© Herman Verschuren

Tijdens de drielandenconferentie Kinderboekenkinderen – Kinderbücherkinder (24-26 februari) kreeg ik de kans om auteurs, illustratoren, vertalers en andere boekenmensen uit kinder- en jeugdliteratuur te ontmoeten. De deelnemers kwamen uit Nederland (en Friesland), Duitsland en Vlaanderen.

En het is goed geweest! Donderdagmiddag mocht ik al starten. Samen met Thea Dubelaar gaf ik een lezing in de bibliotheek van Heist o/d Berg. Vijftig kinderen van eerste en tweede leerjaar zaten op het puntje van hun stoel naar ons te luisteren. Jammer was wel dat ons bezoek niet echt voorbereid was. Toch een beetje een gemiste kans. Maar dat kon de pret niet drukken, wees gerust ☺

Diezelfde ochtend had ik Thea opgehaald bij de Thalys-terminal (ze woont in de buurt van Parijs). We hadden elkaar nog nooit ontmoet, noch gesproken. Twee uur later, we treinden gelijk door naar Antwerpen, stonden we al voor een groep kinderen en improviseerden we een dubbel-lezing. Erg leuk! Teruggekomen in Antwerpen gingen we op zoek naar een gezellige plek om te eten. Daar konden we alle tijd voor nemen, want de openingsreceptie van de conferentie begon pas om 18 uur. De receptie was zoals recepties zijn. Er werd gespeeched, er werden glaasjes bubbels rondgebracht, een lekker hapje zo nu en dan. Gelukkig ging het ook over jeugdliteratuur. Beseffen jullie hoe dat voelt? Een stadhuis vol mensen met een hart voor jeugdliteratuur. Heerlijk!

Ik had ervoor gekozen om heen en weer te treinen. Best heftig, want het waren lange dagen. Maar Thea treinde lustig mee, en dat zorgde voor gezellige treinritten. Vrijdag, de eerste volle dag van de conferentie, kwamen we een streepje te laat voor de uiteenzetting van Prof. Dr. Helma van Lierop-Debrauwer die het kindbeeld in de hedendaagse jeugdliteratuur besprak. Wat we gemist hadden, kon ik gelukkig nog in de tekstbundels nalezen. Het panelgesprek over historische romans, met Marita de Sterck, Floortje Zwigtman en Rolf Erdorf, was ongemeen boeiend. De lunch kwam precies op tijd, en werd doorgebracht in ‘t Injasken, samen met collega-boekenmensen. Tjongejonge, wat een luxe. Ik geniet nog na van de fijne gesprekken.

De namiddag bracht een overzicht van tendensen in de vier taalgebieden. Boeiend, maar ontzettend jammer dat ieder zo weinig tijd had. Er was nauwelijks tijd om conclusies te verwoorden, misschien een aandachtspuntje voor een volgende conferentie. Het panelgesprek met de Els Aerts (Vlaams Fonds voor de Letteren), Barbara Mazzotta (Nederlands Letterenfonds) en Jochen Weber (Arbeitskreis für Jugendliteratur) toonde me weer een nieuwe invalshoek. Als beginnend auteur heb ik nog niet veel te maken met mogelijkheden van buitenlandse vertalingen. Maar nu mijn Eenhoorn-boeken ook in Korea zullen verschijnen, was mijn aandacht er zeker! De koffiepauze was kort. Té kort. Heel veel boeiende mensen. Lekkere koffie, dat ook ☺

Er volgden nog twee korte parallelsessies. De eerste (omgaan met bronnen) volgde ik bij auteurs Benny Lindelauf en Els Beerten. Prettige mensen én goeie auteurs. En weer wat geleerd. De tweede sessie ging over het kindbeeld in thrillers. Jonas Boets en Monica Feth kwamen niet echt to the point, mede door het een beetje vreemd gemodereer van Udo von Alten. Maar ‘t was toch best prettig en leerzaam.

