dacht ik dat er iets mis was met mijn ogen: een regenboog en wirwar van kleuren en gekleurde lijnen.Aan de rechterkant: Lees het nieuwe boek van Prinses Laurentien, Finney, nu! Dat Sieb Posthuma dit boek illustreerde pleit in het voordeel van Finney, maar ik zal zelf wel beslissen welk boek ik nu ga lezen. Dat wil ik niet in mijn strot geramd krijgen van de uitgeverij die hoera hoera, prinses Laurentien wist te strikken. (En jawel, ik weet het: dat is een commercieel trucje, maar ik kan er overheen kijken, helaas). Ik wil bij benadering van geen enkele uitgeverij op zijn site lezen dat ze voor mij beslissen welk boek ik nu eens moet lezen. Misschien ligt dat dan voor een groot stuk aan mij.

Maar ik wil eigenlijk voor het overige helemaal niet zeuren!   Want er staan bij elke keer dat je de site openklikt, andere nieuwtjes op je te wachten. Net Marita De Sterck nog gezien, die haar Annie MG Schmidtlezing houdt op 26 mei, bijvoorbeeld.

De zoekbalk is wat mij betreft veel prominenter aanwezig, in mooi blauw, en duidelijk leesbaar.

Ook de nieuwe boeken, auteurs en illustratoren kregen meer kleur in hun zoekbalkjes, die je aan de linkerkant kunt terugvinden.

Wanneer je een boektitel intikt (ik gaf laatst “Negen open armen”, “Geel gras” en “Airtime” in), krijg je ook elke keer een drietal boeken mee die je wanneer je dat of dat boek las, misschien ook leuk zou vinden. (En dat is iets anders dan “Lees nu Finney!”, lijkt mij) Valt het u op dat ik niet veel met reclame op heb? Het zij zo.

Maar die drie andere aanbevelingen bij een boektitel: ik juich het toe. Ook Francine Oomen stond bij die aanbevelingen die ik misschien leuk zou vinden. Ooit misschien een keer. Maar meer waarschijnlijk van niet.

Dus alles bij elkaar genomen is de nieuwe site van de Kinder- en Jeugdboeken van Querido best een fijn stekje: het mocht ook wel, op de vorige versie gebeurde volgens mij al tijden nog maar enkel het hoogst noodzakelijke, en tot een halfjaar geleden, ofzoiets, prees men er nog steeds “Ons derde lichaam” aan. Ik bedoel maar.

Dit weekend ging de nieuwe cultuursite Cobra.be on-line. Cobra.be is, na Sporza en deredactie.be, de derde themasite van de VRT. Agenda, archief en actualiteit zijn de sleutelwoorden.

Een van de vele rubrieken op de nieuwe site is ‘Flashback’, waar je een fragment uit het VRT-cultuurarchief kunt kiezen dat je graag nog eens zou terugzien. Bernard Dewulf en Bart Moeyaert beten de spits af. Bernard Dewulf vroeg naar een documentaire over de kunstenaar Thierry De Cordier, Bart Moeyaert wilde graag een interview met Astrid Lindgren terugzien, uitgezonden in 1974, toen hij zelf tien was.

Moeyaerts keuze komt niet helemaal als een verrassing. Zijn voorliefde voor het werk en de figuur van Lindgren is bekend. Op zijn site is te lezen: ‘In mijn kindertijd ben ik bij wijze van spreken opgevoed door een grootmoeder die Astrid Lindgren heet.‘ Hoe dat ging, lees je er ook. En jaren geleden schreef hij in een artikel: ‘In Zweden liggen mijn roots. Dat beweer ik toch altijd, dat ik in een vorig leven bij wijze van spreken getrouwd ben geweest met een Hulle Krulle Weetikveel potkachel uit de keuken van Astrid Lindgren.’