Het gezamelijk diner was lekker, het moet gezegd, met bovendien een fijne babbel met Floortje, Marita, Els en zovele anderen. Zaterdag, het einde was al in zicht, hadden we toch een erg goeie ochtend. Bij de Duitse keynotespreker, prof. dr. Jens Thiele, was ik de draad af en toe behoorlijk kwijt, maar dat lag misschien aan mijn ochtendhumeur. Het panelgesprek met drie schitterende illustratoren, Rotraut Susanne Berner, Carll Cneut en Jan Jutte, was meer dan de moeite waard.

Een hele conferentie lang werd er druk vertaald naar en van het Duits. De slotrede door Bart Moeyaert was daarom in het Engels. Ik denk dat ik die man nog graag hoor spreken, zelfs al doet hij dat in het Chinees. Een grap op zijn tijd, een behoorlijk diepgang en dus een schitterende afsluiting van een heel fijne conferentie!

Wanneer is de volgende?!

3 november, en ik heb herfstvakantie. Ik trein naar Hasselt voor “Een rijm in mijn oor”, in het Literair Museum daar, in samenwerking met Het Poëziecentrum Gent, dat zijn dertigste verjaardag viert. Hoera! Feestje!

Wanneer ik binnenstap in het pand vlakbij het station van Hasselt, bedenk ik voor de zoveelste keer hoe fijn ik al dat lettergewemel in mijn leven vind. Omdat het museum – waar nog niet heel veel mensen al van hebben gehoord, en ze durven dat zelfs op de radio verkondigen, in een programma dat zichzelf een “cultuurprogramma” noemt – nog steeds bestaat uit heel veel hoeken en kanten, en massa’s kinderboeken.

In twee groepen worden we ordelijk doorheen de voormiddag geloodst, en wel op een heel strak schema, maar dat stoorde nooit, en je had ook nooit het gevoel dat een dichter te kort aan het woord kwam.

Ik zag op de zolder van het museum, tussen “poëziehanddoeken”, ontworpen door studenten lerarenopleiding van de Xioshogeschool, Erik Van Os, die heel enthousiast kwam voorlezen uit zijn werk, waaronder een fragment uit “Schatje en Scheetje”, het 100ste boek van van Os en Elle van Lieshout. En toen zong ie een liedje, over Schatje en Scheetje. Schatje en Scheetje, die in de gevangenis terechtkwamen, omdat ze elkaars hart gestolen hadden. Of hij las voor uit “Jop is op de juf”, uit 1994. Over Job, dus, die hopeloos verliefd is op de juf. Maar juf is getrouwd… Dat boek, vertelde van Os, is een boek waarin alle woorden staan die ik wilde. Het publiek mocht overigens een beetje kiezen wat van Os zou voorlezen, wat de interactie meteen vergrootte. Ook met Schatje en Scheetje werd het publiek verzocht om mee te doen.

Frank Adam had een celliste, wiens naam ik vergeten ben, helaas, recht uit Frankrijk, mee. Samen lazen ze voor, en maakten ze muziek, absurde gedichten die me helaas nogal weinig deden.   Maar omdat Adam een podiumbeest is, kwam het allemaal goed: over een sok die niet in zee wil met een stinkvoet, over bang zijn in het donker, over blote mama’s en zussen, die wanneer je haar vraagt of je al dat bloot dat ze onder haar kleren draagt mag zien,  je afblaft.

Riet Wille is logopediste, en wat mij betreft merk je dat in haar poëzie: wanneer ze met woorden speelt, heb je als toeschouwer (te) vaak het gevoel dat je oefeningen zit te maken. Ze deed iets wat op een workshop leek, en legde een paar geheimen uit haar boeken bloot, over foute covers, en over letters die eigenlijk omgekeerd moeten staan. Het boek “Toen de duisternis viel, heb ik ze opgeraapt” is de titel van een gedicht van Wille, en dat was fijn om te horen, want dat wist ik niet. Wat ik wel weet, is dat het nu de titel is van een bundeling die Annemie Leysen maakte, met illustraties van Gerda Dendooven.

Geert De Kockere was een beetje een schoolmeester, wanneer hij over zijn poëzie kwam praten, en soms een beetje naïef. Hij maakte bijvoorbeeld een buiging, na de titel van een gedicht, dat hij dan voor ging lezen. Want, zo zei hij: mijn buiging is een witregel. Dat moet je weten. En hoe komt het dat de zee zo vervuild is? Omdat jij met je voeten vol zand, de zee in gaat. (Tsja…) Dus wat moet je daaraan verhelpen? Hoe hou je de zee schoon? Leg tot vlak voor het water, een matje, waaraan je je zandvoeten afveegt, en dan kan je de zee inrennen. Doe hetzelfde wanneer je de zee verlaat. En wat doe je dan met je matje vol zand, aan het eind van de dag? Uitschudden in zee? Toch maar niet. Rol je matje op, en schudt het uit in je tuin, thuis. Dan heb je daar na verloop van tijd een zandbak.

En toen was er middagpauze. Stipt om één uur ’s middags, zoals aangekondigd. Niet om 13.01u. Ik zei het al: zeer strak schema, zonder dat het de deelnemers van het festival opviel, wat een puike prestatie is.

Om 14.00u was de start van het tweede luik van de dag, met weer vier dichters.

Edward van de Vendel kwam (zag, en overwon), voorlezen en showen uit “Opa laat zijn tenen zien” en “draken met stekkers”, zijn stripgedichten die hij samen maakte met de onvolprezen Floor De Goede (en volgens de Leeswelp is hij een illustratrice), waarvan van de Vendel vindt dat hij ALLES kan tekenen, en de beste striptekenaar van Nederland is. En weet u? Hij heeft daarin nog gelijk ook, als u het mij vraagt. Maar u vraagt het mij niet, waarschijnlijk. Tanken en denken, dat rijmt in Vlaanderen niet, maar in Nederland wel. En Vlamingen wonen in een appartement, Nederlanders in een flat. En tanken en janken rijmt wel, en “Er nog zijn, daar gaat het om”, dat is Superguppie, ook al onvolprezen, bundels met Fleur van der Weel.

Hierna ging het weer richting zolder, voor een workshop (en deze keer echt) door Kip van Troje, een ongesubsidieerd gezelschap dat resideert in Gent, en zich met poëzie allerhande bezighoudt. Hier ging het vooral over wat je met poëzie allemaal kunt doen. Wat vroeg de man die de workshop leidde dan? Gekke dingen, eigenlijk, zeker als je elkaar voordien nog nooit zag. “Draai je naar je linkerbuur toe, kijk een minuut in zijn of haar ogen, en vertel mij wat je in die ogen ziet”, bv. Of “zeg iets liefs over de persoon naast je”. Nouhou… Hier moet je zin in hebben! Of houden van gekletter der letteren. Ik hou het op dat laatste, geloof ik… Waarmee ik niet gezegd heb dat ik dit soort van workshop niet leuk vond, wan dat was het zeker wel. Jawel.

André Sollie zorgde ook voor enige actie: “wil iemand een sterretje komen tekenen?” “Wil jij hetvolgende sterretje tekenen?” “Nog eentje”? En toen ging ie met blauw aan de slag, vroeg iemand om een hoedje in zwart te tekenen, en iemand om de oortjes die zo samen de omslag gingen vormen van “Altijd heb ik wat te vieren”, waaruit ie voorlas. “Honnepon” kun je trouwens ook zingen, en daar als kindjes van een zangkoor aangenaam van schrikken: “Hey! Dat kennen we!” en toen zongen ze. Het hele gedicht “Honnepon”. En André wist er niets van. En iedereen kreeg achteraf een donderend applaus. Natuurlijk!

En toen kwam Johanna Kruit nog een paar gedichten lezen. Maar eerlijk is eerlijk: ze was een dichter teveel, geloof ik. Ik had genoeg woorden gehoord, ik had genoeg genoten, en ik was moe. Waarmee ik geen afbreuk wil doen aan Johanna Kruit, die weet dat een dichter heel gewoon is, of een tovenaar.

Toch bedacht ik ook nu weer hoe fijn ik al dat jeugdliterair geweld allemaal vind, en dat je als volwassene hier net zo goed in kunt opgaan. Meer van dat?

26 juni 2010 : Roze Zaterdag: Met een roze pen geschreven

Een tijd terug kreeg ik een uitnodiging waar ik spontaan van ging blinken. Op 26 juni 2010 zou “Met een roze pen geschreven” plaats hebben in het Roze Huis in Antwerpen. En laat het onderwerp dit jaar nu “Holebivriendelijke jeugdliteratuur” zijn, en deze mens is vertrokken.