In het door Moeyaert gekozen fragment zie je Astrid Lindgren die in het land is naar aanleiding van de Boekenbeurs van 1974. Bart Moeyaert: ‘Een mooi en aandoenlijk fragment. Onbegrijpelijk haast dat Astrid Lindgren toen dingen zei die wij nu ook zeggen (‘dat de wereld zo veranderd is’). En ook opvallend dat interviewers toen al dezelfde vragen stelden aan kinderboekenschrijvers. Er is niks veranderd, zou je haast denken.’

Geniet van dit moment met een grote dame uit de kinderliteratuur, en van de traagheid van toen. Want dát is alvast wel veranderd.

Joukje Akveld signaleert in het redactioneel meteen al enige somberte in boekenland, maar hoopt ‘op zoveel zonnige dagen dat een mens wel met een boek onder een parasol móet kruipen. Dan komt het vast allemaal terecht.’

‘Mevrouw, schrijft u de boeken van Guus Kuijer ook?’ is de neerslag van een gesprek dat Jowi Schmitz had met Paul Vierboom, ‘leesbevorderaar pur sang’, die eerder dit jaar de Leesgoedprijs 2009 kreeg en die helaas op 20 mei veel te jong overleed. Vierboom was leescoördinator op Oscar Romeroschool in Rotterdam (98% allochtone kinderen!) en is ‘de aanstichter van de leeswoede die zijn school al jarenlang beheerst’. Inspirerend leesvoer, dat hopelijk veel enthousiasme wekt en tot veel navolging uitnodigt.

In Een klompje sterrenstof worden in het kader van  het ‘Internationaal Jaar van de Sterrenkunde’ vijf jeugdboeken besproken over het heelal en de ruimtevaart.

Annemarie Terhell grijpt het dertigjarige schrijverschap van Rindert Kromhout aan voor ‘Bekt het lekker, dan is het goed’, een kort artikel over de auteur.

Sjoerd Kuyper, die op de Leidense kansel van leer trok tegen ‘het nieuwe uitgeven’ , ontbreekt ook hier niet. Bas Maliepaard sprak met hem, het interview is te lezen in Een man met een hobby. Hij vraagt hem ook naar wat de lezer hier eigenlijk van merkt. Kuyper: ‘Iedereen die een boekwinkel binnenloopt, kan zien dat de enorme hoeveelheid bestsellers het literaire boek verdringt. Vroeger had je ook serieboeken, maar er was meer evenwicht. Ik zou ook nooit willen dat de boeken van Francine Oomen of Carry Slee verboden worden. Heel goed dat ze er zijn zelfs. Ik was ooit verslaafd aan “De Kameleon” en ben uiteindelijk ook bij Kafka uitgekomen.’ Hij weet trouwens zeker dat het met de volwassenenliteratuur beter gesteld is.

Dat is nog maar de vraag, want een half tijdschrift verder laat Stijn Aerden een aantal ‘doemdenkers’ aan het woord over de toekomst van de roman onder de veelzeggende titel Help, de roman verzuipt.

Juni is de maand van het spannende boek en dus gaat Joukje Akveld in Wat je ver haalt is spannend in op de vraag: ‘Hoeveel spanning verdraagt het hedendaagse jeugdboek?’ De conclusie is duidelijk: goed spannend komt vooral van ver.

‘Verzilver je ideeën voor ze verflensen’ biedt een kijkje in het atelier van Daan Remmerts de Vries, die popster wilde worden, maar uiteindelijk kinderboeken ging maken.

Jong geleerd… vezrtelt kort over Boekbaby’s, een leesbevorderingsinitiatief om ouders van baby’s in aanraking te brengen met boeken en voorlezen, dat uit Groot-Brittannië kwam overwaaien naar Vlaanderen en nu ook Nederland.

Verder een aantal korte boeksignalementen, nieuwtjes, een artikel over de leesclub van zes docenten aan een Nederlands gymansium en een artikel over het leesleven van de Nederlandse presentatrice Hadassah de Boer.