De praktische kant was wel érg praktisch, het ochtendlijke uur – 10.30u zorgt ervoor dat er nog fijn een lange dag overblijft. Een lange dag vol zon en fijne (boeken)mensen.

“Met een roze pen geschreven 2010” gaat door op de zolder van Het Roze Huis, en wie “zolder,” zegt, en weet dat het een erg zonnige dag was, die kan ook wel bedenken dat het lekker warm is daar. Maar dat ongemak kan worden weggewerkt met een fijn programma.

Vlaams minister Pascal Smet mocht het evenement openen, en hij vertelde dat wanneer hij vroeger boeken zocht met als thema “holebivriendelijke jeugdliteratuur”, hij wel erg vaak van een kale kermis thuis moest komen. Die boeken waren gewoon niet voorhanden, zo zei hij.

Hij had het ook over het project uit 1997, opgezet door de toenmalige onderwijsminister, met het boekje “Frida en Frieda” in de reeks “Groot gelijk”. Ook in deze reeks kunnen we “De brief die Rosie vond” van Bart Moeyaert terugvinden, over een meisje dat een brief vindt: “aan mijn hart”. Haar nieuwsgierigheid is meteen gewekt: wie schrijft er nu een brief “aan zijn hart?” (Maar minister Smet vergat dit boekje te vermelden, wat ik nogal vreemd vind)

Lies Offeciers heeft een onderzoek gevoerd naar holebiseksualiteit in kinder- en jeugdboeken, van vroeger, anno 1970, ongeveer, tot nu. Haar stuk was erg goed, maar soms nogal kort door de bocht, lijkt me, vooral toen ze het had over “een negatieve kijk op homoseksualiteit en taboes”. Hier kom ik op terug.

Wat haar opviel, zei ze, is dat er meer boeken voor jongens verschenen/verschijnen, maar dat ze vaker doodgaan: vaak aan aids, of door zelfdoding. Vaak zijn deze boeken ook negatief tov homoseksualiteit of tegenover de persoon die homo is. Het eerste boek voor jongens verscheen in 1975 en was “Maak me niet kapot”. In 1989 kwam het eerste boek voor meisjes er. Maar die titel werd helaas niet vermeld.

In de jaren 2000 kwam er meer variatie in de boeken voor holebi’s voor, en werden thema’s ook diverser. Nu komen ook andere culturen meer aan bod. Offeciers vergat hier echter zeker niet te vermelden dat er in andere culturen nog erg vaak heel negatief tov homoseksualiteit wordt gedaan. Maar de boeken met andere culturen zijn er dus zeker, waarvan “Blijf van me af!” een voorbeeld is, net als “Hou je van blauwe ogen”.

Offeciers had een heel lijstje mee, met citaten die vaak de wenkbrauwen deed fronsen, we leven tenslotte in 2010, en vaak gelukkig maar. In vroeger tijden werd dus vaak ronduit negatief gedaan over homoseksualiteit, en werd het ook vaak beschouwd als een ziekte, zoals aangetoond met “Wel kleur bekennen”. “Papa zegt dat je misschien eens naar een psychiater moet”, is wat Neil te horen krijgt van zijn moeder. “Je weet nooit, misschien helpt het”. (1993)

“Kristalnacht” wordt door Offeciers ook als “negatief” ervaren. Misschien is dit ook wel zo: een oom van een meisje heeft AIDS en het meisje neemt haar oom mee als “studieobject”. Nu, in “Kristalnacht” is het inderdaad wel zo dat er veel negativisme zit, en soms is dit misschien een ietsje naïef. De oom is heel bang voor bloedende wondjes, en laat niet na om dat aan zijn nichtje duidelijk te maken. (Het IS ook gewoon zo dat je moet opletten met besmet bloed, je hoeft daarover niet moeilijk te willen doen).