Daarom: enkele tips voor wie toch dat bos wil blijven zien, en vooral die prachtige bomen.

1. Volg Vertel eens. Hier vertellen we over de boeken die ons echt geraakt hebben, die we echt de moeite waard vinden. Meteen een mooie selectie dus, geserveerd met de nodige dosis passie en enthousiasme. Wil je geen bericht missen, abonneer je dan  om per e-mail op de hoogte gehouden te worden van nieuwe berichten op Vertel eens.
op Klik ook regelmatig door naar de eigen weblogs van Stefan, Katrien en Richard.

2. Zoek een goede kinderboekwinkel in je buurt. Stap er binnen, snuister rond, maar vooral: spreek de kinderboekhandelaar aan. Vertel hem of haar wat je zoekt, dat je op de hoogte wilt blijven, welke boeken je mooi vindt. Wedden dat je na een paar bezoekjes begroet worden met vers van de pers gerolde leestips die je op het lijf geschreven zijn?

3. Breng een bezoek aan de jeugdafdeling van je bibliotheek, vraag naar de jeugdbibliothecaris en maak een praatje met hem of haar. Wie het weblog van Stefan volgt, weet wat een goede bibliothecaris aan boekentips in zijn mars heeft.

4. Neem een abonnement op Leesgoed. Voor 58 euro wordt u een jaar lang voorzien van interessante artikelen over jeugdliteratuur en recensies van het kruim van wat verschijnt. Bovendien krijgt u gratis toegang tot de volledige website die een schat van informatie bevat over kinderliteratuur en het volledige Leesgoed-archief.

5. Neem ook een abonnement op De Leeswelp. 9 keer per jaar een blad vol recensies van recent verschenen boeken, en af en toe een achtergrondartikel? Het kan voor 42 euro.

6. Neem geregeld een kijkje op Pluizuit, dé kinderboeken-recensiesite, waar de kinderboekenproductie op de voet gevolgd wordt.

7.  Zoek je boeken om voor te lezen? Kijk dan eens op www.voorlezen.be .

Erg aangenaam verrast was ik door een opiniestuk op Recensieweb: ‘De Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs: elk boek zijn eigen troon’. Robbert Hak, Julia Krul en Eveline Vink buigen zich voor de gelegenheid over de vijf genomineerden in de categorie jeugdliteratuur: ‘Op 3 mei worden twee literaire prijzen uitgereikt: de Gouden Uil literatuurprijs en de Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs. Om begrijpelijke redenen wordt aan de eerste stukken vaak meer media-aandacht besteed dan aan de tweede. Maar, betoogden we reeds, jeugdliteratuur kan ook volwassen zijn. En dus verdient het onze kritische blik. Wij benaderen kinder- en jeugdboeken niet vanuit een doelgroepgericht of educatief standpunt, wij beoordelen de boeken op hun literaire waarde.’

Kijk, zo hoor ik het graag.
Dat is nogal een ander geluid dan wat er te lezen valt op de website van Vlaams cultuurtelevisieprogramma Lux, waar de redactie een zekere Dineke, die – aan de opeenvolging van de vraagtekens in haar bericht te zien verontwaardigd – vraagt waar de genomineerde jeugdauteurs blijven, antwoordt: ‘Ketnet besteedt aandacht aan de Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs.’ En daarmee de jeugdliteratuur in één klap verbant naar een heel ander discours dan dat van de literatuur. Wie dacht dat de jeugdliteratuur zo onderhand een beetje als literatuur werd beschouwd, mag van zijn wolk komen en weer met beide voetjes op de grond staan: het zijn uiteindelijk maar kinderboekjes, en de beschouwing erover hoort thuis in de jeugdprogrammatie.

Nee, dan geven de recensenten van Recensieweb een ander signaal. En gelijk hebben ze, natuurlijk. Jeugdliteratuur is literatuur, en kan dus op de literaire waarde beoordeeld worden. In het geval van meesterwerken, zoals er dit jaar gelukkig een paar verschenen zijn, mag u die ‘kan’ gerust door ‘moet’ vervangen.

Benieuwd naar het oordeel van deze recensenten over de genomineerde boeken en een prognose? U vindt ze op Recensieweb. En als  u daar dan toch bent, lees dan ook even ‘Jeugdliteratuur is ook volwassen’.

Hoofdredacteur Herman Verschuren grijpt de gelegenheid aan om een oproep te doen aan zijn lezers: ‘Verder horen we graag wat volgens u nog beter kan, of anders.’ Een oproep die ik hier graag doorgeef. Bent u al abonnee? Laat dan via leesgoed@planet.nl weten wat u van het blad vindt. Kent u Leesgoed nog niet? Kijk in de bibliotheek eens een paar nummers in en laat weten hoe de kennismaking verliep. (En werp ook even een blik op de website van Leesgoed Plus.)

In dit nummer van Leesgoed staan twee deelthema’s centraal: voorschools lezen en zwemmende zoogdieren in de jeugdliteratuur.

In ‘Kleuters kunnen plezier beleven aan de kunst van een goed verteld verhaal’ interviewt Marianne Hermans Coosje van der Pol van de Universiteit van Tilburg, die onderzoek heeft gedaan naar de werking van prentenboeken bij de ontwikkeling van de literaire competentie: ‘Het idee dat veel mensen denken dat kleuters nog niet literair kunnen lezen, dat ze kritiekloos opgaan in het verhaal, is een onderschatting van hun vermogens. Ik heb veel aanwijzingen dat ze dat wél kunnen.’

Karen Ghonem-Woets interviewt dan weer Adriana Bus in ‘Het verschil tussen boeken en broccoli’. Bus is orthodeagoge en doet aan de Universiteit Leiden onderzoek naar de effecten van voorlezen in het algemeen en die van ‘levende boeken’ in het bijzonder. Over wat voorlezen met een kind doet, over talige achterstanden en voorsprongen en over vooroordelen als zouden multimediale versies van prentenboeken minderwaardig zijn tegenover het boek.

Het tweede thema komt aan bod in vier artikelen. In ‘Van die afschuwelijk grote vissen’ bespreekt Wim Hofman hoe van de bijbel tot onze tijd de zeeën bevolkt worden door vreemde, fascinerende, vaak gevaarlijke wezens. Simone Arts heeft het uin ‘Als een vis in het boek’ over ‘de rol van bewoonbare walvissen en kwetsbare dolfijnen in verhalen’. Margreet Algra bekijkt welk imago de zeebewoners hebben in kinderboeken: ‘Van mensenredder tot moordenaar’. En Willemijn Geijtenbeek bespreekt in ‘Walvissen & dolfijnen: zoogdieren van de zee’ waar je in boekhandel, bibliotheek en op internet meer informatie kunt vinden over deze dieren.

Frits Booy bespreekt uitgebreid het boek Zwart. Het beeld van de zwarte mens in de Nederlandse illustratiekunst 1880-1980: ‘Interessant, slordig en evenwichtig’, en Annemiek Haalboom schetst in ‘Lezen werd pas leuk in groep zes’ een portret van veellezer Micha de Haan.

Het katern Boekidee, dat tradtioneel tips geeft om met kinderboeken te werken in de klas, komt met een speciale editie: ‘Alles uit de kast’: ‘In deze aflevering halen we weer alles uit de kast. Alle titels die, om welke reden dan ook, niet mee konden bij het vullen van een themanummer, halen we in deze uitgave van de plank. We geven een omschrijving van de inhoud en bieden zowel een toepassingsgebied als (in veel gevallen) een lessuggestie. De redactie hoopt dat u ermee aan de slag gaat!’ Niet minder dan 32 boeken komen zo aan bod.