Ook “Boomhuttentijd” is volgens Offeciers eerder een negatief boek: het homopersonage Thomas komt niet zelf aan het woord, (hij heeft zelfdoding begaan), maar dit boek gaat ook gewoon voor een groot deel over hoe zijn familie hiermee omgaat, en vooral wanneer ze weten dat hun broertje en zoon homo was. Het enige wat ik negatief aan het boek vond, is dat het gegeven “zelfdoding” nogal snel leek over te gaan bij de nabestaanden: “Hadden we jou maar beter gekend”.

Ook “Kastanjes” werd als negatief beoordeeld, omdat “Sam anders was”, ze droeg bergschoenen, waarvan Sam zei dat het botinnes waren”. En dat op een strenge nonnenschool. Maar iets als negatief beoordelen omdat er van bij het begin staat dat iemand “anders is” is kort door de bocht. Je moet als auteur immers je setting doen, en de lezer laten kennismaken met de door jou geschapen personages. Want Offeciers vergat er wel bij te zeggen dat Sam en Toelie weldegelijk een relatie zullen krijgen. (Vervaele) vergeet echter nooit dat haar boek zich situeert in 1970, in een tijd dat men over homoseksualiteit nog helemaal anders dacht dan nu. En je kunt dat als “vandaag”levende mens ergerlijk vinden, maar het was niet anders. “Kastanjes” is een prachtig, rustig openbloeiend boek over de liefde tussen twee meisjes, in een streng katholiek internaat.

Wat “Binnenpaden” betreft heeft ze echter wel voor de volle 100 procent gelijk wanneer ze stelt dat dit een negatief boek is. Dit boek biedt geen enkel lichtpuntje, spelend op een Amerikaanse school, waarbij een klasgenoot merkt dat twee meisjes een relatie hebben. Alles wat lelijk is, wordt in dit boek benoemd: de meisjes moeten zich bekeren, en stoppen met hun relatie, waarbij ze zich aan het eind van het boek beiden van het leven proberen te beroven, waarbij dit een meisje lukt.

Ook “Lieve Timo” zit in de “vroeger” categorie. Timo gaat dood aan Aids, en Sofie schrijft hem een brief. Zij en Adriaan, Timo’s vriend, punker met blauw haar, moeten met zijn dood proberen om te gaan.

Offeciers had treffende citaten bij die goed typeerden wat ze wilde aantonen, en dat maakte haar stuk erg interessant. De stukken over de boeken, waarover ze gaan, komen van mij. Ze vergat bij elk boek trouwens ook de auteur te vermelden. Aan het eind van dit stuk probeer ik dit zelf te reconstrueren.

Na de uiteenzetting van Offeciers lazen Floortje Zwigtman en Dirk Bracke voor uit respectievelijk hun “Spiegeljongen” en “Zij en haar”. Waar Zwigtman erin slaagt om onvergetelijke personages neer te zetten en gedegen onderzoek te gaan verrichten in onderandere Londen om haar setting te bepalen, doet Bracke wat mij betreft nogal vaak gewoon wat lezers van hem vragen. “Ik vond een briefje op mijn tas: “wanneer schrijf je eens een boek over ons? (lesbische meisjes).” Bracke doet ook geen enkele moeite om voor de lezer enige fantasie over te laten, en legt alles uit. Jammer voor Bracke, maar “Zij en Haar” kan me niet echt bekoren.

Genoemde titels:

Frieda en Frieda, waarover ik verder niets meer kon terugvinden

(In de reeks “Groot gelijk, waarin ook “De Brief die Rosie vond / Bart Moeyaert en André Sollie ondergebracht werd, nu gebundeld in “Durf voor drie”.)

Maak me niet kapot / [Lynn Hall]

Blijf van me af! / [Mohamed Sahli]

Boomhuttentijd / [Do Van Ranst]

Kastanjes / [Katrien Vervaele]

Binnenpaden / [Jack Gantos]

Lieve Timo / [Elin Brodin]

Kristalnacht / [Diane Broeckhoven]

Hou je van blauwe ogen / [Robin David]

Spiegeljongen / Floortje Zwigtman

Zij en haar / Dirk Bracke

Een laatste boekentip?
De winnaar van de Bologna illustratietentoonstelling heet Philip Giordano en hier zie je zijn blog.
Misschien geen illustraties om meteen van te houden maar de sterkste liefdes zijn ook niet altijd ‘coup de foudres’!

En ook:
Bestiaro Universale del professor Revillod, Logos.

We schuifelen langs miniaturen, digitaal werk, moderne kunst en verhalen. De jury trok geen lijn in wat ‘childrens illsutrations’ zijn of niet. Klaas wijst me op composities, methoden, materialen en raakt soms zelf de weg kwijt tussen digitale en ambachtelijke werken. We herkennen in heel wat prenten citaten van sara Fanelli en Wolf Erlbruch.

ook de scheidingslijn tussen fictie en non-fictie is verdwenen. Ze hangen door elkaar en dat brengt de verhalen in deze illustraties misschien beter aan de oppervlakte.

Van illustraties aan de muur ga ik naar het echte werk in de prachtige kinderboekenwinkel in het centrum van Bologna.

Het is verslavend, de boeken gaan een voor een door mijn handen. Wat ben ik blij dat er heel wat beperkingen zijn aan mijn koopdrang, en gewicht staat zelfs niet in het rijtje.

En wat ben ik jaloers op zo’n mooie winkel. Waar zijn de kooplustige Vlamingen én ondernemende boekenliefhebbers? Laten we met z’n allen aandelen kopen voor een mooie, grote, internationale kinderboekenwinkel. Wie?

Boek van de dag

L’Albero, Iela Mari (Babalibri)

en ook

Un an, le printemps, Charlotte Frereau (Editions MeMo)

De foto’s hebt u nog te goed, geen usb ingang te zien aan de computers hier op de beurs.

Nog indrukken?

Smaak en goesting
Europa en Azie
geld of eer?
inspiratie opdoen/ inspiratie zoeken
Bologna Ragazzi of Tassies?
Astrid Lindgren en Hans Christian Andersen
zere tenen en baskets

En het boek van de dag?
Weer een oeuvre uiteraard, van Kitty Crowther.

Bologna is altijd een beetje in eigen boezem kijken. Zelfs de meest professionele mensen betrap je op een ‘ik voel dat hij het wordt!’.
Op deze eerste dag van de Fiera werden de Ibby-awards bekendgemaakt. De belangrijkste prijs is de reading promotion-award maar de echte reden waarom er drie rijen Vlamingen zitten is Carll Cneut, die op de shortlist van de Hans Christian Andersen Award staat.

Het grootste bezwaar van de jury om voor Carll te kiezen, bleek zijn leeftijd. Dat mocht hij de afgelopen 24 uur ook vaak horen. Laten we dus op zijn leeftijd drinken vanavond!

En o ja, de prijs ging naar Jutta Bauer en David Almond. Bekijk vooral de nomimatielijst zelf eens. Het blijft een grote eer om op de shortlist te komen als op de langere nominatielijst ook namen zoals Harrie Geelen en Eric Carle staan!

Mijn boek van de dag: het volledige oeuvre van Carll Cneut, uiteraard.

En ook: Les animaux Domestiques van Jean Lecointre.

En Armo con Letras las palabras van Alejandro Magallanes.

Vooruitzichten: de bekendmaking van de Alma Award, om alsnog te kunnen toasten.

Eergisteren nog in De Morgen, vanavond in bibliotheek Tweebronnen in Leuven: Gerda Dendooven. Aan de hand van schetsen, prenten en verschenen boeken vertelde ze boeiend en humoristisch over haar eigen werk, maar tussendoor hield ze ook een vurig pleidooi voor goed onderwijs, waarin ook cultuur een plek krijgt.

‘Onderwijs is breder dan alleen kennis doorgeven, onderwijs is ook inspireren en kinderen de tweede kans geven die ze thuis misschien nooit gekregen hebben.’ Een punt dat ze treffend illustreerde met een videofragment uit een documentaire over een Russische kindergevangenis voor kinderen tussen zes en twaalf. De documentaire eindigt met de simpele mededeling: ‘Van alle kinderen die je hier gezien hebt, eindigt 91% in een gevangenis voor volwassenen.’ Natuurlijk gaat onderwijs niet om het uit de gevangenis houden van kinderen, maar voor Gerda Dendooven bevestigde de vaststelling wel nog maar eens dat de kindertijd en de opvoeding o zo belangrijk zijn: ‘Als het fout gaat in de kindertijd, moet een kind al heel sterk zijn of véél kansen krijgen om dat nog ongedaan te maken.’ Onderwijs speelt daarin een niet te onderschatten rol. ‘Het is een cadeau naar school te kunnen gaan en van alles aangereikt te krijgen.’