Karel Maartense interviewde de veel schrijvende, veel gelezen en door kinderjury’s veel bekroonde Vivian den Hollander. Een neerslag van het gesprek is te lezen in ‘Lezen is vergelijkbaar met eten en drinken’.

Veel recensies in de recensierubrieken. Truusje Vrooland-Löb bespreekt voor 4 tot 8 jaar drie boeken: Al zijn eendjes van Christian Duda en Julia Friese, Wat niemand had verwacht van Marit Törnqvist en Taarten van Abel van Jan Paul Schutten. Anne Marie Baus recenseert de eerstelezersboekjes In de leer bij een heer, Rust in de ren en Pauw aan de top van Erik van Os en Elle van Lieshout, Stern is het zat van Anke Kranendonk, Held redt hond van Mirjam Oldenhave en Drakendromen van Marcel van Driel. Ook heeft ze het over de reeks Doorlezers van Zwijsen. Bij Wendy de Graaff komen vijf boeken voor acht- tot twaalfjarigen aan bod: Nim’s eiland van Wendy Orr, Papa zonder grenzen van Annie van Gansewinkel, Moeder nummer nul van Marjolein Hof, Vincent van Gogh. Een leven in schilderijen van Frank Groothof, Marjet Huiberts en Irma Braat en, net als Truusje Vrooland-Löb, Wat niemand had verwacht van Marit Törnqvist. Willemijn Geijtenbeek neemt de nieuwe rubriek non-fictie voor haar rekening, met in dit nummer drie titels: Groeien aardappelen aan bomen? van Sabine Rahn, Jakkie Jammie! van Guy van Cauteren en De auto en wij zijn mooi van BoekieBoekie. Ook nieuw is de rubriek multimedia van Gerard Koster, met besprekingen van de film De brief voor de koning, de Kuifjebox, de film Spacebuddies en het game Pluk van de Petteflet. Kathy Mathys bespreekt de films Het kleine spookje Laban, De drie rovers, Oorlogswinter, Madagascar 2, S.O.S. en Twilight. Zelf bespreek ik Dagboek van een halve indiaan van Sherman Alexie, Brei met mij van Evelien de Vlieger en Alles is weg van Anke en Lieke Kranendonk.

Allemaal te lezen in Leesgoed.

Het eerste nummer van 2009 staat deels in het teken van de voorbije Nederlandse boekenweek, met vier ateurs die vertellen over het beest in hun werk, een bespreking van enkele kinderboeken over beesten, een interview met Lucy Cousins van Muis, een artikel over ‘Mens en dier in de Bommelstrip’ en een brief van Bibi Dumon Tack aan Moby Dick.

Ook in dit blad is er, onder de veelzeggende titel ‘Afscheid van een instituut’, aandacht voor het vertrek van Jacques Dohmen bij Querido: ‘”Ja, ik heb Harry Potter afgewezen,” knikt Dohmen. “En met overtuiging. Ik vond het een vreselijk boek en bovendien deden wij geen fantasy.”’ En in ‘Noise for boys’ overziet Tjibbe Veldkamp, prentenboekenschrijver én jongensvader, het aanbod van prentenboeken voor jongens.

Erg lezenswaardig is het artikel ‘Smeken om een spreekbeurt’ van Thomas de Veen, over de emancipatie van het non-fictiejeugdboek: ‘Van luchtig leesbaar spreekbeurtmateriaal tot schitterend geïllustreerde literatuur: het non-fictiegenre heeft de afgelopen jaren een grote sprong voorwaarts gemaakt. Informatieve boeken tellen nu definitief mee als literatuur.’

Verder een interview met Wim Pijbes over lezen en met opkomend illustrator Martijn van der Linden over zijn werk, een artikel van Ted van Lieshout waarom voordragen moet, korte boekbesprekingen en nieuwtjes.

Het blad LEZEN is aan te vragen via de website van (de Nederlandse) Stichting Lezen, en is daar ook te downloaden.

In boekenvriendschap, Jet