Een inspirerende lezing met veel food for thought over een onderwerp waarover in haar open brief het laatste woord nog niet gezegd was.

Na het welkomstwoord van Majo de Saedeleer, directeur van Stichting Lezen, hield Jen de Groeve, hoofdredacteur van De Leeswelp en De Leeswolf, een betoog over literaire kritiek. In een cultuur waarin lezen steeds meer aan belang inboet en de aard van het lezen zelf verandert – in de richting van een ‘rommelig lezen zonder geduld’, in de woorden van Thomas Vaessens , en een ‘fladder- en zapcultuur’ -, lijkt er geen ruimte meer voor literaire kritiek zoals we die de afgelopen decennia gekend hebben. Bovendien wil de lezer zich door de kritiek niet meer laten voorschrijven wat hij moet lezen. (Alsf dat de bedoeling van literaire kritiek zou zijn.) Tegenover dat klimaat pleitte Jen de Groeve voor een jeugdliteraire kritiek die zichzelf en het kinderboek serieus neemt. Een jeugdliteraire kritiek die niet stopt bij de leeservaring, maar die aantoont hoe de auteur erin slaagt bij zijn lezers zo’n ervaring te bewerkstelligen. Een jeugdliteraire kritiek gebaseerd is op reflectie, analyse, vakkennis en een grote belezenheid. Een jeugdliteraire kritiek die zelf niet vervalt in ‘zappende recensies’ die flarden informatie aaneenrijgen. Een jeugdliteraire kritiek zijn rol in het gesprek met de auteur blijft spelen. ‘Anders werken we aan een leescultuur van niet-lezers.’ Eigenlijk zei Jen de Groeve nog een pak meer zinnige dingen, en ik hoop dan ook van harte dat haar lezing later te lezen zal zijn in haar eigenste blad. In dat geval: zeer aanbevolen lectuur.

De volgende spreker, Jan Simoen, wond er geen doekjes om: hij wil gerecenseerd worden. Hij vertelde over wat het voor een auteur betekent gerecenseerd te worden. Dat deed hij op zijn eigenste onderhoudende, typische Simoen-manier: dit keer dan wel zonder gitaar – gelukkig, volgens Majo de Saedeleer, jammer volgens andere aanwezigen  – maar met de bekende humor, zin voor passende anekdotes, een portie chaos en een groot sprekerstalent. Hij stelde vast dat ouders zich voor het eetgedrag van hun kinderen laten adviseren door allerlei voedingsdeskundigen in allerlei bladen, ‘maar voor de hersenactiviteit van hun kind hebben ze geen advies nodig.’ Anders dan met calorieën ‘bepaalt het kind zelf wel hoeveel hersencellen het gebruikt met een boek’. Een veeg uit de pan was er voor de Gouden Uil, die vorig jaar geen zendtijd besteedde aan het bekroonde jeugdboek en daarin gevolg werd door media als tv en radio (die die dag wel minutenlang berichtten over een incident tijdens een voetbalwedstrijd in derde klasse. Alstublieft’).

Over het landschap van de kinderboekenprijzen ging het, ten slotte, in de lezing van Bas Maliepaard, de onvolprezen kinderboekenrecensent van het Nederlandse dagblad Trouw. Wat een saai overzicht van feiten  en lijstjes had kunnen worden, werd een onderhoudend praatje over de vele prijzen die kinderboekenland rijk is, over overeenkomsten, verschillen en evoluties, én een inkijk in de praktijk van het jureren: hoe gaat het er eigenlijk aan toe in zo’n jury? Bijzonder interessant, én erg aangenaam gebracht.

Veel stof tot nadenken en napraten, dus. Wat ook uitgebreid gebeurde bij de boordjeslunch waarop de aanwezigen nog getrakteerd werden. Een geslaagde voormiddag!